དེབ་ཐེར་ནག་པོ།-གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མེད་པར་བཟོ་བ། ཆ་དང་པོ། ༼༧༽
(www.jamyangnorbu.com)
འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བརྩམས།
དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་བསྒྱུར།
གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་དགོན་པའི་སྡེ་ཁག་གི་དགག་བྱ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་གཞུང་གིས་རྒྱང་རྩེ་དང་ལྷ་ས་རུ་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་མ་ཐུབ་པའི་སྐོར་གླེང་འདུག ཡིན་ན་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་སྒེར་པ་མང་པོས་རང་གི་སྒེར་དོན་དང་རང་གི་ལུང་པའི་མ་འོངས་པའི་ཆེད་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་རང་གི་བྱིས་པ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་གླིང་དང་བཀའ་བློན་སྦུག་ཏུ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་དག་ཏུ་བཏང་བའི་བདེན་དོན་འདིའི་སྐོར་ཅི་ཡང་བརྗོད་མེད། ངས་རྡོ་རྗེ་གླིང་ཆེན་པོའི་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་བརྒྱད་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་སློབ་མ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུའི་མིང་ཐོ་༼ད་དུང་ཚར་མེད་༽ཞིག་བཟོ་ཐུབ་པ་བྱུང་། ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་དེ་ཚོའི་མང་ཆེ་བ་ནི་སྐུ་དྲག་གི་ཡིན་ན་ཡང་། ཚོང་པ་དང་མི་སེར་དཀྱུས་མའི་བྱིས་པ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་རེད། ལྷ་སའི་ནང་གི་རྒྱན་རྩེད་མཁན་གྲགས་ཅན་༼འབངས་དཀྱུས་མ་༽ཞིག་གི་གསོ་ཕྲུག་དེ་བཀའ་བློན་སྦུག་གི་ སེན་ཊི་ ཨ་གྷ་སི་ཏེན་ (St Augustine) གྱི་སློབ་གྲྭ་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་བཏང་བ་རེད། ངའི་མིང་ཐོའི་ཁོངས་ཀྱི་སློབ་མ་ ༣༦ ཙམ་ཞིག་བུ་མོ་རེད། སློབ་སྦྱོང་འདིའི་རིན་གོང་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ཚོར་དཔག་ཚོད་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁུར་བོ་ཞིག་ཡིན་མོད། ཁོང་ཚོས་དེ་ནི་གལ་ཆེ་བ་དང་རིན་ཐང་སྤྲོད་འོས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ནི་གསལ་པོ་རེད།
ཀླད་རྙིང་གི་དགོན་པའི་དཔུང་ཁག་གིས་གཞུང་གི་དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་འབད་བརྩོན་ལ་བར་ཆད་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། འཕེལ་བཞིན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་སྒེར་པ་མང་པོ་ཞིག་ནི་རང་ངོས་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་དེང་རབས་ཅན་དང་འགྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བསྐྱོད་བཞིན་པ་དེ་གོང་གསལ་དེ་དག་གིས་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་འདྲ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཁྲོད་ གཞུང་དང་རྒྱལ་པོའི་གྲུབ་འབྲས་དང་༼ཡང་ན་འཐུས་ཤོར་༽དེ་དག་ཕྱོགས་རེ་བའམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཤས་ཆེ་བའི་ཐོག་ནས་བལྟ་བ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཅིག་རེད། ཧྥ་རན་ཆི་དེབ་ཐེར་སློབ་གྲྭའི་རྒྱལ་རབས་པ་ཚོས་ལོ་བརྒྱའི་གོང་ནས་ང་ཚོར་བསླབས་པ་ཇི་བཞིན། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་ལས་འགུལ་ཁག་དང་དེ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་བའི་འཕེལ་ཆ་དག་ནི་-ཚང་མ་དཀྱུས་མ་ཡིན་མོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཞིབ་ཆས་ཕྱུག་ལ་- གནད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་༼དེ་ལས་མང་བ་མིན་ཡང་༽རྒྱལ་རབས་སློབ་སྦྱོང་ཁྲོད་དུའང་ཡོད་དགོས་པ་རེད།
