ཨ་མེ་རི་ཁའི་ན་གཞོན་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་རིར་གཏན་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་མགོ་རྩོམ་བཞིན་ཡོད།

ཝེ་ལེམ་ཨེ་ཆི་ཧྥི་རེ་ཡིས་བྲིས།
རྐ་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྒྱུར།

ཨ་རིའི་ནང་མི་རིགས་དཀར་པོའི་མི་ཐོག་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ད་དུང་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བཟུང་ཡོད་མོད། མི་རིགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་མི་རབས་གསར་པ་ཚོས་དེ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ངེས་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།

འཛམ་གླིང་གི་སྡིངས་ཆར་གྱུར་བའི་ཨ་རིའི་བཟོ་ལས་དང་སྲིད་དོན་ལྟེ་གནས་ཁག་མི་རིང་བར་གཏན་དུ་འགྱུར་བ་ཐེབས་ངེས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མི་མང་ཁྲོད་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ་ཧ་ཅང་སྐྱེན་ཞིང་ཤུགས་ཆེ་སྟབས། འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ངོ་བཅུའི་ནང་ཨ་རིར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་ལྷག་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་ངེས་རེད།

ཕལ་ཆེར་ད་ལྟ་ཨ་རིའི་དར་མའི་མི་འབོར་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་ལས་བྱུང་སྟེ་མི་རིཊ་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཅན་ཆགས་བཞིན་ཡོད་སྟབས། དེ་ནི་ཨ་མེ་རི་ཁའི་མི་འབོར་མི་རིཊ་དཀར་པོ་ནས་མི་རིཊ་སྣ་མང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གཙོ་གནད་ཆགས་ཡོད།

རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མ་འོངས་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྣ་མང་མི་རིཊ་ཁོ་ཚོར་བརྟེན་ཡོད་སྟབས། ཚང་མས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གསར་བ་འདི་ལམ་ལྷོངས་འབྱུང་བར་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ངེས་པར་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་ཤེས་བྱེད་ཐུབ་དགོས།

འཇིགས་སྣང་གིས་ཁེངས་བའི་མི་རབས་ཤིག

ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཌོ་ནལ་ཊི་རུམ་ཕི་ནི་མི་རིགས་དཀར་པོ་ལོ་ན་ཞེ་ལྔ་ཡོལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཕོ་བྲང་དཀར་པོར་བསླེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཁོའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་དམ་བཅའ་ཡིས་བཀུག་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་སྐུ་ཞབས་ཊི་རུམ་ཕི་ཡི་འགུག་ཤུགས་གཞན་ཞིག་ནི། ཁོས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་ཨ་རིར་གནས་སྤོ་བའི་མི་འབོར་འཕེལ་བཞིན་པའི་ཐོག་བཟུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཡིན་སྟབས། དེ་ནི་མི་རིཊ་དཀར་པོ་ཚོར་མཚོན་ན། ཁོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་དག་མ་ནོར་བ་ཞིག་ཡིན།

ཁོའི་སྲིད་འཛིན་གོ་གནས་ཀྱིས་ལོ་ན་མཐོ་བའི་མི་རིགས་དཀར་པོ་དག་གི་འཇིགས་སྣང་མཚོན་པ་དང་། ཉེ་ཆར་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་མཐོང་པའི་མི་རབས་གསར་རྙིང་བར་གྱི་མངོན་འདོད་མི་འདྲ་བའི་ཧེ་བ་ཀྱང་མཚོན་པ་རེད།

༢༠༡༡ ལོར་ཕེའུ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་ནང་ལུང་པ་གཞན་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་མིའི་གྲངས་འབོར་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པ་ནི། ཨ་རིའི་རིན་ཐང་དང་གོམས་སྲོལ་གྱི་ཉེན་ཁ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་སྟབས། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་བའི་ཨ་རིའི་མི་རིགས་དཀར་པོའི་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་དང་། ལོ་ན་མཐོ་བའི་ཨ་རི་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སྟངས་དེ་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་ཡོད།

༢༠༡༥ ལོར་དམངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཞིག་གིས་ཨ་རིའི་མི་རིཊ་དཀར་པོ་ལོ་ན་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞོན་རབས་པ་ལས་ལྷག་པར་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་རིག་གནས་དང་རིན་ཐང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ནང་ལས་སྐྱོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རྟོགས་ཡོད།

