ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༣ ཉིན་རྒྱ་གར་ཧིན་དྷི་གསར་ཤོག་དྲ་བའི་སྟེང་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། རྒྱ་གར་ནང་མཉམ་འབྲེལ་མ་དངུལ་འཇོག་མཁན་རྒྱ་ནག་བཟོ་གྲྭའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་ས་ཁྲའི་སྟེང་བཀོད་པའི་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་མངའ་ཁོངས་ས་ཐིག་གནད་དོན་ཐད། རྒྱ་གར་གྱི་གསར་འགོད་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཀྲང་ཡཱན་ལ་ཚ་འདྲི་བདའ་འདེད་བཏང་སྐབས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ་ “ ཁ་ཚུམས ” ཞེས་གསར་འགོད་པའི་ཐོག་ལ་རྩུབ་སྤྱོད་སྤེལ་བར་བརྟེན། གསར་འགོད་པས་ “ ལུང་པ་འདི་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་མ་རེད། རྒྱ་གར་ནི་རང་དབང་ལུང་པ་རེད། གསར་འགོད་པས་ཁྱོད་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་དུས། ཁྱོད་ཀྱིས་ག་རེ་བྱས་ནས་ཁ་ཚུམས་ཟེར་གྱི་ཡོད། ” ཅེས་ཚིག་ལན་སློག་ཡོད་པ་རེད། 
རྒྱ་དཀར་ནག་གི་མངའ་ཁོངས་ས་ཐིག་གནད་དོན་ཐད་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་དང་རྒྱ་གར་གསར་འགོད་པའི་བར་རྩོད་རྙོག་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དེར། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཁག་གིས་དོ་སྣང་དང་གནས་འཕྲིན་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག ཕྱི་ཚེས་ ༥ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་ཧཱན་ཆིག་གསར་ཤོག་དྲ་བའི་སྟེང་དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བའི་ནང་། རྒྱ་གར་གསར་འགོད་པས་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་མཉམ་འབྲེལ་མ་དངུལ་འཇོག་བཞིན་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་སྣང་ཆུང་བྱས་ཏེ། ས་ཁྲའི་མངའ་ཁོངས་ཐིག་རིས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་བསླངས་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ལ་བར་ཆད་བཟོས་ཡོད་སྐོར་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་མིང་ལ་ཀྲང་ཧྲའེ་ཀོ་ཟེར་བའི་རྒྱ་མི་ཞིག་གིས་དྲ་བའི་སྟེང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྤེལ་ཏེ། “ རྒྱ་ནག་ལ་ལི་བྷེ་ཡའི་ཕྱོགས་ནས་བཟོད་བསྲན་དཀའ་བའི་ཕམ་ཉེས་ཀྱི་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་གཅིག་རག་ཟིན་པ་ལྟར། མ་འོངས་པར་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་ཕམ་ཉེས་ཤིག་བསྐྱར་དུ་འཁུར་མི་རུང་། ཉན་མི་སྤྲོ་བའི་སྐད་ཆའི་ཚིག་རིས་སྤྱད་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ན། ད་ལྟ་ཁྱི་ཡིས་ཟུག་སྐད་རྒྱག་མགོ་བརྩམས་ཏེ་མི་ལ་སོ་རྒྱག་རྩིས་བྱེད་བཞིན་འདུག རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་ཁྱི་ལ་རྡུང་བྱེད་ཀྱི་དབྱུག་པ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་རན་འདུག ” ཅེས་བྲིས་འདུག
དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ཧིན་དྷི་གསར་ཤོག་དྲ་བའི་སྟེང་རྩོད་རྙོག་དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་བཀོད་མ་ཐག དྲ་བར་ཞུགས་རྒྱ་གར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་ཞིག་གིས་དྲ་བའི་སྟེང་གནད་དོན་དེའི་ཐད་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སྤེལ་དོན། “ རྒྱ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་འཁྲབ་ཀྱིན་འདུག རྒྱ་གར་བ་ཡང་ཡར་ལངས་ཏེ་འཁྲབ་རོགས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཡིན་ནའང་། ཆེས་ལེགས་ཤོས་ནི་ཐོག་མར་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ལས་ཀྱང་ལྷག་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་པར་མ་ཟད། དམག་དོན་ཡར་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ་ག་དུས་ཡིན་ཡང་དམག་རྒྱག་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་བྱེད་དགོས། གལ་སྲིད་རྒྱ་ནག་གིས་ཁྱི་སྤྱང་ངན་འབྲེལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་བཅང་ཚེ། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཨ་རི་དང་ཉི་ཧོང་ལ་གྲོས་མོལ་གྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེ་སྟེ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་བར་འཐབ་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་དགོས། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཞིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཁྲབ་སྟོན་ཞིག་ཡིན། ” ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད།
དྲ་གྲོགས་ཚངས་སར་ཕྲིན་ལས་ལགས་སུ་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཞུ་དོན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གཉིས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་མི་རུང་བར་སེམས། སྤྱིར་གཞུང་ཚབ་ཅེས་བརྗོད་སྐབས་སྲིད་གཞུང་གང་དེའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་གང་ཟག་དང་སྒྲིག་འཛུགས་གང་རུང་ལ་གོ་ཆོག་པར་འདོད། དེར་བརྟེན་བདག་སྒྲ་མ་སྦྱར་བ་ཡིན། ནམ་རྒྱུན་གཞུང་ཚབ་དང་། དོན་གཅོད། སྐུ་ཚབ། མགྲིན་ཚབ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཁང་དང་ལས་ཁུངས་ སོགས་མ་སྦྱར་བའི་སྐབས་སུ་གང་ཟག་ལ་གོ་བ་ཤུགས་ཆེ་བར་འདོད། དཔེར་ན། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་xxxལགས་དང་། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་xxx། བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་xxxལགས་དང་། བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ཀྱིས་xxxལ་སོགས་བདག་སྒྲ་མ་སྦྱར་པར་གང་ཟག་ལ་གོ་བ་ལེན་པ་མང་དུ་འདུག ཡིན་ནའང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་བདག་སྒྲ་སྦྱོར་དགོས་པ་མ་རེད་ཅེས་བཤད་པའི་སྤོབས་པ་ཡེ་ནས་མེད། ཉིད་ཀྱིས་དོ་སྣང་དང་དོགས་སློང་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
(རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ་ “ཁ་ཚུམས” ཞེས་རྩུབ་སྤྱོད་སྤེལ་ཡོད་འདུག ) ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་དེ་མི་གཅིག་ཡིན་པ་འདྲ་བོ་བཤད་འདུག དོན་དངོས་དུས་བབ་ཚང་གི་འདི་འདྲ་རིགས་མུ་འཐུད་འགོད་འདོད་དམ།
རྒྱ་གར་གསར་འགོད་པ་ལ་ཁ་ཚུམས་ཞེས་ལབ་ཡ་དེ་དངོས་གནས་ས་ཆ་གང་དུ་སླེབས་འདུག འདི་ནི་རྒྱ་དམར་པོའི་ངོ་གདོང་རློན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིར་བསྟན་བྱས་པ་ཙམ་རེད།
རྒྱ་གར་དམངས་གཙོའི་ལུང་པའི་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་ཁ་ཚམས་ཟེར་དུས་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ནང་དུ་ཁོང་ཚོས་བཙོན་དོང་ནང་དུ་བཅུག་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གཏམ་དེ་ཤུགས་ལས་རྟོགས་ཐུབ།
འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་ནས་མ་ཤི་བར་སྡོད་པའི་རིང་དེར་ཁ་བཙུམས་ནས་ནམ་ཡང་སྡོད་ཐུབ་ཐབས་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་རང་དབང་དེ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་ཐོབ་ཐང་རང་དབང་རེད།
ཁ་བཙུམས་ནས་སྡོད་དགོས་པའི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་དུང་ཕྱུར་༡༣ བོད་རིགས་མི་དམངས། ནང་སོག་མི་རིགས། ཡུ་གུར་མི་རིགས་བཅས་མི་རིགས་ ༥༦ རྣམས་ལ་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་མེད།
ཡིན་ནའང་ང་ཚོ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མ་ཤི་པར་སྐད་རྒྱག་དགོས། ཁ་ནམ་ཡང་བཙུམ་རྒྱུ་མེད། བཤད་ཕོད་པ་དགོས།
དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནད་དོན་དམག་འཁྲུག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་ཡང་ཆགས་སྲིད། ད་རེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གིས་ངོ་ཚ་ཞིག་ཉོས་བྱུང།
བོད་ཀྱི་ས་ཆ་དུམ་བུ་དེ་ཡང་ཁྱི་གཉིས་དབར་ལ་གློ་བ་གཡུགས་པ་ལྟར་ཆགས་ཡོད་པས་གློ་བ་དེ་མ་ཚར་བར་དུ་ཁྱི་འཛིང་དེ་ཡང་མཚམས་མི་འཆད། གློ་བ་དེ་སུས་ཟོས་ཀྱང་ང་ཚོར་གྱོང་ཆེན་པོ་མེད། དེ་བས་རྩོད་པ་འདི་ཡང་ང་ཚོའི་མཐུན་རྐྱེན་ཞིག་ལ་ལེན་ཆོག
བཀླགས་ཚར།
དྲྭ་གྲོགས་ཚོ། བོད་ཡིག་ཁྱག་ཁྱོར་ཞིག་འབྲི་ཐུབ་པར་ཧ་ལས་རྒྱུ་ཅི་ཨེ་ཡོད་ན། དེ་ལས་བོད་ཀྱི་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། གནས་བབས་བཅས་ལ་ཡག་པོ་གཟིགས་ནས་འབྲི་རྩོམ་རིགས་གནང་ཐུབ་ན་ཕན་ཚུན་ཚང་མར་ཕན་ངོ་ཆེ་བ་ལས། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོད་བཞིན་པར་སླད་བོད་མིས་རྒྱ་གར་ལ་རྩོད་དགོས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེའི་རིགས་ཡི་གེར་དཔོད་སྐབས། སྔར་བོད་སྡེ་པ་གཞུང་དང་། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གཉིས་དབར་བཞག་པའི་འཆིང་ཡིག་ཁག་དང་། ད་ལྟ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་གནས་བབས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་བཀའ་ཤག་གསར་རྙིང་ཚང་མའི་གནས་ཚུལ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གསལ་བསྒྲགས་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ལ་ལེགས་པར་ཞིབ་དཔྱད་གནང་གལ་ཆེ། ཡང་བསམ་བཞིན་དུ་ཆེད་བསད་ཀྱི་དཀྲུགས་ཤིང་རིགས་ཡིན་ན་གསལ་པོ་གསུང་རོགས་གནང་གཟབ་གཟབ་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་ཐོག་འདུག།
རྒྱ་གར་ཚོ་དེ་བབས་ནས་འདུག བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཡིན་ས་ན་མོན་ལ་དྭགས་རྒྱ་ནག་གི་མིན་ས་ཞིག་གང་ན་ཡོད། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གིས་རྩོད་བཞིན་པ་མ་འོངས་བར་བོད་པས་རྩོད་རྒྱུ་རེད།
ཀློག་ནས་བུད་སོང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།