བོད་མི་ཚོས་རང་གི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གོང་ཚད་མཐོ་བའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི་ ༡༩༣༠-༤༠ བར་དེར་བོད་ནང་དུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་རླབས་ཆེ་བ་ཞིག་ཕྱིན་པ་དེས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་རུང་བ་ཞིག་རེད། ཉི་ཧོང་གི་མཚོ་དམག་གིས་ཨོ་སི་ཊཱི་རི་ལི་ཡ་བཀག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཨ་མི་རི་ཀའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་བལ་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་འཕར་བ་དེས། བོད་ཀྱི་ཚོང་པ་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཙམ་ཞིག་མིན་པར་འབྲོག་པ་མཁོ་འདོན་པ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་ཚོང་ལམ་དུ་འཁེལ་བའི་མི་ཚང་མ་ལ་དཔག་ཚོད་ཀྱིས་ལམ་ལྷོང་ཡོད་པ་ཞིག་བཟོས་པ་རེད། བདུན་གཅིག་གི་གོང་ཙམ་ལ་ངས་བོད་ཀྱི་བལ་ཚོང་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཀླགས་པ་དེར་བལ་ཚོང་འདིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཐད་ཚོད་དཔག་ལས་འགོངས་པ་དང་ཧ་ལས་པའི་ཨང་གྲངས་བཀོད་འདུག ད་ལྟ་ངས་ཡིག་ཆ་དེ་རྙེད་མ་ཐུབ་མོད་ངས་རྩོམ་འདིའི་མ་འོངས་པའི་ངོ་བཤུས་ནང་འཇུག་གི་ཡིན།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་ཡིས་ཀྱང་བོད་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་ཚོང་པའི་ཐོན་རྫས་ཆེད་སྒོ་འབྱེད་པའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤར་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཚོང་པ་ཚོས་ཚོང་ཟོག་དང་སྤུས་ལེགས་ཀྱི་ཐོན་རྗས་དག་རྒྱ་གར་ནས་ཉོས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་གོ་མིན་ཏང་གིས་ཉི་ཧོང་འགོག་ས་དེར་དཔག་ཚོད་ཀྱི་ཁེ་བཟང་དང་བཅས་བཙོངས་པ་རེད། ཚོང་ལམ་དུ་འཁེལ་བའི་མི་ཚང་མ་སྟེ། སྐུ་དྲག་ཚོ་དང་ཞིང་པ། རྟ་དྲེལ་པ། མགྲོན་ཁང་ཉར་མཁན། དེ་བཞིན་ཚོང་པ་ཆེན་པོ་ཚོ་ལ་ཚོང་འདིས་ཁེ་ཕན་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དུས་དེར་ཡུ་ནཱན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ལི་ཇིང་སྟེ་ཚོང་ལམ་འདིའི་མཐའ་མའི་འབབ་ཚིགས་གཙོ་བོ་དེར་སྡོད་མཁན་གྱི་པི་ཊར་ གྷོ་ལར་ཊི་ (Peter Goullart) ལྟར་ན། “རྟ་དྲེལ་གྱི་འགྲུད་བཞུད་འདི་ནི་ “དམིགས་བསལ་དང་ཧ་ལས་དགོས་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་རེད་”ཅེས་བརྗོད་འདུག
རཱོ་ལེག་སི་བཟོ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དེ་ ༡༩༤༠ ནང་དངོས་སུ་བཀའ་བློན་སྦུག་ཏུ་བསྐྱོད་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཁུག་ཀྱོག་ས་ཁུལ་༼འདི་ནས་ཚོང་དེ་ལྷ་ས་ལ་བསྐུར་གི་ཡོད།༽འདིར་ཁོའི་ཆུ་ཚོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གློ་བུར་འཕར་བ་དེ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཤིང་། “་་་ འདི་ནི་མཐའ་མ་དེར་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ནས་ཧ་ལས་པ་རེད།”༼༢༣༽ འདི་འདྲ་བའི་ཚོང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཤིག་ནི་སོག་ཡུལ་དང་ཤིན་ཅང་། ལ་དྭགས། འབྲུག་ཡུལ། ཐ་ན་བལ་ཡུལ་ལ་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད།
