ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུ།

དེ་རིང་ཨལ་ཁེལ་ཌ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་ཤོག་ཁག་གིས་སྡིགས་རྭ་སྐུལ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་དངོས་སུ་མགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་འདུག

དེ་རིང་ཨི་རག་གི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༧།༠༠ ནས་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༦།༠༠ པའི་བར། ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གནང་ཡོད་ཅིང་། ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ ༣༢༨ ཙམ་འོས་འདེམས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཐེངས་འདི་ནི་ཨ་རིའི་དམག་མི་ཨི་རག་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་རྗེས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད་འདུག

ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༢༩ ལྷག་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་འདྲ་མིན་ ༢༧༦། འོས་བསྡུའི་ས་ཚིགས་ ༥༠༠༠༠། འོས་མི་སྐྱེས་པ་ ༥༤༢༥ དང་བུད་མེད་ ༢༦༠༧ བཅས་ཡོད་འདུག་ལ། གདམ་བྱ་འདེམ་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་མི་ས་ཡ་ ༢༦ ཙམ་ཡོད་པ་ལས། ཐེངས་འདིར་དངོས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་ཡོད་པ་ས་ཡ་ ༢༢ དང་། དེ་དག་ཁྲོད་བརྒྱ་ཆ་ ༦༥ ཙམ་གཞོན་སྐྱེས་ལོ་ ༡༦ ནས་ ༥༠ བར་ཆགས་ཡོད་འདུག

ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཆེ་ཁག་ནི། སྲིད་བློན་ནཱོ་རེ་ (Nouri al-Maliki) ལགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་མཉམ་སྡེབ་ཚོགས་པ་(State of Law )དང་། སྲིད་འཛིན་ཇཱ་ལཱལ་(Jalal Talabani) ལགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཀར་ཌི་ཤི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པ། ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་བློ་མཐུན་ཚོགས་པ། དེ་བཞིན་(Asa’ibAhl al-Haq) ཚོགས་པ་དང་། ཨི་རག་དཀར་སྐྱོང་ཚོགས་པ་(White Iraqiya Bloc) བཅས་ཡིན་འདུག

འདིའི་ཐད་ཨི་རག་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གིས། “ ད་རེབ་ཀྱི་འོས་བསྡུ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས། འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པས་འོས་བསྡུའི་ས་ཚིགས་ཁག་ཏུ་གཏོར་རྒོལ་མི་ཡོང་ཆེད་སྲུང་དམག་འགྲེམ་འཇོག་ཀྱིས་ལྟ་སྲུང་ནན་མོ་བྱས་ཡོད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་སྲིད་བློན་འོས་མི་གཙོ་གྲས་བདུན་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཁྲོད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རེ་བ་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཡུལ་ཁག་ནི། ད་ལྟའི་ཨི་རག་སྲིད་བློན་ནཱོ་རེ་ (Nouri al-Malik) ལགས་དང་། ཨི་རག་ཤི་ཌི་ཁ་ཆེའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་ཨཱ་མར་ (Ammar al-Hakim) ལགས། ཨལ་ཨ་ཧར་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་མུག་ཌ་ཋ་ (Muqtada al-Sadr) ལགས། ཀར་ཌི་ཤི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་འོས་མི་སྲིད་འཛིན་ཇཱ་ལཱལ་ལགས་བཅས་ཡིན་འདུག

ཨ་རིའི་དམག་དཔུང་གིས་ཨི་རག་སྲིད་དབང་སྒེར་སྤྱོད་པ་སཱ་ཐན་ཧུ་སན་ (Saddam Hussein)ཕམ་ཉེས་བཏང་རྗེས། ཨ་རིའི་རྒྱབ་རོགས་འོག་ཨི་རག་ནང་དམངས་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ་ད་བར་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུ་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ༢༠༡༡ ལོར་ཨ་རིའི་དམག་དཔུང་ཨི་རག་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་རྗེས་གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་དང་ཀར་ཌི་ཤི་མི་རིགས་ (khurdish) བར་འཐབ་རྩོད་དང་། ཤཱཡེ་ ( Shia)དང་སུ་ནེ་ ( Sunni) ཆོས་ལུགས་རྗེས་འབྲང་པའི་འགལ་ཟླ་ཞི་འགྲིག་བྱུང་མེད་སྟབས། ༢༠༡༢ ལོ་ནས་ ༢༠༡༣ ལོའི་བར་ཉེས་མེད་མི་སེར་ ༡༢༦༨༧ ཙམ་དམར་གསོད་ཐེབས་ཡོད་འདུག

ད་ལྟ་ཨི་རག་སྲིད་བློན་འོས་མི་དག་གིས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག ཨི་རག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་རྩོད་རྙོག་དང་། འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དག་ལ་རྡུང་རྡེག་གཏོང་རྒྱུ་ཙམ་མ་ཟད། སྤྱི་འབངས་བདེ་ལ་འཁོད་ཐུབ་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པའི་ཨི་རག་ཅིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་རྗོད་བཞིན་ཡོད་འདུག

ཆབ་སྲིད་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས། ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཁ་དེ་སྲིད་བློན་ནཱ་རེ་ལགས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་མཉམ་སྡེབ་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྲིད་ཀྱང་། གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མའི་རྩ་འབོར་གསུམ་ཆ་གཉིས་ལོན་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་སྟབས། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་གཞན་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་གཞུང་འཛིན་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག

སྲིད་བློན་ནཱོ་རེ་ལགས་ཀྱིས། “ ང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་ཡིན་ཡང་། རྒྱལ་ཁ་དེ་ཚད་གཞི་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་བསླེབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་ད་དུང་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཉེ་ཆར་ཨི་རག་ནང་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་མགོ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་། ཨལ་ཁེལ་ཌ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པས་དོན་རྐྱེན་ཐེངས་ ༡༨ ཙམ་བརྩམས་ཏེ་ཉེས་མེད་མི་སེར་ ༡༥༧༨ ཙམ་རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། ཚེས་ ༢༨ ཉིན་རྒྱལ་ས་བྷག་ཋ་ཌ་ཡི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འབར་གས་དོན་རྐྱེན་བྱུང་སྟེ་དམག་མི་ ༧ དང་ཡུལ་མི་ ༥༠ ཙམ་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། མི་ ༣༡ ཙམ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་འདུག

ཐེངས་འདིའི་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་ཨི་རག་ནང་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་རྙོག་གཙོ་བོ་གསུམ་སེལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ། ཨི་རག་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དང་། གཉིས་པ། མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་(Ethnic State)གསར་འཛུགས་བྱ་ཐབས། གསུམ་པ། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་རོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པར་གདོང་ལེན་དང་།  ཨི་རག་ནང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་དམངས་གཙོ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་འབངས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་འཛིན་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན་འདུག

ཨི་རག་གནད་དོན་ཆེད་མཁས་པ་ཧན་རེག་ཇོན་སོན་ལགས་ཀྱིས། “ ཨི་རག་ནང་དམངས་གཙོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འོས་བསྡུ་ཞིག་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཁག་གི་བར་ལྟ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྟ་སྟངས་ཡག་པོ་འཛིན་གྱི་མེད་སྟབས། ད་རེབ་འོས་བསྡུ་འདི་བརྒྱུད་ཨི་རག་གི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཐེངས་འདི་ནི་ཨི་རག་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུ་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ཟླ་དཀྱིལ་ནང་འོས་བསྡུའི་གྲུབ་འབྲས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག