ཨུ་རུ་སུ་གནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལྟར་རྒྱ་ནག་འཐོར་ཞིག་འགྲོ་སྲིད་དམ།

བྷལབིར་ཀེ་པུནཇས་བརྩམས། ཝཱཎ།   རིག་འཛིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།

ཟླ་སྔོན་མར་རྒྱ་ནག་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་ལྷོ་ཕྱོགས་གཟའ་འཇུག་གསར་ཤོག་དོ་དམ་སྟངས་འཛིན་གྱི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་པ་དེར་འབྱོར་འབྲིང་གྲལ་རིམ་མི་མང་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད། མིང་མང་གིས་གསར་ཤོག་དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་དོན་ནི། གསར་ཤོག་དེའི་སྟེང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་ཞུ་འབོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གླེང་བརྗོད་དེ་དག་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་སྲིད་གཞུང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་སུ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་ཐབས་བྱས་པས་རེད།

གསར་འགོད་པ་ཙམ་མིན་པར་འབྱོར་འབྲིང་མི་མང་བཅས་མཉམ་ཞུགས་ཐོག་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་ནི་སྨྲ་བརྗོད་བསམ་འཆར་ཚང་མ་དབང་འཛིན་པས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། མི་མང་གི་ངོ་རྒོལ་དེས་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་བཞིན་ཡོད་པ་མཚོན་པ་མ་ཟད། དེ་ནི་ཡོང་རྒྱུའི་དབྱར་དུས་སུ་གསར་གཞོན་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་དམིགས་བསལ་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།

དམིགས་བསལ་ངེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ད་ལན་གྱི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་ས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་ཐོན་གྱི་མཚོན་རྟགས་ལྟ་བུར་འདོད་པའི་ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཀོང་ཀྲིག་རེད། ངོ་རྒོལ་དེར་ཞིང་ཆེན་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདི་དང་འབྲེལ་པའི་ཐད་ནིའུ་ཡོག་དུས་བབ་ནང་གྲགས་ཅན་འདྲེན་མ་ལི་ཏིང་ཏིང་(ཁོ་མོར་རྗེས་འཇུག་ས་ཡ་ ༡༩ ཙམ་ཡོད་)གི་དྲ་རྒྱ་ལས། “གྲངས་ངར་ཅན་གྱི་དགུན་ཁ་འདིར་དཔྱིད་ཀ་འཆར་བའི་རེ་བ་བྱེད་” ཅེས་བརྗོད་པ་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད། མཚོན་དོན་ཟབ་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་དེས་དེང་སྐབས་དམར་པོའིི་སྲིད་གཞུང་འོག་གི་རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་མཚོན་གྱི་ཡོད།

གཞན་ཡང་།  གྲགས་ཅན་འདྲེན་མ་ཡའོ་ཁྲན་(ཁོ་མོར་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་ས་ཡ་ ༣༡ཙམ་ཡོད་)གྱི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག འདས་ཟིན་པའི་ཨུ་རུ་སུ་གནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་སྐབས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་དང་ཆེས་མནར་གཅོད་མྱངས་པའི་ཕྱོགས་འགལ་རྩོམ་པ་པོ་ཨེ་ལཱེག་རྫན་ཌིར་སོལ་ནེ་སན་(Alexander Solzhenitsyn)ཡི་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། ཁོ་མོས་“དྲང་བདེན་གྱི་འབོད་ཚིག་གཅིག་ནི་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ལས་རིན་ཐང་ཆེ་”ཞེས་བརྗོད་པའང་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད། དངོས་དོན་‘རིན་ཐང་’ འདིའི་རྐྱེན་པས་དབང་ཆ་གཅིག་བསྡུའི་སྲིད་གཞུང་གིས་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་བཀག་རྒྱ་དང་དོ་དམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་ལ་ཆ་མཚོན་ནའང་། ང་ཚོས་བརྗེད་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ནི།  ཕྱོ་ལོའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུའི་ནང་གི་དུས་ཟིང་སྐབས་ཟླ་བ་བཅུ་དགུ་ཙམ་གྱི་རིང་གསར་འགྱུར་ཁག་ནས་སྲིད་གཞུང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཕུལ་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་ཡོད་མོད། སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱུག་པའི་གསང་བའི་གསར་ཤོག་ཁག་ཅིག་བརྒྱུད་ནས་མི་མང་གིས་བདེན་དོན་ངོ་མ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད།

