ཝཱར་ཎའི་ལས་འགུལ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ།

ཨ་རིག་དགེ་མཐོང་།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ནི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དམ་པ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཁོང་གིས་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་པའི་བཀྲ་ཤིས་དོན་འགྲུབ་ཀྱི་ཉི་བཟང་ཡིན་པ་མགོ་ནག་བོད་མི་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་རེད། ཉིན་འདི་ལ་མཚོན་ན་བོད་མི་ཚོས་བསང་གསོལ་དང་སྤྲོ་གསེང་གཏོང་བ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་ སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་བཞུགས་པའི་བོད་རིགས་ཚོས་དུས་ཚོད་འདི་ཉིད་དམ་ འཛིན་གྱིས་སོ་སོའི་ཁམས་དང་བསྟུན་ཏེ་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་ངེས་རེད། ཡིན་ནའང་ད་ལོ་བོད་ནང་དུ་རང་བསྲེགས་ལས་འགུལ་བསྟུད་མར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་༼ བཅའ་ཁྲིམས་ ༥༩ པའི་དགོངས་དོན་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༢ པའི་སྐབས་གྲོས་ཆོད་ནང་གསལ་ཉིན་བརྒྱ་དུས་གཅིག་ལ་དབུས་ས་གཉིས་ནས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་ཟིན་པ་ལྟར་རྒྱལ་ས་གཉིས་པ་ངྷ་ས་གཙོས་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀུན་ཏུ་བོད་རིགས་ཅི་མཆིས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ས་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད་པ་ནི་བཤད་མི་དགོས་པའི་གནས་སུ་སེམས། དེ་བཞིན། འདིར་ཝཱ་ར་ཎ་སཱིར་མཚོན་ན་ཡང་ས་གནས་རང་བདེན་ཚོགས་ཆུང་དང་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ། ས་གནས་བོད་མི་སུད་ཚོང་མཐུན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་འོག རིས་མེད་ཀྱི་བླ་ཆེན་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ། ཧིན་རྡུའི་བླ་མ་ཨ་བི་ནུཀྟེ་ཤ་བ་ར་ནནྡ་མཆོག་གི་འཐུས་ཚབ་སྭ་མི་ཛྙཱ་སྭ་རུབ། ཁ་ཆེའི་བླ་ཆེན་ཨི་མམ་མུ་ཕཏི་མཆོག་གི་འཐུས་ཚབ་མུ་ལ་ན་ཨབ་ཛལ་ར་ཇ། ཡི་ཤེས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཕ་ངྷར་ཙནྡྲ་ཀནྟ།   འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་(Mahabodhi Soccety of India)འཐུས་ཚབ་དགེ་འདུན་པ་གསུམ། ལྷག་པར་ལྡི་ལི་ཁྲིམས་ཁང་ཆེན་མོའི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཏུལ་སི་མཆོག་འདིར་ཕེབས་པ་མ་ཟད། ས་གནས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་མུཁ་ཏེཤ་(Jarkhand State)བར་གོམ་བགྲོད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ༢༠༡༡ ལོར་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་མོན་རྟ་དབང་བར་དུ་གོམ་བགྲོད་གནང་མཁན་ཞིག་དང་། འདི་གའི་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་མཐོ་སློབ་ཁག་གཉིས་གཙོས་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་བཏོན་པའི་རྗེས་དགེ་འདུན་པའི་སྣེ་འཁྲིད་དེ་ཝཱ་ར་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་ས་རུ་གནས་བཅས་པའི་བོད་པའི་ཚོང་ར་ལྷ་ས་ཁྲོ་ར་(Lhasa Market, Baniya) ནས་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་བར་དུ་མར་མེ་ཁྲོམ་བསྐོར་གནང་བ་དང་། གངྒཱའི་འགྲམ་ནས་སྐྱ་སེར་ཚང་མ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་གང་འཚམ་ཞིག་ གསུངས་རྗེས་ཕྱིར་ལྷ་ས་ཁྲོམ་རར་ཕེབས་ཏེ་དགོང་མོའི་གསོལ་ཚིགས་ལ་རོལ། 