མི་རིཊ་དཀར་པོ་ལོ་ན་རྒན་པ་ཚོས་འཇིགས་སྣང་བྱེད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་དཔལ་འབྱོར་གནད་དོན་ནི། མི་རིགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ན་གཞོན་གྱི་མི་འབོར་དེར་བརྟེན་ཡོད་སྲིད།

མྱུར་བར་རྒས་བཞིན་པའི་མི་རིཊ་དཀར་པོའི་མི་འབོར། 

ཨ་མེ་རི་ཁའི་མི་རིཊ་དཀར་པོའི་མི་འབོར་ནི་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ངེས་ཡིན། ད་ལྟ་མི་རིགས་དཀར་པོའི་ཆ་སྙོམས་ལོ་ཚད་ནི་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡིན་ལ། མི་འབོར་དེའི་ཕྱེད་ཀ་ནི་ལོ་ན་མཐོ་པོ་དང་ཕྱེད་ཀ་ནི་དེ་ལས་ཅུང་གཞོན་པ་རེད།

སི་པན་མི་རིཊ་ཀྱི་ཨ་རི་བ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིཊ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ལ། མི་རིགས་འདིའི་ཆ་སྙོམས་ལོ་ཚད་ནི་ལོ་ཉེར་དགུ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་བརྒྱ་ཆ་ཉི་ཤུ་ནི་མི་རིགས་འདྲེས་མ་ཡིན་ཞིང་། མི་རིཊ་འདི་ནི་མི་རིཊ་ཆེན་མོར་འཕེལ་བ་མགྱོཊ་ཤོས་དེ་ཡིན།

མི་རིཊ་དཀར་པོའི་མི་འཆི་བའི་གྲངས་འབོར་ནི་སྐྱེ་བའི་གྲངས་འབོར་ལས་བརྒལ་ཡོད་པ་ལྟར། ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཀྱི་དུས་ཡུན་ནང་ཨ་རིའི་མི་རིགས་དཀར་པོའི་མི་འབོར་མར་ཆཊ་མགོ་འཛུགས་ཀྱི་ཡིན་པར་སྔོན་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

ད་ལྟ་ནས་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་མན་གྱི་མི་རིགས་དཀར་པོའི་གྲངས་འབོར་ནི་མར་ཆགས་ཟིན་ཡོད་ལ། མི་རིགས་དཀར་པོའི་བུད་མེད་ཁྲོད་བྱིས་པ་བཙའ་བའི་ལོ་ཚད་མར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། མི་རིགས་དཀར་པོའི་མི་འབོར་མར་ཆགས་པའི་སྤྱི་འགྲོས་དེ་མུ་མཐུད་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་ཆེས་མངོན་གསལ་དོད་ཤོས་ཤིག་ནི། མི་རིགས་དཀར་པོ་རྒན་ཁོག་ཆཊ་པའི་འཕེལ་ཚད་མགྱོགས་པ་དེ་རེད།

༢༠༣༠ ལོ་ནས་མི་རིགས་དཀར་པོ་ལོ་ ༦༥ བརྒལ་བའི་གྲངས་འབོར་ནི་བརྒྱ་ཆ་ ༤༢ སུ་འཕེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་མི་རིགས་དཀར་པོའི་ལས་ཞུགས་ལོ་ཚད་ཀྱང་བརྒྱ་ཆ་ ༩ ཙམ་དུ་བསླེབ་ངེས་ཡིན། དོན་དངོས་སུ་ཨ་རིའི་ལོ་ན་རྒན་པའི་མི་རིགས་དཀར་པོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་མི་རིཊ་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཞོན་རབས་པའི་རྒྱབ་སྐོར་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་འགྱུར་ངེས།