རྒྱ་ནག་ནང་ལའང་ད་བར་སྐད་ཤུགས་ཆུང་བའི་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་འབོད་སྒྲ་དེ་བཞིན།  དབང་ཆ་གཅིག་བསྡུའི་ཚོགས་པས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ཙམ་དབང་འགྱུར་གྱི་རྗེས་སུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཞིབ་བཤེར་དོ་དམ་གྱི་བཀག་རྒྱ་ལས་ཕྱིར་སྒྲོག་གིན་པའི་དྲང་བདེན་གྱི་འབོད་སྒྲས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་དངོས་ཡོད་འཛམ་གླིང་ཕྱིར་མངོན་གསལ་འགྱུར་ངེས།  དེ་ནི་དཔའ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་སོ་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱི་ལྐོག་ཏུ་གབ་པའི་ངོ་གདོང་ངོ་མ་དེ་རེད། མགོ་གཙོ་གཞོན་པ་ཞི་ཅིན་ཕེན་གཙོས་མགོ་ཁྲིད་གསར་པ་ཚོས་མྱུར་ཚད་མཐོ་བའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛམ་གླིང་ནང་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཤུགས་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་པར་མ་ལྟོས་པར། རྒྱ་ནག་ནང་བརྟན་བརླིང་མེད་པའི་དོན་རྐྱེན་ཇེ་མང་འགྲོ་བཞིན་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་ཐུབ་མི་སྲིད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༤ པའི་ལས་འགུལ་པ་ཁྲན་ཀོང་ཁྲན་གྱི་ཐབས་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་བཀག་ཉར་ཁང་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཕྱིན་ཏེ། པེ་ཅིན་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུས་པ་ནི། འཛམ་གླིང་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་སོ་སོའི་མི་སེར་ལའང་ལྟ་སྐྱོང་ཅི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གཤམ་སྟོན་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཞིང་པ་དང་ངལ་རྩོལ་པས་དུས་ཚོད་འདྲ་མིན་ཐོག་ངོ་རྒོལ་བྱུང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ངལ་རྩོལ་པ་ཚོར་གླ་བབ་ཉུང་དྲགས་པ་དང་ཞིང་པར་ས་ཞིང་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པར་གུན་གསབ་འོས་ཤིང་རན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་སྟབས། སྲིད་གཞུང་ལ་ལས་ཀ་མཚམས་འཇོག་གི་ངོ་རྒོལ་གནས་ཚུལ་ཐོན་བཞིན་ཡོད།

ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་མི་གསོད་དོན་རྐྱེན་གྱི་ནག་ཉེས་འོག་གནས་བབ་མཐོ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་པའོ་ཞི་ལའེ་དབང་ཆ་ལས་ཕྱིར་འཕུད་བཏང་པའི་ཁྲབ་སྟོན་དང་། དེ་བཞིན་དམར་པོའི་གཞུང་འཛིན་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་སོ་སོའི་བུ་ཕྲུག་ཚོར་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཡུལ་ནང་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་མཐར་ནུབ་ཕྱོགས་ནང་ཚད་ཡོད་ཕྱི་རྒྱལ་ཚོང་ལས་ཁང་དག་གི་ནང་བྱ་བཞག་བསྒྲུབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་ཡོང་ཐབས་བྱེད། བྱེས་པ་སྐྱེས་མི་ཆོག་པའི་བཙན་དབང་གིས་བཤག་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་དང༌། སྐྱེ་སྒོ་སྔོན་འགོག་བཅས་ཀྱི་ཐད་མི་མང་ནང་དགའ་མོས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་འཕེལ་བཞིན་ཡོད། འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ པའི་དུས་བརྙན་དེབ་(Time Magazine)ནང་། “གཞུང་འཛིན་དཔོན་རིགས་ཁྲོད་དབང་ཆ་ལོག་སྤྱོད་པ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་པ་མང༌།” ཞེས་བཀོད་ཡོད།

རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་དབང་འོག་ཏུ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ཙམ་འདས་ཟིན་མོད། འོན་ཀྱང་། མ་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ནང་བཤད་པ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་འདྲ་མཉམ་ཡོང་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། སྣང་བརྙན་ཐ་དད་ཞིག་མངོན་བཞིན་ཡོད། ཧོང་ཀོང་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་དཔའ་འབྱོར་སློབ་སྟོན་པ་ཧུརུམ་ཡིས་ “རྒྱ་ནག་གི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་བདུན་བཅུའི་འགྲོ་སོང་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ ༩༠ ཆགས་ཀྱི་ཡོད་” ཅེས་ཟེར།

རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ལ་གཞིགས་ན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ དང་ ༢༠༡༠ བར་གླ་བབ་ཚད་མངོན་གསལ་དོད་པོས་མར་ཆག་ཡོད། ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་ཐོག་གི་ཆེད་མཁས་པ་ཀེན་ནེཐ་ལེ་བྷར་ཐལ་(Kenneth Liberthal)ཡིས་དུས་བརྙན་དེབ་ནང་རྒྱ་ནག་སྐོར་བརྗོད་དོན། “དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་དབར་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་པོ་རེད།” ཅེས་ཟེར། དཔེར་ན། དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་ཁྲོད་ཕམ་ཁ་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ལྟོས་པར། གང་ལྟར་ཡང་པའོ་ཞི་ལའེ་ཡིས་རང་ཉིད་ཙམ་མ་ཟད་སོ་སོའི་བཟའ་ཟླ་ཡང་ཕྱུག་བདག་བཟོས་ཡོད།

