རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འཇིགས་སྐྲག

རྩོམ་མཁན་མེན་ཞེན་ཕའེ། (Minxin Pei) པདྨ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་སྒྱུར་བྱས།

མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དུས་རབས་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང་སླར་ཡང་རྒྱ་ནག་འཇིགས་སྐྲག་གི་དབང་དུ་ཚུད་དེ། དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་ནས་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་བར་དང་། མཐོ་རིམ་དབང་འཛིན་ཤོག་ཁག་ནས་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་ཉེས་ཆད་དང་སྐྱོན་འཛུགས་དོགས་ཟོན་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གནས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སིམ་འཛུལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

ཁྱབ་ཆེ་བའི་འཇིགས་སྐྲག་དེའི་བདེན་དཔང་ནི་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ནང་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་རྒྱལ་ནང་གི་ “ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་གཙང་བཤེར་ལས་འགུལ”དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། དམར་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོ་འཛིན་བཟུང་བཀག་བསྐྱིལ་དང་། ཁོ་ཚོའི་ལས་རོགས་དང་གྲོགས་པོ་ཚོར་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་རྒྱུ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཉིན་རེའི་ལས་དོན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད།

མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་འགན་སྲུང་མེད་སྟབས། ད་ལྟའི་བར་རྒྱ་སྟག་ (སྲིད་བློན་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་དཔོན་གནས་འཛིན་མཁན་ཚོ) ༡༤༦ ཕམ་ཉེས་སུ་གྱུར་བ་གསལ་བོ་རེད། རྒྱ་སྟག་འདི་དག་ལ་ཉེན་བརྡ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བཙན་དབང་གིས་གློ་བུར་འཇུ་བཟུང་དང་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མུས་ཡིན་ཞིང་། དཔོན་རིགས་དེ་དག་རླབས་ཆེན་གྱི་མཚན་གནས་ཤིག་ལས་གློ་བུར་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་ལ་ “འཕྲལ་དུ་དམར་གསོད” ཅེས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་གིས་འགྲེལ་བཞིན་ཡོད།

འཇིགས་སྐྲག་དེ་ཐ་ན་ “རང་ཤི་བརྒྱབ་པ” ཞེས་པའི་གསར་གནས་གསལ་བསྒྲགས་ལ་བརྟེན་ནས་དམའ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་མགོ་ལའང་སླེབ་བཞིན་ཡོད། ན་ནིང་གཅིག་པུར་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་རང་ཤི་བརྒྱབ་པའི་དོན་རྐྱེན་ ༢༨ གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ་གྲངས་འབོར་དེ་ཁོ་རང་ཚོའི་ཚད་མཐོའི་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ།

རྒྱལ་ནང་གི་ “ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་གཙང་བཤེར་ལས་འགུལ” མགོ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་། འཇིགས་སྐྲག་གི་དོགས་ཟོན་འོག་ཏུ། དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ས་གནས་དམར་ཤོག་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ལ་རང་ཤི་བརྒྱབ་པའི་བདེན་དཔུང་ཡིག་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་དུ་འཇུག་གིན་ཡོད།

འཇིགས་སྐྲག་གི་ཀློང་དུ་འཚོ་མཁན་ཚོར་ནག་ཉེས་གང་ཡང་མེད། ཐ་ན་འཆར་ཅན་གྱི་འཇིགས་སྐུལ་འོག་གི་དོགས་ཟོན་ཁྲོད་དུ། དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་ངན་རིང་ལུགས་པ་ཚོ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ་ཅི་བྱེད་འདི་བྱེད་མེད་པར་གྱུར་ཡོད།