ན་གཞོན་ལས་ཞུགས་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར།

མི་རིང་བར་ཨ་རིའི་ནང་སྐྱེས་བའི་བྱིས་པ་མང་ཤོས་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གི་བྱིས་པར་འགྱུར་ངེས་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ནས་ཨ་རིའི་གཞོན་སྐྱེས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་གྲུབ་ཡོད། མི་རིགས་དཀར་པོ་རྒན་ཁོག་ཆཊ་ནས་བྱིས་པ་སྐྱེ་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་མར་ཆགས་པ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཏེ་ལྷག་པར་དུ་སི་པན་མི་རིཊ་ཀྱི་ཨ་རི་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མེ་རི་ཁའི་ལས་གྲྭའི་ནུས་ཤུགས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་རེད། ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁོ་ཚོའི་ལེཊ་སྐྱེས་ཡིན་ཏེ་དཔྱ་ཁྲལ་འབུལ་བ་དང་། རྒས་ཕོག་སྤྲོད་པ། སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་མ་འཇོག་བྱེད་པ་བཅས་ཁོ་ཚོར་བརྟེན་དགོས་པར་འགྱུར་ངེས།

གནད་དོན་དེ་དག་གི་རྐྱེན་པས་ད་ལྟའི་གཞུང་འཛིན་པ་ཚོར་མི་རིགས་ཁག་གི་ཆེད་དུ་འགྲོ་སོང་ཆ་སྙོམས་གཏོང་དགོས་པའི་དྲི་བ་གལ་ཆེན་འདོན་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཨ་རིའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ནུས་ཁུངས་ཞན་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དུ་ལྷག་པ་ཡོད་ལ། མི་རིགས་དཀར་པོ་མཐོ་སློབ་དུ་ཞུགས་པའི་ལོ་ཡུན་འཕེལ་གྱིན་ཡོད་མོད། སི་པན་མི་རིཊ་ཀྱི་ཨ་རི་བ་རྣམས་དང་། ཨ་རིའི་མི་རིགས་ནག་པོ་རྣམས་མཐོ་སློབ་དུ་ཞུགས་པའི་ལོ་ཡུན་ནི་ལོ་ངོ་བཞི་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་མུ་མཐུད་མི་རིགས་དཀར་པོ་དང་མི་འདྲ་བར་མར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།

གྲངས་ཉུང་མི་རིཊ་དེ་ལས་མི་མང་བ་ཞིག་ལ་འབྱོར་འབྲིང་ལས་རིགས་ཐད་དགོས་པའི་དཔལ་འབྱོར་དང་ལམ་སྟོན་མཐུན་རྐྱེན་མི་འདང་བ་དང་། གྲངས་ཉུང་གཞོན་རབས་པ་ཚོར་ཡོང་འབབ་འདྲ་མཉམ་མིན་པས་ཤུཊ་རྐྱེན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་མ་འོངས་པར་མུ་མཐུད་འདྲ་མཉམ་མི་ཡོང་བའི་ཉེན་ཚབས་བསླངས་ཡོད།

ན་གཞོན་མཁོ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག

མི་རིཊ་ཆེན་མོ་གསར་བའམ་མི་རབས་གཞོན་པ་སྟེ། སི་པན་མི་རིཊ་ཀྱི་ཨ་རི་བ་དང་། ཨེ་ཤ་ཡ་ཨ་རི་བ། མི་རིགས་འདྲེས་མའི་ཨ་རི་བ་བཅས་ཀྱིས་ལོ་ན་རྒན་པའི་ཨ་རི་བ་གྲངས་མང་མི་རིགས་དཀར་པོ་རྣམས་ལ་ལས་ཀ་རྩོད་ལེན་སོཊ་ཀྱི་ཐད་ཤུཊ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། མི་རིགས་དཀར་པོ་ཚོས་སྤྱི་ཚོཊ་ཀྱི་གོ་སྐབས་དེ་རྩོད་ལེན་བྱེད་འདོད་ཤིན་དུ་ཆེ་སྟབས། མི་རིཊ་དཀར་པོ་ཚོར་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ནང་ན་གཞོན་ཧ་ཅང་དགོས་མཁོ་ཆེ།

ད་ལྟའི་ཆར་ཨ་རིའི་མི་འབོར་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཉེ་ཆར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་ཨ་རིར་གནས་སྤོར་བྱས་པའི་མི་རྣམས་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། གང་ལྟར། ཁོ་ཚོ་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ཚད་ཀྱང་མཐོ་བོ་ཡོད་པ་རེད།

