ལོ་ཙྰ་བ་ཞ་ར་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ།

—–རྒྱལ་སྤྱིའི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཉིན་མོར་ཆེད་དུ་བྲིས།

གངས་རིའི་ཉི་མ།

ལོ་འགའི་ཡར་སྔོན་དུ་བཙན་བྱོལ་ནང་འཇར་མན་གྱི་བུད་མེད་སློབ་གསོ་བ་སབ་རི་ཡེ་(Sabriye Tenberken)དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཁག་ཏུ་སྔར་ལས་གླེང་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་བོད་ལ་ལོང་པའི་སློབ་གསོའི་མགོ་ཁུངས་ཡོད་མེད་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་ལོང་པའི་གཙགས་ཡིག་སྐོར་སོགས་ཀྱི་ཐད་བཀའ་མོལ་སྦོམ་ཕྲ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པའི་དོ་སྣང་བྱུང་། ཡིན་ནའང་། བོད་ནང་ལོང་པའི་སློབ་གསོ་དང་བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་གཙགས་ཡིག་སྐོར་རྫོང་དང་ཡུལ་ཚོ། རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་བགྲོ་གླེང་རབས་དང་རིམ་པ་མང་པོ་ཞིག་བགྲང་བྱ་དུ་མའི་ཡར་སྔོན་ནས་མགོ་བརྩམས་ཟིན་པས་མི་ཚད། དེང་སང་བོད་ཁུལ་དུ་གཞུང་དང་ཚོགས་སྡེ། སྒེར་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་ཐོག་ལོང་པའི་གཙགས་ཡིག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བཏོན་དང་འདོན་མུས་ཡིན། ད་བར་དུ་བོད་ཡིག་ནང་གཙགས་ཡིག་ག་ཚོད་ཅིག་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད་མེད། སུ་དང་སུའི་གཙགས་ཡིག་ལ་ལྡེ་མིག་དྲུག་ལས་བརྒལ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གང་དང་གང་ཡོད་མེད། ཡང་གཙགས་ཡིག་དག་ལས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་བོད་མི་ལོང་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་དང་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་གང་ཡིན་མིན། ད་དུང་བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་བྱས་ཡིན་ཟེར་བའི་གཙགས་ཡིག་མང་པོ་ཞིག་གཅིག་འགྱུར་ཡོང་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་མང་པོ་ཞིག་ལྷག་འདུག་སྙམ།

བོད་ས་ཤོར་ནས་ད་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད། བོད་ཀྱི་ལོང་བའི་སློབ་གསོའི་སྐོར་ནས་སབ་རི་ཡེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ལས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་སྣ་རྐྱང་པ་ཞིག་གིས། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གཙོས་བྱས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡང་དོ་སྣང་བྱེད་སའི་སྒེར་གཉེར་ལོང་པའི་སློབ་གྲྭ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཐོན་པ་དང་པོ་ཡིན་ཟེར་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད་པ་འདྲ། དེ་ཡང་ཁོ་མོ་རང་གིས་བོད་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་བའི་བགྲང་བྱ་བཅུ་ཙམ་གྱིས་ལོ་དུས་རིང་། ད་ལྟ་བོད་ཕྱི་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ང་ཚོ་ཚང་མར་ཆེས་རྒྱུས་མངའ་ཟབ་པའི་སློབ་གསོ་བ་གྲགས་ཅན་རྒན་ཉི་མ་དབང་འདུས་ལགས་དང་སྐྱིད་ལ། གཡུ་སྒྲོན། རྒྱལ་མཚན་སོགས་སྒེར་དང་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་གྱི་ཁྱད་ལས་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་སྐྱེད་བསྲིང་གནང་ཡོད། དེ་དག་གི་ས་བོན་ནི་ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཡིན་པ་བརྗོད་མ་དགོས་མོད། དང་ཐོག་སབ་རི་ཡེ་སློབ་གཙོ་མཛད་ཅིང་རིམ་པས་སྐྱིད་ལ་དང་ཉི་མ་དབང་འདུས་ལ་སློབ་གཙོའི་ལས་འགན་རྩིས་སྤྲོད་གནང་། སྐྱིད་ལ་ལགས་ཀྱིས་སློབ་གཙོ་གནང་སྐབས་སློབ་གྲྭ་ཡར་རྒྱས་ཞེ་དྲག་བཏང་བ་མ་ཟད་བོད་ཁུལ་གྱི་ལོང་པ་མང་པོ་ཞིག་སྐྱེད་བསྲིང་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག ཉི་མ་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྣ་སྐྱེད་བསྲིང་དང་དམིགས་བསལ་སློབ་གསོའི་ཐད་བྱས་རྗེས་བཞག་དང་འཇོག་མུས་ཡིན་པ་མཐོང་གསལ་མ་རེད་དམ།