དཔྱད་གཏམ་དངོས།

སྤྱིར་བཏང་གོང་དུ་ཝཱར་ཎར་ལས་འགུལ་ཅི་སྤེལ་སྐོར་ཞུས་ཟིན་པ་དེ་ལས་ལྷག་ཅིག་འདིར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ན་བསྐྱར་ཟློས་སུ་འགྱུར་ངེས་པས་ངལ་བ་མི་བརྟེན། ཁོ་བོ་ལ་མཚོན་ན་བོད་གཞུང་དང་། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་ལས་འགུལ་ཅི་སྤེལ་ལ་གནས་གང་ཞིག་ཏུ་རང་ཉིད་ཡོད་ན་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། བྱེད་དགོས་པ་ནི་འགན་འཁྲི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ། འོན་ཀྱང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཙམ་མིན་པར་རང་གི་ཚོད་ཀྱིས་བློ་དང་རིག་པ་བེད་སྤྱོད་དེ་སྐབས་དེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྟངས་དང་། རྗེས་སུ་ཕར་སོང་ནས་ཡང་གྲུབ་འབྲས་གང་བྱུང་བཅས་ལ་དཔྱད་ཁུལ་བྱས། གཙོ་ཆེ་བ་ཁོ་བོ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་གདན་ས་དང་དེ་གའི་གཞིས་ཆགས།  དེ་བཞིན་ལྡི་ལི་དང་ངྷ་ས་སོགས་ནས་ཀྱང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡིན། དེ་དག་ཡོངས་ལ་བསམ་གཞིག་བཏང་སྟེ་དེ་རིང་འདིར་སྐད་ཆ་ཁག་ཅིག་བརྗོད་འདོད་བྱུང་།

ཝཱར་ཎ་དང་ས་གནས་གཞན་བསྡུར་ཏེ་བལྟས་པ།

དཔེར་ན། ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེལ་ཀོབ་ལྟ་བུར་ཆ་བཞག་ན་གཞུང་སྒེར་གང་ཞིག་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་ལས་འགུལ་ཅི་ཞིག་སྤེལ་ན། ཐག་རིང་ས་བྷང་ལོར་དང་མེ་སོར། ཐག་ཉེ་ས་གྲོང་སྡེ་དང་དགོན་པའི་གཡས་གཡན་ཙམ། ཐག་རིང་ས་དེ་གཉིས་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཚེ་ཏོག་ཙམ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད། ཐག་ཉེ་ས་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་ཕལ་ཆེར་དགེ་བ་དང་སེམས་ཤུགས་ལས་གཞན་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་སྐལ་མེད། དེ་བཞིན། ངྷ་སར་མཚོན་ན་མེག་ལོར་ནས་མར་གྲོང་བ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་བར་དུ་གོམ་བགྲོད་བྱེད་པ་དང་མང་ཆེ་བ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ངེས། འོན་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་དེར་ཡོད་པས་ནུས་པ་འདོན་པའི་ལམ་ཁ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་ཏེ། ཤར་ནུབ་ཀྱི་མི་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཐད་ནས་ཧ་ཅང་བཟང་བའི་ཕྱིར། ལྡི་ལི་ཕལ་ཆེ་བ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ས་ཅན་དཱར་མཱན་དཱར་དུ་ངེས་ལ། ས་གནས་དེར་རྒྱ་གར་ལས་གཞན་གྱིས་མཐོང་དཀོན་ལ། མཐོང་བ་དེ་ཡང་དགོས་པ་ཅི་ཕྱིར་འདིར་འཛོམས་པ་ཕལ་ཆེ་བས་ཤེས་ཀྱིན་མེད། ཝཱར་ཎའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ས་དུས་རྒྱུན་གང་ཡིན་ཁོ་བོ་ལ་རྒྱུས་མེད། འོན་ཀྱང་ད་ཐེངས་སྤེལ་ས་གོང་དུ་ཞུས་པ་དེ་ག་རང་ཡིན། དེར་རྒྱ་གར་བཤད་མི་དགོས་པར་མང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་འགྲམ་དུ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཧ་ཅང་མང་བ་དེ་འདྲ་རེད།