ཨ་རིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་མངའ་སྡེ་ཁག་ནི་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། དེ་གར་མི་རིཊ་ཆེན་པོའམ་མི་རིགས་དཀར་པོའི་བྱིས་པ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད།

དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་བྱང་ཤར་དང་ནུབ་དཀྱིལ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་གནས་སྤོར་བྱས་པའི་མི་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐྱེ་འཕེལ་གྱིས་ཚབ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་མི་རིགས་དཀར་པོའི་བྱིས་པའི་གྲངས་འབོར་མར་ཆགས་བཞིན་ཡོད།

ཨ་རིའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ལྟ་བ། 

ན་གཞོན་ལས་ཞུགས་པའི་མཐོ་རླབས་འདིས་ཨ་རི་ལ་བཟོ་ལས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་ཧ་ཅང་ལེཊ་པའི་གོ་གནས་ཞིག་སྤྲད་ཡོད།

མི་གྲངས་ས་ཡ་ ༣༢༥ ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་མི་འབོར་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་ས་ཡ་ ༡༠༠ ལ་ཉེ་བ་ཞིག་འཕེལ་ཡོད་པ་དང་། དུས་རབས་འདིའི་དཀྱིལ་དུ་ཨ་རིའི་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༤༠༠ ལ་འཕེལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདིར་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་ཁྱད་མཚར་བའི་ཚོད་དཔག་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དཔེར་ན། ཉི་ཧུང་དང་འཇར་མན། ཨི་ཊ་ལི། དབྱིན་ཇི་སོགས་ལོ་ན་རྒན་པ་མང་ཞིང་། སྐྱེ་འཕེལ་གྲངས་འབོར་དང་གནས་སྤོར་བ་ཉུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་བསྡུར་ན། ཨ་རིའི་ནང་ལས་ཀར་ཞུགས་པའི་མི་འབོར་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ནས་  ༢༠༣༠ ལོའི་བར་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་མགྱོཊ་པོར་འཕེལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

འདི་ལྟ་བུའི་མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་ཨ་རི་ལ་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཤུཊ་ཏེ་ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་དང་། ཁེ་ལས་ཐད་གོ་སྐབས་བསྟེར་བ་བཅས་ལ་རོགས་འདེགས་བྱེད་ངེས་རེད།

མི་རིཊ་ཆེན་པོ་གསར་བའམ་སི་པན་མི་རིཊ་ཀྱི་ཨ་རི་བ་དང་། ཨེ་ཤ་ཡ་ཨ་རི་བ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་ན་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ལས་གྲྭའི་ཤུགས་མར་ཆགས་རྒྱུ་རེད། མི་རིགས་ཆེན་པོ་གསར་བ་འདིའི་གཞོན་པའི་གསོན་ཤུགས་བསམ་བློ་གསར་བ་དང་། ཁེ་ལས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་འདིར་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་ངེས་ཡིན།

འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་དཀྱོག་མཚམས།

གནས་སྐབས་སུ་མི་རབས་གསར་རྙིང་བར་བསམ་སྤྱོད་མི་འདྲ་བའི་ཧེ་བག་མུ་མཐུད་དུ་གནས་སྲིད་ཀྱང་། ཨ་མེ་རི་ཁའི་མི་འབོར་མི་རིཊ་དཀར་པོ་ནས་མི་རིཊ་སྣ་མང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་དོན་ངོས་འདིས་མི་རིཊ་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མ་འོངས་བའི་མདུན་ལམ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།

ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་འདིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པའི་མི་རིཊ་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་འཕེལ་ཤུགས་དེ་མཐར་སྤྱི་ཚོགས་འདིར་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་ཡིན།

སྤྱིའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ཆེད་ཨ་རིའི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་དེང་གི་གཞོན་རབས་གྲངས་མང་མི་རིགས་ལ་མ་རྩ་འདིང་བ་སོགས་ཀྱི་ཐད་བསམ་གཞིག་བྱེད་དགོས་ངེས་ཡིན།

ཨ་མེ་རི་ཁ་ནི་དེའི་ཕྱིའི་སྣང་ཚུལ་ཙམ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ཤིང་། ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་དཀྱོག་མཚམས་སུ་སླེབ་ཡོད།

མ་ཡིག་འབྲེལ་ཐག http://www.bbc.com/news/world-us-canada-40461666