འདྲ་མཉམ་གོང་འཕེལ་འགྲོ་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དཔལ་འབྱོར་འདྲ་མཉམ་མེད་པ་ནི། རྒྱ་ནག་ནང་ཐུན་མོང་གི་མཐོང་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཡོད། ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོ་བཅུའི་ཨ་སྒོར་རྔན་པ(The Ten Trillion Dollar Prize)ཞེས་པའི་དེབ་ནང་བཀོད་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལ་རྒྱ་ནག་ནང་ཐེར་འབུམ་བདག་པོ་གཅིག་ལས་མེད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལ་ཐེར་འབུམ་བདག་པོ་ ༡༡༥ ཟིན་ཡོད་པ་དང༌། ལོ་ངོ་བཅུའི་གོང་རིམ་པ་དམའ་ཤོས་གྲས་ཡིན་པ་དང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ནང་རྒྱ་ནག་ནི་ཨ་རིའི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་སླེབས་ཡོད།  དེབ་དེའི་ནང་གཞན་ཡང་།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ནང་རྒྱ་ནག་ནང་ས་ཡ་བདག་པོ་ཁ་གྲངས་ས་ཡ་བརྒལ་ཡོད་པ་དང༌། ཉི་ཧོང་ནང་ ༡།༥ ས་ཡ་ཡོད་པ་དང་ཨ་རི་ནང་ ༥།༢ ས་ཡ་ཡོད་པར་འགྲེལ། འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་འདིས་རྒྱ་ནག་ནང་འབྱོར་འབྲིང་མི་མང་ཚོས་དགོས་དོན་དང་གནས་བབ་གསར་པ་ཞིག་མངོན་འདོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

མཱ་ཁི་སི་དང་མའོ་ཡི་གྲིབ་གཟུགས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ནང་ཡུན་རིང་ནས་ཡལ་ཟིན་པ་རེད། ཁོང་གཉིས་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱ་བཅུའི་ནང་གི་ཨུ་རུ་སུ་གནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལྟར་གནས་མེད། འབྱོར་འབྲིང་མི་མང་གི་གྱེན་ལངས་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་ནི། བཟོ་པ་དང༌ཚན་རིག་པ། དགེ་རྒན་དང་བཟོ་བཀོད་འཆར་འགོད་པ། གཞན་ལས་རིགས་ཁག་གི་ཆེད་ལས་པ་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ངལ་རྩོལ་མི་མང་གི་འབོད་ཚིག་ལ་ཡིད་མོས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་གྱི་ཡོད། མི་མང་གི་མངོན་འདོད་ནི་སོ་སོར་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་སྐྱེལ་འདོད་པ་དེ་རེད། དེར་རྟེན།  མི་མང་གིས་སྲིད་གཞུང་མགོ་རྟིང་སློག་པ་རེད། ཨུ་རུ་སུ་གནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དམག་མི་འབོར་ཆེན་དང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་འཐོར་ཞིག་ཕྱིན།

དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་གནས་བབ་རྒྱ་ནག་ནང་འབྱུང་ངེས། རྒྱལ་ནང་དུ་བརྟན་བརླིང་མེད་པ་དང་ཉེ་ཆར་གྱི་དོན་རྐྱེན་དག་ནི་འཐོར་ཞིག་འགྲོ་སྲིད་པའི་རྟགས་མཚན་རེད། ད་ལྟའི་ཆ་ལ་དེ་ནི་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་སྲིད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ལོར་མོསེ་ཀོའོ་ནང་བྱུང་བའི་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ལ་སུ་ཞིག་གིས་སྔོན་དཔག་བྱས་མེད། རྒྱ་ནག་གི་འདོད་པ་ནི་རྟ་གཉིས་ལ་བཞོན་འདོད་པ་དེ་རེད། གཅིག་ནི་མ་ཁ་སི་དང་མའོ་ཡི་ལམ་ལུགས་ངོ་འབག་གྱོན་པའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཁྲོམ་རྭ་རེད།

རྟ་དེ་གཉིས་ནི་ཁ་ཕྱོགས་ལྡོག་ནས་བརྒྱུག་ངེས། རྒྱུ་མཚན། གདམ་ག་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཁྲོམ་རྭའི་དགོས་མཁོ་ཞིག་ཡིན་མོད། སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པས་མི་མང་ཐོག་དོ་དམ་བཀག་རྒྱ་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད། གྲོང་ཁྱེར་ཁ་ལེ་ཧྥོར་ནིཡཱ་(California)ཡི་ཁིལར་རེ་མོན་ཊ་(Claremont Mckenna)མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་མེན་སིན་པའེ་(Minxin Pei)ཡིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཐོག “དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་ཚུལ་གང་ཡང་མཚོན་གྱི་མེད་པར། དེ་འདྲའི་ལྟ་ཚུལ་ནི་དབང་ཆའི་ལྟ་ཚུལ་རེད།” ཅེས་བྲིས་ཡོད། ཁོང་གིས་ལམ་ལུགས་ནི་ ‘རང་དོན་དང་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད། ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་’ཤིག་ཡིན་པར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཡང་ཁོང་གིས་ “དབང་ཆ་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་མང་ཆེད་དགོས་དོན་གང་ཡང་མེད་པ་རེད།” ཅེས་ཟེར། དེ་འདྲའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་བམ།

མ་རྩོམ་གྱི་དྲ་ཐག  http://www.dailypioneer.com/columnists/item/53194-will-communist-china-go-the-soviet-way?.html