ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཌེ་བྷེ་ནད་པའི་ཁ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་མན་ཡིན་པ་དང་། ན་ཚ་ཅན་ལོ་གཞོན་པ་མང་ཤོས་བོད་ནས་ཚུར་ཕེབས་ཏེ་གདན་ས་ཁག་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་སྡོད་མཁན་གྲས་ཡིན་འདུག
བོད་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་དང་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་། ཨི་ཊ་ལི་རོགས་ཚོགས་༼AISPO༽གསུམ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ནས་བཟུང་སྤོ་ལོ་རྩེད་འགྲན་བརྒྱུད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཊེ་བྷེ་ན་ཚ་སྔོན་འགོག་དང་མི་མང་ལ་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བའི་བྱ་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་མགོ་བརྩམས་ཡོད་ཅིང་། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ སྟེ་འཛམ་གླིང་ཌེ་བྷེ་ཉིན་མོ་བསྟུན་ཏེ། གངས་སྐྱིད་སྤོ་ལོ་རྩེད་ཐང་དུ་སྐུ་སྒེར་རུ་ཁག་དང་བདེ་སྲུང་རུ་ཁག་བར་མཐའ་མའི་རྟིང་རྩོད་འགྲན་བསྡུར་བྱས་ཏེ། མཇུག་བསྡུའི་མཛད་སྒོའི་སྟེང་བོད་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་དཔལ་འབྱོར་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟླ་བ་ཕུན་སྐྱིད་ལགས། ཨི་ཊ་ལི་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སཱ་ཌོ་ཧྥོ་བྷེ་ཡ་ལགས་གཙོས་པའི་རྩེད་འགྲན་པ་དང་། མང་ཚོགས་བརྒྱ་གྲངས་ཙམ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཊེ་བྷེ་ཉིན་མོ་སྲུང་གཙི་བྱས་སོང་།
བྱ་འགུལ་མཇུག་བསྡུའི་རྩེད་འགྲན་གྱི་ཐོག་མར་བོད་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཊེ་བྷེ་ཉིན་མོ་ཆགས་ཡོད་པས། ང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་ཉིན་མོ་འདི་སྲུང་གཙི་བྱ་རྒྱུ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་རེད། ༡༩༥༩ ལོ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་ཊེ་བྷེ་ན་ཚས་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་གློད་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། རྩ་བའི་ཆ་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་ ༦༠ དང་ ༧༠ སྐབས་དང་བསྡུར་ན་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་མིའི་རྩ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༣༠ ཡས་མས་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ཡིན། ད་ཆར་ཊེ་བྷེ་ན་ཚ་ཅན་མང་ཤོས་དེ་གཞོན་སྐྱེས་ཆགས་འདུག་ལ། སྨན་བཅོས་ཀྱི་ནུས་བ་ཐོན་དཀའ་བའི་ཊེ་བྷེ་ན་ཚ་རིགས་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག ཅེས་གསུངས་སོང་།
འདི་གའི་གསར་འགོད་པས་བོད་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཊེ་བྷེ་ནད་ཚ་སྔོན་འགོག་ཐོག་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་གནང་གི་ཡོད་མེད་དྲིས་པར་ཁོང་གིས། སྔོན་མ་ནས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ལ་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ལྟ་རྟོག་དང་། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་ཁོངས་དང་ཁ་འཐོར་རྣམས་ལ་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་གིས་ལྟ་རྟོག་བྱ་རྒྱུ་ལས་བགོ་བྱས་ཡོད། ༢༠༠༨ ལོ་ནས་བཟུང་ཨེ་ཊ་ལིའི་༼AISPO༽རོགས་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་དང་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་བཅས་མཉམ་རུབ་ཐོག ཟླ་རེར་འཆར་ཅན་གྱིས་ས་གནས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཚང་མར་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་སྨན་པ་དང་ནད་པ། མི་མང་བཅས་ལ་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ་དང་། འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ནང་ཊེ་བྷེ་ན་ཚའི་སྡེ་ཁག་ཆེད་འཛུགས་བྱས་ཡོད། སྨན་པ་དང་སྨན་གཡོག་ལ་ཟབ་སྦྱོང་ལམ་སྟོན་གནང་སྟེ་ས་གནས་སྨན་ཁང་ ༤༣ ནང་ཊེ་བྷེ་ན་ཚའི་སྡེ་ཚན་བཙུགས་ཡོད་ལ། ཟླ་རེའི་གཟའ་པ་སངས་དང་པོའི་ཉིན་ནད་པའི་མིང་ཐོ་རྣམས་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ལ་གཏོང་བཞིན་ཡོད། དེ་མིན་ཐད་ཀའི་ལྟ་རྟོག་འོག་སྨན་སྦྱོར་ཞེས་པའི་རྩ་འཛུགས་བཙུགས་ཏེ། ཊེ་བྷེ་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ནད་པ་རྣམས་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་སོང་།
