བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ལྟེ་གནས་ཁང་སོགས་ལ་འདི་ལོའི་དམངས་གཙོའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་འབུལ་གཏན་ཁེལ་འདུག
ལོ་ལྟར་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གནས་ཁང་ (National Endowment for Democracy) གིས་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་གོང་འཕེལ་ཐོག་རླབས་ཆེན་གྱི་ལས་དོན་གཉེར་མཁན་གྱི་ཚོགས་སྒེར་རྣམས་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་འདི་ལོའི་དམངས་གཙོའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ལྕམ་སྐུ་ནེན་སི་པེ་ལོ་སི་མཆོག བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཀཱ་རཱ་ (Vladimir Kara-Murza)། བྷེ་ལེ་རེ་སིའི་མགོ་ཁྲིད་ (Sviatlana Tsikhanouskaya) ། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་གྱིས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་རྒྱ་སྒྱུར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྒྲུབ་གནང་མཁན་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ལྟེ་གནས་ཁང་དང་། ཡུ་ཁེ་རིན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟེ་གནས་ཁང་(Regional Center for Human Rights)། སུ་ཌན་གཞོན་སྐྱེས་མགོ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་དམངས་གཙོ་དང་ཞི་བདེ་གོང་མཐོར་གཏོང་མཁན་གྱི་ཝའེ་ཚོགས་པ་ (Waey Organization) བཅས་ཚོགས་པ་གསུམ་ལ་དབུལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
དེའི་ཐད་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ནེ་ཐི་ (Kenneth Wollack) ལགས་ཀྱིས། ཕྱི་ལོ ༢༠༢༤ ལོའི་དམངས་གཙོའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་དམངས་གཙོ་གོང་འཕེལ་གཏང་རྒྱུའི་ཐོག་ལ་རང་གི་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱིས་དབུལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་དམངས་གཙོའི་འཐབ་རྩོད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱག་ལས་ལ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པར་སྤོབས་པ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་རྣམ་པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད། ཅེས་གསུངས་འདུག
རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཌེ་མོན་ (Damon Wilson) ལགས་ཀྱིས། གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་སའི་མི་སྣ་དང་མགོ་ཁྲིད་དེ་དག་གིས་རང་དབང་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་རིས་མེད་ཐོག་དམངས་གཙོ་སྲ་བརྟན་གྱི་ཆེད་དུ་ཚད་མཐོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་སོགས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག
རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་འདི་ལོའི་དམངས་གཙོའི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བ་བརྒྱུད། བོད་དང་ཡུ་ཁེ་རིན། སུ་ཌན་བཅས་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་དང་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་སླད་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ལ་འདྲི་བརྩད་དང་། གཞི་རིམ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། མཛད་སྒོ་དེའི་ཐོག་དམིགས་བསལ་གྱིས་གླུ་གཞས་བརྒྱུད་ཝེ་ལེན་ཛུ་ན་ (Venezuela) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་མང་ལ་ཡང་ཆེ་བསྟོད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་སོགས་གསལ་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ ལོར་ཨ་རིར་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གནས་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ལྟེ་གནས་ཁང་དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་དམངས་གཙོ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་སུ་དམིགས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་ཚོགས་པ་དེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གི་དམངས་གཙོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་ལྟེ་གནས་སོགས་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རོགས་རམ་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ནས་བཟུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་དམངས་གཙོ་གོང་འཕེལ་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་གྱི་ཚོགས་སྒེར་ཁག་ལ་དམངས་གཙོའི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་མགོ་བཙུགས་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་དམངས་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྡུག་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གོང་མཐོར་གནང་བའི་མཛད་རྗེས་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ།
རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། དཔལ་ལྡན།