དཔོན་ངན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལོགས་ན་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་པ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཁྲིམས་རྩོད་པ། སྒེར་བཙུགས་དྲ་རྒྱ་གཉེར་མཁན་དང་ཚོང་དཔོན་ཚོས་སྡུག་མྱོང་གི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ནང་གི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ཁག་ཏུ་ཆེད་གཏོང་མི་སྣ་མངགས་ཏེ་གུ་ཡངས་སྲིད་ཇུས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གཙུག་ལག་སློབ་དཔོན་ཚོར་དགག་པ་རྒྱག་ཅིང་། འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་གུ་ཡངས་སྲིད་ཇུས་གླེང་མཁན་ཤེས་ཡོན་པ་ཚོ་གནས་དབྱུང་གཏོང་གི་ཡོད་ལ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཁྲིམས་རྩོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་དང་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་རེད།

ཚོང་དཔོན་མང་པོ་ཞིག་གློ་བུར་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་ཅིང་། ནང་མི་ཚོས་ཁོ་ཚོ་རྒྱལ་ནང་གི་ “ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་གཙང་ལས་འགུལ” ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་ཚོས་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ་ཡིན་ཤག་གནང་བཞིན་ཡོད། གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁྲོད་ནས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་དེ་རྒྱ་ནག་གི་འབྱོར་ལྡན་ཨང་ ༡༧ པ་ཀོ་ཀང་ཁྲང་ (Guo Guangchang) ཡིན་ཞིང་། ཁོའི་ལོ་གཅིག་གི་ཚོང་གཉེར་ཡོང་འབབ་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༧ ཟིན་གྱི་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ཀོ་ལགས་འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ནང་རྟོག་ཞིབ་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ཉེས་མིང་འོག་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་ཡོད་ནའང་། ཁོང་ལ་ནག་ཉེས་ཡོད་མེད་ཀྱི་གསལ་བཤད་ཅི་ཡང་མེད་པར། ཉིན་འགའ་ཞིག་རྗེས་སུ་ཁོ་ཚོང་གཉེར་ཁང་གི་ལོ་འཁོར་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་ཐོན་རྒྱུ་བྱུང་།

གཅིག་བྱས་ན། སྲིད་གཞུང་གི་འཇིགས་སྐུལ་འོག་ཏུ་དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་ནང་འབྱུང་བཞིན་པའི་འཇིགས་སྐྲག་དེས་ཐ་ན་ཕྱི་མི་ཚོ་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད་དེ། ནུབ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་ཙམ་མ་ཟད། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ཚོགས་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་དཔོན་རིགས་ཚོ་ཡང་འཇིགས་སྐྲག་གི་ཀློང་དུ་འཚོ་བཞིན་ཡོད།

“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག ལམ་ལུགས་གཉིས” ཞེས་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་འོག ཧོང་ཀོང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཚོ་དང་། རྩོམ་སྒྲིག་པ་དང་དཔར་འགྲེམ་བྱེད་མཁན་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་བྱོལ་དགོས་བྱུང་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་མི་སེར་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་དོན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ (ChinaWhys) ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པའི་དོགས་གཞིའི་འོག ཁོ་ལ་ལོ་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་མ་ཟད། ལོ་དེར་ཁོའི་བཟའ་ཟླ་དང་ཁོའི་ཚོང་རོགས་ (ཁོ་རྒྱ་ནག་ནང་སྐྱེས་ཤིང་ཨ་རིའི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན) གཉིས་ལའང་སྐྱོན་འཛུགས་གཅིག་མཚུངས་ཐོག་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་རེད། འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ནང་ཧྥ་རན་སིའི་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཡུ་གུར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་བྲིས་རྐྱེན། ཁོང་མོ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་འཕུད་བཏང་བ་དང་། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ནང་སི་ཝེ་ཌན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་མི་ཞིག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་འཇིག་ཉེན་བསླངས་པའི་ཉེས་འཛུགས་འོག ཐོག་མར་བཀག་བསྐྱིལ་དང་རྗེས་སུ་ཕྱིར་འཕུད་བཏང་བ་རེད།

ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ནུབ་གླིང་གི་ཚོང་གཉེར་ཁང་ཆེ་ཁག་གི་འདོད་བློ་ཚིམས་པར་བྱས་ཀྱང་། དེང་སྐབས་ཁོ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་ཞིབ་བཤེར་དང་རྒོལ་རྡུང་སྲིད་ཇུས་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་བཞིན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོར་རྒྱ་ནག་ནང་རྟེན་གཞི་བྱེད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སྨན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་ཁང་ (gsk) ལ་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཉེས་འཛུགས་འོག ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༥༠༠ ཉེས་ཆད་བཅད་པ་དང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་ཉེས་ཆད་ཚད་མཐོ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ན་ནིང་རྒྱ་ནག་ནང་ཨ་རིའི་བཅའ་དངོས་ཐོན་གཉེར་ཁང་ (Qualcomm) ལའང་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་ལས་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་ཉེས་འཛུགས་ཀྱིས་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ལྷག་གི་ཉེས་ཆད་བཅད་པ་རེད།

ཉེ་བའི་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་སྔོན་ལ་ཧོང་ཀོང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ (Mighty Current) དཔེ་ཁང་གི་ལས་མི་ལྔ་བོར་བརླག་བྱུང་བ་དང་། དཔེ་ཁང་དེས་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་དེབ་མང་པོ་མཁོ་འགྲེམ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དཔེ་ཁང་དེའི་ལས་མི་གཉིས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་ནང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སི་ཝེ་ཌན་གྱི་མི་སིར་ཡིན་པའི་ལས་མི་དེ་ལ་བཙན་དབང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་བརྙན་འཕྲིན་ཁག་ནང་ཁོ་རང་འགུལ་གྱིས་ཐའེ་ལན་ནས་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་ནང་ལོག་ཡོང་བ་དང་ཁོང་ལ་གཞན་གྱི་རོགས་རམ་དགོས་ཀྱི་མེད་ལུགས་བཤད་བཅུག་པ་རེད།

གོང་ཞུས་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ལ་གཞིག་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་མཇུག་སྒྲིལ་ཡང་། དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་འཇིགས་དངངས་ད་དུང་ཡལ་མེད་པ་མངོན་གསལ་རེད། ཡིན་རུང་དེ་ལ་ཡ་མཚར་དགོས་དོན་གང་ཡང་མི་འདུག ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་དེང་རབས་ཅན་དུ་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་ད་དུང་སྔོན་ཆད་ཀྱི་གཅིག་སྡུད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་འདའ་ཐུབ་མེད་དེ། རྒྱ་ནག་གིས་དེང་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་སྣང་མེད་བཏང་སྟེ། ག་ས་གང་དུ་གསང་བའི་མི་སྣ་དང་ཆེད་མངགས་མི་སྣ་ཚོ་རྒྱལ་ནང་བདེ་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། རྒྱལ་ནང་གི་གསར་ལམ་ཁག་བཀག་སྡོམ་དང་མི་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་འགན་སྲུང་མ་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་འཕོ་འགྱུར་རྩ་བ་ནས་བྱུང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། སྔོན་ཆད་ཀྱི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ཆབ་སྲིད་རིང་ལུགས་རང་སོར་ལྷག་ཅིང་། ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་རྣམ་ཀུན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ཆབ་སྲིད་རིང་ལུགས་དེ་དེང་གི་དུས་འདིར་ཧ་ཅང་འཚམ་ཞིང་རན་པོར་མཐོང་གི་ཡོད།

གནས་སྟངས་འདིས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་འཇིགས་སྐྲག་གི་དྲིལ་བརྡ་གཏོང་གིན་ཡོད་སྟབས། ནུབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་འཇིགས་སྐྲག་ལ་བསྟུན་ཐབས་མི་བྱེད་པར། ཁོ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བའི་ཐབས་ཤེས་འདོན་འོས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་རྒྱ་ནག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་འཕེལ་བཞིན་པ་དང་བརྟེན་ནས། ཨེ་ཤ་ཡ་དང་ནུབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པའི་རྒྱ་ནག་གི་གཅིག་སྡུད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་བཞིན་ཡོད།