མི་གྲངས་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར།

མི་གྲངས་ཀྱི་མང་ཉུང་བཤད་ན་གདན་ས་དང་ངྷ་ས་ལ་གཞན་གཉིས་བསྡུར་ཐབས་མེད།  དེ་ནི་རྒྱ་གར་ནང་སྡོད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་མིག་བཙུམ་ན་ཡིད་ལ་འཆར་བ་དེ་འདྲ་རེད། ཡིན་ནའང་རགས་བསྡུས་ཤིག་ཞུས་ན། གདན་ས་ནས་བོད་གཞུང་འབྲེལ་ལས་འགུལ་ཁག་ལ་ཞུགས་མཁན་ཧ་ཅང་མང་ལ། ཚོགས་སྡེ་དག་ལ་དེ་ཙམ་མེད། དེ་ནི་དགོན་སྡེའི་མི་སྣ་དག་མ་འགྲིག་པ་ཡིན་མིན་སོགས་བདག་གི་དེ་རིང་གི་བརྗོད་བྱ་མིན། དེ་ལས་གཞན་གཞིས་ཆགས་ལ་མཚོན་ན་ཚོགས་འདུ་དང་བགྲོ་གླེང་། ལས་འགུལ་ཅི་སྤེལ་ཕལ་ཆེ་བ་རྒས་འཁོགས་ཀྱི་ཤུགས་ཆེ་བ་ལས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་དེ་ཙམ་ ཚོར་བ་མེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གླེང་དགོས་པ་སྐབས་སུ་མ་བབ་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག ལྡི་ལི་དང་ངྷ་ས་ལ་མཚོན་ན་མི་སྐྱ་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་། དེར་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་རྟག་པར་ཡོང་མཁན་རེ་ཟུང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་གཞན་རྒྱུ་ཆེན་ དང་། ཁ་རྒྱགས་བཤད་མཁན། ལྷག་བསམ་ཆེ་མདོག་སྟོན་མཁན་ཚོ་དེ་ཙམ་མཐོང་རྒྱུ་དཀོན་ལ། སྐུ་ངོའི་ཚོགས་ཀྱང་ལས་འགུལ་ལ་ཞུགས་པར་ས་བཅད་མ་སྟོང་ཙམ་ཡིན། གཙོ་ཆེ་བ་ལབ་པ་མ་གཏོགས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའོ་ཞེས་ངས་གླེང་གི་མེད།

ཝཱར་ཎར་མཚོན་ན་སློབ་གྲྭ་དང་དགོན་པ་གང་རུང་དུ་ཕལ་ཆེར་འདུ་བར་ངེས་པས་ལས་འགུལ་ཅི་སྤེལ་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་སུད་ཚོང་ཚོ་ལས་གཞན་དམིགས་བསལ་གྱི་མང་ཚོགས་ཟེར་ནས་མིག་གིས་ལྟ་ས་མེད་ལ། རྣ་བས་ཉན་ས་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་ཚང་མས་འགྲིག་རང་འཁུར་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་། ད་དུང་ཁོ་བོ་རྒྱུན་རིང་སོང་མེད་པས་ས་འདིའི་བཟང་ངན་བརྗོད་རྒྱུ་སྔ་མི་ཉན་བསམ།

ལས་འགུལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཆ་ནས།

ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཆ་ནས། སྔོན་མ་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་འོག་མི་མང་མདུན་སྐྱོད་ཆེན་མོ་ཞེས་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་བ་རེད། འོན་ཀྱང་མི་མང་འཛོམས་པ་དེ་ནི་རིགས་ཞེན་དང་སེམས་ཤུགས་ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་བཅས་ མཚོན་པ་ལས་གཞན་ཁྱབ་རྒྱ་དེ་ཙམ་མ་སོང་བ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་ཤོག་དང་བརྙན་འཕྲིན་རླུང་འཕྲིན་ཁག་ཏུ་བལྟས་ན་ཤེས་སླ་ལ། གཙོ་བོ་སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་དུ་གསར་འགྱུར་གལ་ཆེན་གཞན་ཞིག་ཐོན་པས་རེད་ལ། དེ་ནི་བོད་ལ་ལམ་འགྲོ་མེད་པས་ལབ་ན་སྟབས་མི་བདེ་ཡང་གང་ལྟར་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སོང་། སྐབས་དེའི་ལས་འགུལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་དང་ཞལ་འདོན་མང་བོ་བསྐྱོར་བ་དེ་རེད། དེ་ལས་གཞན་གྷོ་ལས་སྒར་གྱི་བོད་མི་ཞིག་གིས་རྐང་བ་མེ་བསྲེགས་པའོ།།