ཡང་ཁོང་ལ་ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་ནང་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་དང་། ན་ཚ་དེ་ཇི་ལྟར་འགོས་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་མེད་དྲིས་སྐབས། ༢༠༡༠ ལོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ཆིག་སྟོང་འོག་རེད། ད་ལྟ་ཧོན་སོར་སྨན་ཁང་ནང་ནད་པ་མེད་པར་ཊེ་བྷེ་སྨན་གསོ་ཁང་སྒོ་བརྒྱག་བརྒྱབ་ཡོད། སྦེལ་ཀོབ་སྨན་ཁང་དུ་ཡང་ནད་པ་ཞེ་དྲག་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད། དེ་ལྟར་ས་གནས་སྨན་ཁང་ཚང་མའི་ནང་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་ནང་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ཅུང་མང་པོ་ཡོད། དེ་ནི་ཊེ་བྷེ་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཅན་མང་པོ་ཞིག་འདི་གར་སྨན་བཅོས་བྱེད་དུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་ཁྲོད་ལོ་གཞོན་མང་ཆེ་བ་བོད་ནས་ཕེབས་ཏེ་གདན་ས་ཁག་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་སྡོད་མཁན་གྲས་རེད། བཙན་བྱོལ་ནང་སྐྱེས་མཁན་ཚོར་ཆུང་དུས་ནས་སྔོན་འགོག་གི་ཁབ་བརྒྱབ་ཡོད་སྟབས། ལོ་ ༡༨ བར་སྔོན་འགོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པས་ཊེ་བྷེ་ན་ཚ་ཅན་ཉུང་ཉུང་རེད། ད་ཆར་ཚོད་དཔག་བྱས་ན་ཁྱོན་བསྡོམས་ཊེ་བྷེ་ནད་པ་ ༢༠༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་ཁོང་གིས་ན་ཚ་དེའི་ཁྱབ་སྟངས་སྐོར་ལ། ན་ཚ་དེ་གཙོ་བོ་གློ་ལི་རྒྱག་པ་དང་ཁ་རླངས་བརྒྱུད་ནས་འགོས་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཊེ་བྷེ་ན་ཚའི་ཉེན་ཚབས་ཧ་གི་ཡི་མེད་པ་དེ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ན་ཚ་མ་བྱུང་གོང་ནས་སྔོན་འགོག་གི་ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཏེ། ཚ་བ་དང་གློ་ལི་རྒྱག་སྐབས་སྨན་ཁང་དུ་སོང་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གལ་སྲིད་ཊེ་བྷེ་ན་ཚ་ཡིན་པ་ངོས་ཟིན་བྱུང་ན། བོད་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྨན་ཁང་ཁག་དང་བདེ་ལེགས་སྨན་ཁང་བཅས་ལ་སོང་སྟེ། ལྷོད་གཡེང་རྩ་བ་ནས་མ་བཏང་བར་རྒྱུན་མཐུད་ནས་སྨན་འཐུང་རྒྱུ་དང་། ནད་པ་དང་ལྟ་རྟོག་པ་ཚང་མས་ཁ་རས་གྱོན་ཏེ་འགོས་ཁྱབ་སྔོན་འགོག་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པར་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཆགས་ན། ཧ་ལམ་ནད་པ་མི་རེའི་སྟེང་ཧིན་སྒོར་འབུམ་གཅིག་ལྷག་གི་འགྲོ་སོང་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ད་དུང་ནད་དྲག་པའི་རེ་བ་ཡང་ཧ་ཅང་ཆུང་། དེ་འདྲའི་གནས་སྟངས་མ་ཆགས་གོང་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་དང་ནད་པ་གཉིས་ཀས་འགན་འཁུར་བ་ཡིན་ན། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ན་ཚ་དེ་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་མ་སོང་བར་འགོག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་སོང་།
གསར་འགོད་པ། ཚེ་རིང་རྒྱལ།
![Changpa nomads walk on a rugged path in Ladakh's Chushul valley [Tarushi Aswani/Al Jazeera]](https://tibettimes.net/wp-content/uploads/2026/10/Screen-Shot-2026-10-16-at-2.29.07-PM-360x180.png)
但是གཙོ་བོ་དོ་བདག་སོ་སོ་ནས་འགན་ལེན་བྱས་ཏེ་སྔོན་འགོག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ།
Tｂཟེར་བའི་ནད་འདི་ནི་གང་ཟག་རང་ཉིད་ཀྱི་ྲྲྲྲྲྲ
ཀརྡོ་ཁྱོད་ཅིས་མི་བདེན།
ནད་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་འགན་ཁུར་དགོས།
འཕྲོད་བསྟེན་ལྷན་ཁང་དང་སྨན་ཁང་གི་ཨེམ་རྗེ་དེ་ཚོ་ངལ་གསོ་རྒྱབ་ནས་བསྡོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།
ལོ་རེའི་རྗེས་སུ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་རེ་བྱས།
བདུན་རེའི་ནང་བང་ཆེན་ནང་དུ་བསླབ་བྱ་འདྲ་བྱེད།
སྤྱི་ཚོགས་དང་ནད་པ་གཉིས་ཀས་འགན་འཁུར་དགོས། ཟེར་དགོས་དོན་ཅི་རེད། སྨན་རྩིས་ཁང་འདི་ནད་པ་གྲངས་ཀ་བརྒྱབ་ནས་གསར་བསྒྱུར་འགོད་མཁན་གྱི་ལེན་འགན་ཙམ་་ལས་མེད་པ་ཡིན་ནམ། འགན་འཁུར་ཡོད་ན་༼སྤྱི་ཚོགས་དང་ནད་པ་གཉིས་ཀས་༼ཀྱང་༽འགན་འཁུར་དགོས། ཟེར་དགོས་མི་དགོས་སམ།