གློ་བུར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་བ་འདིས་སྐུ་དྲག་དང་ཆོས་པའི་གཞུང་འདིའི་ཡ་རབས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ཉམས་ཆག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་དམ། མ་མཐའ་ལ་ཡང་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྒན་པ་ཞིག་གིས་ང་ལ། གཞུང་ཞབས་གྲལ་རིམ་ནང་གི་དཔལ་འབྱོར་གསར་པ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཟང་སྤྱོད་དང་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་ཉམས་བཞིན་པ་དེ་ཚོ་ནི། ༡༩༡༨ ལོ་དང་མི་འདྲ་བར་ ༡༩༥༠ ལོར་ བོད་དམག་གིས་ལས་འགན་སྐྱོ་བོར་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྲིད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། ད་དུང་ང་ལ་བརྗོད་དོན། དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་དུ་སོང་བ་དང་དེའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱིས་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་ཁག་ལ་སྒོར་མོ་སླེབས་པ་དེས་གལ་སྲིད་ཉམས་ཆག་ཏུ་སོང་བ་ཞིག་མིན་ན་ཡང་། མ་མཐའ་ལ་ཡང་དགོན་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བརྩིས་མེད་བྱེད་པ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཤིག་བཟོས་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། རྭ་སྒྲེང་གི་རྙོག་ཁྲ་ལ་ཡང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་བྱུང་རྐྱེན་རྒྱལ་ཏུ་ཡིབ་པའམ་ཡང་ན་ཟུར་ན་ཡོད་པ་ཞིག་སྲིད་དམ། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱི་ “བླ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཤི་བ།” ཞེས་པ་དེའི་ཆེད་དུ་དེ་འདྲའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་བསམ་ཞིབ་བྱེད་པ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ནི་ཁོའི་ལས་ཀའི་ནང་གི་ཧ་ཅང་སྐྱོ་བོའི་ཆ་གཅིག་རེད།
མཐའ་མཇུག་དེར་ གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱི་ཤོག་ངོས་ཁྱད་མཚར་བདུན་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་ཡོད་པའི་དེབ་མཐུག་པོ་དེས་སྒྲུབ་ཐུབ་པར་གྱུར་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དེ་ཆུང་ཆུང་དང་ས་གནས་རང་བཞིན་ཅན། གལ་ཆེའི་ཁྱད་ཆོས་མེད་པ་ཞིག་བཟོས་པ་དེ་རེད། ལོ་རྒྱུས་དང་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་འདེམས་གསེས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་ཡིག་མཛོད་ཆེན་པོ་འདིས་བཞག་པའི་ཚོར་སྣང་ཡུན་རིང་འདུག་པ་དེ་ནི་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་བཟློག་མེད་ཅིག་ཡིན་པ་༼ཡིན་ན་ཡང་གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་འདི་ཁ་ནས་མི་ཐོན་རྒྱུར་གཟབ་གཟབ་བྱས་ཡོད།༽དང་། བོད་ནི་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་ཟླ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤི་བ།༼མ་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་པའི་རྒྱལ་རབས་པ་ཚོས་བཤད་སྲིད་པ་ལྟར།༽ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱིས་ལུང་པ་དེའི་ནང་སྲོག་སྐྱོན་དང་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་པ་ནི་ཏག་ཏག་དོན་ཆུང་ཡིན་པ་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐྱོན་གང་ཡང་མ་རེད་ཟེར་བ་དེ་རེད།