དེའི་རྗེས་སུ་བཀའ་སྤྱིས་གོ་སྒྲིག་འོག་ལྡི་ལིར་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་རེད། ཞལ་འདོན་ནི་གཞོན་ནུ་དང་མཚུངས་པས་བཤད་མི་དགོས་ལ། ཡང་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ཁག་ཏུ་གསར་འགྱུར་གལ་ཆེན་ཞིག་ཐོན་པ་ཡང་གཞོན་ནུ་དང་འདྲ་བས་ལམ་འགྲོ་ཟེར་དགོས་མིན་དཔྱོད། འོན་ཀྱང་མི་འདྲ་ས་ནི། བཀའ་སྤྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་མི་གྲངས་ནི་ཚོད་བཟུང་ཡོད་པས་སྔོན་མའི་གཞོན་ནུའི་སྐབས་དང་བསྡུར་ཐབས་མེད། བཀའ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་གཞོན་ནུ་དང་མ་འདྲ་བའི་ལས་འགུལ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི་དང་ཟུར་བ། ད་དུང་བླ་ཆེན་ཁག ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་པ། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཅིག་གི་མི་སྣ་གལ་ཆེན་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་བཞི་བཅུ་ལྷག་ལ་གཏམ་བཤད་ཀྱི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པ་རེད་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཚགས་པར་དང་བརྙན་འཕྲིན་རླུང་འཕྲིན་བཅས་སུ་བསླེབས་པ་རེད། དེ་ང་རང་ལ་མཚོན་ན་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཕྱོགས་ནས་ཧ་ཅང་བཟང་པར་སྙམ། དེའི་ཞོར་ཏུ་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་བཏོན་པ་ཡག་ཐོག་ཡག་བཞག་ཏུ་གྱུར། དེ་མིན་ཞལ་འདོན་རྐྱང་རྐྱང་བྱས་ནས་བསྡད་ན་ཕ་རོལ་ཚོས་བོད་པ་ཚོས་ཆོས་སྒྲུབ་བཞིན་པ་འདྲ་སྙམ་པ་ལས་དེའི་ཕན་གྱི་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་དེ་ཤེས་དཀའ། གལ་སྲིད་ཆོས་ལས་སྲིད་ལ་དེ་ཙམ་འབྲེལ་བ་མི་དགོས་ཚེ་ཞལ་འདོན་ནི་ལྷིང་འཇགས་དང་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པའི་ལྷོ་ཕྱོགས་གདན་ས་དང་གཞིས་ཆགས་ནས་སྤེལ་ན་དགེ་མཚན་དེ་ལ་མང་། ངས་ཞལ་འདོན་མི་དགོས་ཟེར་བ་མིན་པར་ཞལ་འདོན་ཨང་གཉིས་པ་དང་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་འདི་ཨང་དང་པོར་འཛིན་རོགས་ཞུ་གི་ཡོད།

མཐའ་དོན།

སྤྱིར་བཏང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་གྲོང་གི་ལས་འགུལ་ཅི་སྤེལ་བོད་ཀྱི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཐོན་གི་ཡོད། དེ་ནི་དེར་ས་གནས་གསར་འགོད་པ་ཡོད་པ་དང་དྲ་ལམ་དུ་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་མཁན་མང་བས་རེད། འོན་ཀྱང་ཝཱར་ཎར་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་ལས་འགུལ་གང་སྤེལ་ཕལ་ཆེར་བོད་ཀྱི་དྲ་ལམ་དང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་དུ་ཐོན་གི་མེད། དེ་ནི་སྟོང་ཆ་ཞིག་ཏུ་ཚོར། རྒྱུ་མཚན། མི་གྲངས་ཉུང་བ་བདེན་པར་ངེས་ཀྱང་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་དེ་ས་གནས་གཞན་དག་བསྡུར་ཐབས་མེད་དེ། འདིར་ས་གནས་རང་བདེན་ཚོགས་ཆུང་གི་མི་སྣ་ཝཱར་ཎའི་དགེ་སློབ་རྐྱང་རྐྱང་དང་། དེ་དག་ལ་མཚོན་ན་སྐད་ཡིག་ཧིན་རྡུའི་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་སྟེང་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་ཙམ་མ་ཟད་ཚད་མཐོ་པོ་རེད། ཝཱར་ཎ་ལས་གཞན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ས་གནས་འགའ་རེ་ནུས་ཤུགས་པའི་ལས་འགུལ་རླབས་ཆེན་སྤེལ་མཁན་ཏན་ཏན་ཡོད་རེད། དེ་ཡིན་དུས་ང་ཚོས་དུས་རྒྱུན་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས། ས་གནས་ཆུང་ཆུང་རེད་བསམ་སྟེ་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་མི་རུང་བར་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་གཞིག་སྟེ་གང་ཞིག་ཏུ་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ལས་འགུལ་ཅིག་སྤེལ་གི་འདུག་ཅེས་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་བོད་གཞུང་དང་སྒེར་ཚོགས། དེ་བཞིན་གསར་འགོད་པ་ཚོ་དང་སྨྱུག་འཛིན་པ་ཚོའི་འོས་འགན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་། དེ་རིང་དེ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་གྱིས།