བར་སྐབས་འདིར་ངས་བཤད་ན་བསམ་པ་དང་ཆེས་བཙལ་ན་འདོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་གཅིག་ནི། རྒན་ཀརྨ་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་ཡིན། ཁོ་མོ་ནི་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨ་ནེའམ་ཇོ་མོ་ཞིག་སྟེ་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་གཞག་ལ་ཧ་ཅང་མཁས་པ་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཟད།  ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་གཙགས་ཡིག་ཐད་རྒན་ཀརྨ་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་ཀྱིས་ས་པི་ན་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་སྟེ། དབྱིན་ཡིག་གི་ལྡེ་མིག་དྲུག་ཅན་བོད་ཡིག་དང་ཁ་ཐག་ཉེ་བོ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་སྟབས་བདེ་ཡོང་བར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་བཏོན་ཡོད་པའི་སྐོར། སྔར་ཁོང་ཅག་གི་སློབ་མ་དང་ཐོག་གྲས་ཀྱི་སློབ་ཟུར་འགས་ཕྲན་ལ་དངོས་སུ་གསུང་མོད། གང་ལྟར། སབ་རི་ཡེས་བརྩམས་གནང་བའི་དཔེ་ཆའི་ནང་དེའི་སྐོར་ཁ་གསལ་ཞིག་བཀོད་པ་མཇལ་མ་སོང་བས། སྤྱིར་ན། སབ་རི་ཡེས་ཕྱག་ལས་གནང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་བོད་ས་རང་ནས་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གིས་མཐུན་སྦྱོར་རོགས་རམ་གནང་བའི་སྐོར། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ནང་ཆད་ལྷག་ཤོར་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚོར་གྱི་ཡོད་ན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་ཁག་དཀྲིའི་འོག་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་འདི་ལྟར་གོ་རྒྱུ་དང་ཚོར་རྒྱུ། གླེང་རྒྱུ་སོགས་མེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་དག། ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདིའི་ཟད་དུ་མེད་པའི་ལས་དབང་ཡིན་ནམ།

འཛམ་གླིང་གི་དེབ་ཐེར་ནང་སབ་རི་ཡེ་ནི་ཇར་མ་ནི་ཡི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོ་མོ་མ་སྐྱེས་བའི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ལ་ཨ་ཁུ་པད་མ་ཞེས་པའི་བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག སིམ་ལའི་(Shimla)ས་ཁུལ་དུ་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀར་ཞུགས་སྐབས་གློ་བུར་དུ་འགད་རྫས་ཐོར་ཏེ་ལོང་པར་འགྱུར། དུས་དེ་ནས་བཟུང་དབྱུག་རྟེན་དང་མཛུབ་མོའི་སྣེ་མོ་ནས་འཇིག་རྟེན་དཀར་འོད་འཚོལ་དགོས་ཁེལ། འོན་ཀྱང་། ཁོང་ནི་བོད་ས་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར་ནས་ད་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཆེས་རྗེས་དྲན་གནང་དགོས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་རེད་དྲན། ཁོང་གིས་མི་ཚེ་གང་བོར་གཙགས་ཡིག་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱལ་ཞིང་གཙགས་ཡིག་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་བོད་ལ་ལོག་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅངས། དགེ་འདུན་རབ་གསལ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པས་ཨ་ཁུ་པད་མ་ཞེས་པའི་དཔེ་ཆའི་ནང་། ཨ་ཁུ་པད་མ་ལགས་ཀྱིས་འདི་འདྲ་ཞིག་གསུངས་ཡོད། “ངའི་བསམ་ཚུལ་ལ་གཙགས་ཡིག་འདི་ཚོ་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ནས་མིག་མེད་མཁན་རྣམས་ལ་སློབ་ཐུབ་པའི་གདེང་ཚོད་ཅིག་ང་ལ་བྱུང་།” “དེ་ཡང་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་མ། ༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན། ཚད་མེད་ཡོན་ཏན། བདེ་གཤེགས་རིགས་ལྔ་སོགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་རྣམས་གཙགས་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པ་ཡིན།” ང་ཚོའི་མིག་མདུན་དུ་ཁོང་ལ་གསར་གཏོད་པའི་མཚན་སྙན་མེད་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ལས་བོར་བརླག་འགྲོ་བཞིན་པའི་མི་སྣ་ཞིག་རེད་མི་འདུག་གམ།

ར་ཇི་པུར་(Rajpur)ས་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མིའི་མིག་དབང་སྐྱོན་ཅན་ནུས་སྐྱེད་ལྟེ་གནས་ཁང་(National Institute for Empowering Person with Visual Disabilities) ནི་སྤྱི་ལོ་  ༡༩༥༤  ལོར་ཨ་ཁུ་པད་མས་དང་པོ་སློབ་འཇུག་བྱེད་སའི་ལྟེ་གནས་ཁང་སྟེ་ལོང་པ་རྒན་པའི་སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་གནས་(Training Centre for Adult Blind)ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ལྟེ་གནས་འདི་ནི། གནའ་ནས་དུས་དེ་རིང་གི་བར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་ཆེས་མིག་དཔེ་འཛིན་འོས་པའི་ལོང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད། ཁོང་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭར་སོང་བའི་མཐར་དབྱིན་ཧིན་སྦྱངས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་སྨིན་ཏེ། ལྔ་དགུའི་སྐབས་དང་རྗེས་ལ་༧གོང་ས་མཆོག་གཙོས་བྱས་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་དང་། མི་སྣ་གྲགས་ཅན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་སྐད་བསྒྱུར་གནང་བའི་འབྲེལ་བ་བྱུང་། སྐབས་དེའི་མི་རབས་ཚོར་ངོ་ཤེས་པ་གནམ་དང་ས་ཡིན་ན། ཁོང་ནི་ཇི་འདྲའི་བཀའ་དྲིན་དང་སྐུ་དྲིན་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་ན་ཆོག་ཨང་།

དེ་རིང་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་རེད། ངེད་ཅག་སློབ་གྲྭའི་ངོས་ནས་ཉིན་མོ་འདི་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཤིང་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ནི་ Dr. Surrender Dhalwal(སུའུ་རན་དྷར་དྷལ་ཝལ) (Head of Clinical Psychology, National Institute of the Empowerment of Persons with Visual Disabilities)ཁོང་རེད། ང་རང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་ཁང་འདིར་དམིགས་བསལ་འདང་དང་བརྩེ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་ནི། ཨ་ཁུ་པད་མ་ཞེས་པའི་བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་མཐར་ཁྱད་ལས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྐྱེད་བསྲིང་དང་གསོ་སྐྱོང་གནང་བས་ཡིན།  དེ་ཡང་མཉམ་དུ་ཉེ་ཆར་ལྷ་སའི་ལོང་བའི་སློབ་གྲྭ་དང་གཞིས་ཀ་རྩེ་རུ་སྐྱིད་ལ་ལགས་ཀྱིས་བཙུགས་གནང་བའི་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀྱི་གན་རྒྱ་རྫོགས་ཏེ། སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཀ་སྔ་གཞུག་མེད་པར་སྒོ་བརྒྱབ་དགོས་ཁེལ། ད་ནི་སྔར་བཞིན་ལྷ་སའི་སྤྲང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲང་ལམ་ཉུལ་མགོ་བཙུགས་སོང་། ད་ནི་ལྷ་སའི་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་སྲང་ལམ་ལ་ཉལ་ཆས་བཅས་མགོ་བཙུགས་སོང་། ད་ནི་ལྷ་སའི་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་སློབ་གསོ་སྔར་བཞིན་སློང་མོ་དང་དབྱུག་རྟེན་ལ་བརྟེན་དགོས་སོང་བསམ་ན། ཡིད་ལ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་སྐད་ཆ་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག། ཅིས་ཀྱང་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་ཁོག་ཏུ་བཅུགས་དགོས་བྱུང་།