བུ་ཆུང་ཌི་བསོད་ནམས་ནས་བརྩམས། བྱམས་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
རོབ་རྩིས་བྱས་པ་ཞིག་ལ་བལྟས་ན། བོད་ཡུལ་མཐོ་སྒང་དུ་འབྲོག་པ་ས་ཡ་ ༢།༥ ཙམ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བསྟན་ཡོད་ལ། མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་རིང་ལ་ཁོང་ཚོས་ཚགས་ཚུད་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྱུགས་ཟོག་གསོ་སྐྱོང་དང་། ས་ཆ་བདག་གཅེས་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན། འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་མཐོ་སྒང་གི་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལ་མཐུན་འཇུག(adapt)བྱེད་མུས་ཡིན། དོན་དངོས་སུ་ད་ལྟའི་འབྲོག་སའི་གཉན་འཕྲང་གནས་སྟངས་འདི་དག་གི་གཞི་རྩ་ནི། དེ་སྔོན་པེ་ཅིན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཁག་ཅིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་དེ། ཁྲལ་འགེལ་མཉམ་ལས་རུ་ཁག་དང་། བཙན་འགེལ་གྱིས་ཐོན་འབབ་ཐོབ་ཆའི་རིན་གོང་མཐོ་རུ་བཏང་བ། དེ་བཞིན། ཕྱུགས་ཟོག་འཚོ་སྐྱོང་མཉམ་ལས་བྱེད་བཅུག་པའི་སྲིད་ཇུས་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས། མི་འབོར་ཕོན་ཆེན་གནས་གཞིས་གསར་ཆགས་དང་། ས་ཆ་གཞུང་བཞེས་བཏང་བ། དེ་བཞིན། འབྲོག་སྡེ་རྣམས་སུ་རྭ་སྐོར་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་པ་སོགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད་པས། འདི་འདྲའི་ལྟ་བ་མཐར་ལྷུང་གི་ཁྲིམས་གཞི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས། འབྲོག་པ་ཚོས་སོ་སོའི་ཕྱུགས་ཟོག་རྣམས་རྒྱ་མིའི་བཤས་ར་ཁག་ལ་མ་བཙོང་ཐབས་མེད་བཟོས་ཡོད། དེའི་རྗེས། ཁོང་ཚོ་སྡོད་བཟོད་དཀའ་བའི་ས་གནས་དེ་འདྲ་ལ་ཆགས་པའི་གྲོང་སྡེ་རྣམས་སུ་བྱེ་རྡོ་ཡིས་བཟོས་པའི་ཁང་ཆུང་ནང་སྟེ། ཆུ་དང་གློག་སོགས་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། བེད་མེད་དུ་དོར་བའི་བཙོན་ཁང་ཡོད་སའི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་སྤོ་རུ་འཇུག་གིན་ཡོད།
ཚེ་རིང་སྐྱིད་ཀྱང་། སྲིད་ཇུས་དེ་དག་གིས་ཁྱིམ་ཚང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པའི་ནང་གི་བུ་མོ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མོ་ནི་ད་དུང་ལོ་ན་ཆུང་ཞིང་། སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་དབྱར་དགུན་རེས་མོས་ཀྱིས་རྩྭ་སར་སྤོ་སྲོལ་ཡོད་པའི་མོའི་འབྲོག་ཁྱིམ་དེ། ས་ཁུལ་དུམ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཏུ་བཙན་སྐུལ་གྱིས་གཞིས་ཆགས་སུ་བཅུག་ཡོད། མ་ཟད་རྩྭ་ཐང་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེ་མ་ར་མགོ་ཡིས་བསྐོར་ཚར་བས། གནའ་བོའི་ལུགས་སྲོལ་ནང་ཕྱུགས་ཟོག་རྣམས་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་རྩྭ་ཐང་དུ་འགྲོ་སྐྱོད་ཆོག་པ་དེ་ཡང་མཇུག་སྒྲིལ་ཟིན། དེར་བརྟེན། མི་ལོ་ ༩༠༠ ཙམ་གྱི་རིང་ལ་འབད་པས་བསྒྲུབས་པའི་བོད་པའི་འགྲུལ་སྐྱོད་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཤེས་རིག་གི་དཔལ་ཡོན་དེ་ཡང་དེང་སྐབས་ཕན་མེད་དུ་བསྒྱུར་ཟིན།
མི་རབས་གསར་པའི་བོད་མིའི་ཁྲོད་ནས་ཚེ་རིང་སྐྱིད་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། མོའི་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེའི་མཇུག་དེ་གར་ག་ལ་སྒྲིལ་ཡོད། ད་དུང་། ཁོང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལམ་སྲོལ་གྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དེ་ལ་ཕམ་ཉེས་བཏང་བའི་ན་ཟུག་དེ་ངེས་གཏན་མེད་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཞིག་གིས་ཤུགས་ཆེར་བཏང་ཡོད། ཚེ་རིང་སྐྱིད་ནི་སློབ་མ་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་ཞིང་དཔེ་ཀློག་ལ་སྤྲོ་སྣང་ཅན་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། མོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་འདོད་མོས་དེ་ཡང་མཇུག་སྒྲིལ་སོང་།
དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་། ཨ་མདོ་(རྒྱ་སྐད་དུ་ཆིན་ཧད་) ཁུལ་དུ་གནས་སྡོད་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ཤེས་རིག་བསྟི་གནས་ཡོངས་རྫོགས་ལ། སློབ་ཁྲིད་ཐབས་ལམ་དེ་བོད་ཡིག་གི་ཚབ་ཏུ་རྒྱ་ཡིག་འཇོག་དགོས་པའི་སྒྲིག་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཆེད་ཚེ་རིང་སྐྱིད་ཚུད་པའི་བོད་མི་ ༣༠༠༠ ལྷག་སྲང་ལམ་ཁག་ཏུ་སོང་ནས། བོད་ལ་རང་དབང་དང་སྐད་ཡིག་གི་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས་པའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས། དོན་དངོས་སུ་མོའི་སློབ་གྲྭ་དེ་ནི་ལས་འགུལ་འདི་ཡི་བསྟི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་པས། རྒྱ་གཞུང་གི་ཉེན་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲལ་དུ་དྲག་གནོན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སློབ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་བཙན་བཟུང་དང་། སློབ་གྲྭ་དེའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡང་བཙན་དབང་གིས་ཕྱིར་འཕུད་བཏང་བ་རེད།
བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན། སྐད་ཡིག་ནི་ཁོང་ཚོའི་རིག་གཞུང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཚེ་སྲོག་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ཡང་། སྐད་ཡིག་ནི་ཆུ་དང་འདྲ་སྟེ། དེས་བོད་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་བོད་མི་རྣམས་མི་དམངས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད། དེ་ཡང་། སྐད་ཡིག་ནི་རླུང་དང་མཚུངས་ཏེ། དེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རོལ་དབྱངས། རྩོམ་རིག ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བསྐྲུན་པས་སོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་དེ་མཐར་གཏུགས་ན་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལེགས་བྱང་དང་། དེའི་ངོ་བོ་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏང་རྒྱུ་ལ་དམིགས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༥ པའི་ནང་བཏོན་པའི་རྒྱ་གཞུང་གི་གསང་བ་ཕྱིར་གྱར་ཤོར་བའི་ཡིག་ཆ་དེ། “ལྟ་གྲུབ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་པའི་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ཏུ། རྩོད་སྒྲུབ་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་དང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་སྐོར་གྱི་ཤེས་ཡོན་རྒྱ་བསྐྱེད”ཀྱི་དགོས་གལ་ལ་དམིགས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་མཚོན་ན་གྲང་དམག་དུས་སྐབས་དང་འདྲ་བར། ད་དུང་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་ཚོར་ “སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་ཁག་སོ་སོར་ཆབ་སྲིད་དང་ལྟ་གྲུབ་སློབ་གསོ་ཡི་ཐབས་ཇུས་ཡར་རྒྱས་ཇེ་ཟབ་གཏོང་དགོས་པའི་སྐོར་”བཤད་ཡོད། དེར་བརྟེན། བོད་ནང་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་པེ་ཅིན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་ཇུས་དེ། རྒྱ་མིའི་སྐད་ཡིག་ནང་བཙན་འགེལ་གྱིས་སློབ་གསོ་སྤྲོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཆེད་མངགས་ཀྱིས་བོད་སྐད་ཡིག་ཟུར་འདོན་བྱས་ཏེ། འབྱུང་འགྱུར་མི་རབས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོའི་ལར་ཞེན་དེ་རྒྱ་གཞུང་གི་ཕྱོགས་སུ་འགུག་པའི་ཐབས་སུ་དམིགས་ཡོད། དེ་ནི་ཉེ་ཆར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་གསར་པའམ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ཞིས་ཅིན་ཕིན་ལ་ཕུལ་བའི་ཞུ་ཡིག་དེར་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། ཁོང་ཚོས “ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་རིན་ཐང་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ལ། བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ལྟ་བུའི་སྐད་ཡིག་དེ་ནུས་མེད་དང་། རིན་ཐང་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་པ་དེར་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད”ཅེས་སོགས་བྲིས་ཡོད།
ཚེ་རིང་སྐྱིད་ནི་འབྲོག་པ་མང་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་ཡིན་པས། མོས་རང་གི་འབྲོག་ཁྱིམ་གནས་གཞིས་གསར་ཆགས་བྱས་པའི་དཀའ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་དེ་དངོས་སུ་མྱངས་ཡོད། མ་ཟད་མོ་རང་སློབ་མ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་རང་གི་སློབ་གྲྭའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་སྲིང་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དུ་འཇུག་རྒྱུ་མིན་པར་ཤེས་ཡོད། དེ་ལྟར་ཡོད་ཚད་བཙན་འགོག་བྱས་ཡོད་སྟབས། མོར་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁོང་གི་ན་ཟུག་དེ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལམ་གཞན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཚོར་ཤུགས་དྲག་པོ་བསླེབས་ཏེ། ཆེས་མཐའ་མར། ཚེ་རིང་སྐྱིད་ཀྱིས་ལམ་ཁ་དེ་ཉིད་བདམས་པ་རེད། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་མ་བཏང་གོང་གི་ཟླ་བ་གཉིས་སྔོན་ལ། མོས་རང་གི་ཉེ་འབྲེལ་ཞིག་ལ་“ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཅིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག གལ་ཏེ་ང་ཚོས་བོད་དོན་ཆེད་ལས་འགུལ་ཞིག་མ་སྤེལ་ན་ང་ཚོའི་མི་ཚེ་འདི་དོན་མེད་རེད་འདུག”ཅེས་བཤད་ཡོད།
དེའི་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བོད་མི་ན་གཞོན་གཉིས་ཀྱིས་ཇོ་ཁང་མདུན་དུ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ཡོད། རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་དབུས་སུ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་རྩ་ཆེན་འདིར། དེང་སྐབས་ཉེན་རྟོག་པ་དང་དྲག་ཆས་དམག་མི་ཡིས་ཁེངས་ནས་ཡོད། རང་ལོ་ ༡༩ སོན་པའི་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་ནི་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ཉི་མ་གླིང་ཞེས་པའི་ཟ་ཁང་དེའི་མ་བྱན་ཆེན་མོ་ཡིན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་རང་ལོ་ ༢༤ སོན་པའི་དར་རྒྱས་ནི་ཟ་ཁང་དེའི་དངུལ་གཉེར་ཡིན། དེ་ནས་པེ་ཅིན་གྱིས་གློ་བུར་དམ་དྲག་གི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་དྲག་ཆས་དམག་དཔུང་ཕོན་ཆེན་བཏང་བ་དང་། མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པའི་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དོན་མེད་དུ་བཙན་ཕུད་བཏང་ཡོད།
