རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་རྗ་ཊ་མི་རིགས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་གནས་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་གོ་སྐབས་རྩོད་ལེན་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ། མངའ་སྡེ་དེའི་མུ་ནག་ཆུ་ཡུར་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཡོད་སྟབས། ད་སྐབས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་འཐུང་ཆའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོད་འདུག
རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་ (Haryana State) ནང་འདས་པའི་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་རྗ་ཊ་མི་རིགས་ (Jat caste) སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས། ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་མུ་ནག་ཆུ་ཡུར་ (Munak canal) ཆེན་མོར་གཏོར་བཤིག་བཟོས་ཡོད་སྟབས། ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་མི་མང་དང་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་ཡུལ་མི་ཚོར་འཐུང་ཆུ་ཆད་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་འདུག
རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་འཐུང་ཆུའི་བློན་ཆེན་ཀ་ཕེད་མེ་ཤཱ་ར་ (Kapil Mishra) ཡིས་ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ནས་ལྡི་ལི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆུ་འདྲེན་རླངས་འཁོར་ ༧༦༠ ཆེད་གཏོང་གིས་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེ་དང་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་ཡུལ་མི་ཚོར་འཐུང་ཆུ་མཁོ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཧ་ལམ་གཟའ་འཁོར་གཉིས་ལྷག་ནང་གཏོར་བཅོམ་བཏང་བའི་ཆུ་ཡུར་བསྐྱར་གསོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་ཅིང་། ལྡི་ལི་སྲིད་གཞུང་གིས་རྗ་ཊ་མི་མང་གིས་བསླངས་པའི་ཟིང་འཁྲུག་དང་ཆུ་ཡུར་གཏོར་བའི་དཀའ་རྙོག་འོག ད་སྐབས་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་ལས་ཁུངས་དང་ཚོང་ཁང་། སློབ་གྲྭ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ཐེངས་འདིའི་རིགས་རུས་འཐེན་འཁྱེར་གྱི་འཁྲུག་རྩོད་ཁྲོད་དུ་རྗ་ཊ་མི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ཧར་ཡ་ན་མངའི་སྡེའི་མེ་འཁོར་དང་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་སོགས་འགྲུམ་འགྲིལ་ས་ཚིགས་དང་གཞུང་ལམ་ཆེ་ཁག་བཀག་སྟེ། སྲང་ལམ་གྱི་ཐོག་རྩེག་ཁང་དང་ཚོང་ཁང་སོགས་མེར་བསྲེགས་དང་གཏོར་བཅོམ་བཏང་བ་མ་ཟད། ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་མུ་ནག་ཆུ་ཡུར་ཆེན་མོར་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བཟོས་ཡོད་སྟབས། ད་སྐབས་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་མི་མང་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་མི་མང་འཐུང་ཆུ་ཆད་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་འཕྲད་ཡོད་པ་དང་། མུ་ནག་ཆུ་ཡུར་ལས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་འཐུང་ཆུ་བརྒྱ་ཆ་ ༥༥ མཁོ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག
རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་མངའ་སྡེ་ཧར་ཡ་ནའི་ནང་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༢༥ ཙམ་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་རྗ་ཊ་མི་རིགས་བརྒྱ་ཆ་ ༢༧ ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་། མངའ་སྡེ་དེའི་རྗ་ཊ་མི་རིགས་མང་ཆེ་བ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་ཁག་ཅིག་ལས་གྲུབ་ཅིང་། མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་སྟེགས་སུམ་ཆ་གཅིག་ཟིན་ཡོད་འདུག
སྤྱིར་རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་ཧར་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་རྗ་ཊ་མི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གནས་བབ་ལེགས་པོ་ཡོད་ནའང་། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐད་ནས་རྗེས་ལུས་གྲལ་རིམ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྗ་ཊ་མི་རིགས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་གནས་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་གོ་སྐབས་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོའི་རྩོད་རྙོག་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་རྒྱ་གར་དབུས་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་ངོས་ལེན་དང་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