དེ་ནས། ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་དང་དར་རྒྱས་གཉིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་ཟླ་བ་གསུམ་འདས་རྗེས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་བ་ ༨ ནང་རྒྱ་ནག་གི་སི་སི་ཊི་བི་(CCTV)བརྒྱུད་ལམ་དུ་ལྷ་ས་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གི་“གྲོང་ཁྱེར་སྐྱིད་ཤོས་”དེ་ཡིན་ཞེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ལྷ་སར་འུད་བསྟོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ན་ཡང་། དོན་དུ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། དྲག་དམག་འབོར་ཆེན་གྱི་ཞིབ་བཤེར་ཁང་མང་པོ་བཙུགས་ཏེ། ལྷ་སར་སླེབ་མཁན་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ལུས་བཤེར་གཏོང་གིན་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་། ལྷ་སར་སྡོད་འདོད་ཡོད་པའི་ས་ཕྱོགས་གཞན་ཁག་ནས་སླེབས་པའི་བོད་མི་ཚོས་དམིགས་བསལ་ཆོག་ཆན་ཞུ་དགོས་ལ། རྒྱ་མི་གསར་འབྱོར་བ་ཚོ་ནི་རང་དབང་དུ་སྡོད་འཇུག་གིན་ཡོད། ཧཱན་རྒྱ་རིགས་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་(རྒྱ་མིའི་)གོམས་གཤིས་དང་སྐད་ཡིག་དེའི་རྐྱེན་པས། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཆུ་ལོག་རྒྱུག་པ་ལྟར་གྱི་གནོད་ཚབས་ཆེན་པོ་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
པེ་ཅིན་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྩོམ་པ་པོ་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས། ང་ཚོ་བོད་ལ་ཉེན་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་རིག་གཞུང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། ཁོང་ཚོའི་དམག་དཔུང་གི་འཇིགས་སྐུལ་དེ་ཕལ་ཆེར་མིན་ཞེས་བྲིས་ཡོད། མོས་ “ དེིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ཆེས་མངོན་ཆུང་ཙམ་ལས་ཤེས་རྟོགས་མི་ཐུབ་པས་སོ།།”ཞེས་དང་། “ བཅོས་བསྒྱུར་འདི་དག་གི་བག་ཆགས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་དེས་ཁྱོད་ལ་བློས་གཏོང་དང་། མཐུན་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ཉག་ཅིག་ལས་གཞན་པའི་གདམ་ཀ་གང་ཡང་བྱིན་མེད་ལ། མཐར་ཐུག་ “ཁྱོད”རྒྱུན་རིང་པོར་གནས་མི་ཐུབ་པའི་མི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ མཐར་ “ཁྱོད”དེ་ལྟར་ཡལ་ངེས།”ཞེས་བྲིས་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གི་གཞི་རྩའི་རྩོད་ལེན་དེ། རྗེས་མ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་དེ་སུ་ཡིན་མིན་དང་། གྲོང་སྡེ་དང་། གྲོང་གསེབ། འབྲོག་པའི་སྦྲ་གུར་སོགས་གང་ནས་ཡིན་མིན་གྱི་ངོ་རྟགས་བཅད་དེ་བཙན་གནོན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ག་ལ་ཡིན། དེ་བས་མཐོ་སྒང་གི་མི་མང་ཚོས། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བཙན་ཁྲིམས་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་ལ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏང་བར་འཇིགས་སྐྲག་མེད་པའི་ན་ཟུག་དང་སྙིང་སྟོབས་རེ་ཡོད་པར་ངོ་འཕྲོད་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་མཚུངས་སུ། པེ་ཅིན་གྱིས་བོད་དེ་“ས་ཆ་སྐྱིད་ཤོས་”དེ་མ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་གི་རིང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་ཆག་གྲུམ་ཤོར་བའི་སྲིད་ཇུས་དེའི་མཇུག་འབྲས་ཡིན་པའི་ནག་ཉེས་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས།
མདོར་ན་རྒྱུན་གནས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་འཚོལ་བར། ངེས་པར་དུ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་ནང་དོན་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཁོང་ཚོའི་རྩ་བའི་མངོན་འདོད་རྣམས་ལ་བསམ་གཞིགས་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་ལས་གཞན་པའི་གདམ་ཀ་ཞིག་མེད།
མ་
