དེ་རིང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ནས་ ༡༦ བར་ཉིན་གྲངས་གསུམ་གྱི་རིང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དཔེ་མཛོད་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་དུ་སེམས་དང་མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ (AI)། བཟང་སྤྱོད་ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་སེམས་དང་སྲོག་གི་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་ ༣༩ བ་འཚོག་གིན་འདུག
༸སྐུའི་གསུང་སྒྱུར་བ་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་ལགས་ཀྱིས། སྤྱིར་བཏང་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུ་འདི་དག་སྔོན་མ་༸གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་དགོངས་པ་ལའང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་བདེ་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་མཁན་གྱི་རིགས་ལ་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་བསམ་བློ་སྦྱོང་སྟངས་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བ་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་ཞབས་འདེགས་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་འགྲོ་ཡི་རེད་ཅེས་རྩ་བའི་དགོངས་བཞེས་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་བཅོས་མའི་ཤེས་པའམ་མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ (Artificial Intelligence) དེ་ད་ལྟའི་ཆར་ཆ་ཤས་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་ཚུད་ནས་མ་འོངས་པར་མིས་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཚང་མ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཏོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཟེར་བའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་མང་པོ་ཞིག་མགོ་འཁོར་བ་དང་མགོ་འཁྲུག་ནས་བསྡད་ཡོད་པས། ད་ལན་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ནས་དཔེར་ན། ནང་པའི་ངོས་ནས་ཆ་བཞག་པ་ན། ནང་པའི་ནང་ལོགས་ལ་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་དེ་དག་གི་ཐོག་ལ་ཤེས་པ་ (Consciousness) གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རིག་ཚོར་(consciousness) དེ་འཕྲུལ་རིག་ (machine) གི་ཐོག་ནས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ལབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། རྩ་བའི་ཁོང་ཚོས་རིག་ཚོར (consciousness) གྱི་ངོ་བོ་བཞག་སྟངས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་གཞིར་བཞག་བྱས་ནས་འཇོག་པ་མ་གཏོགས། ནང་པ་ནང་བཞིན་གཏིང་ཟབ་པོ་མེད། ད་ལན་ང་ཚོས་ཚོགས་འདུ་དམིགས་བསལ་འཚོག་དགོས་དོན་ནི། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། སེམས་ཁམས་རིག་པ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཞག་སྟངས། ལྷག་པར་དུ་ནང་པའི་ཐོག་ནས་མིའི་བྱ་སྤྱོད་གང་དང་གང་ཡིན་རུང་མཐར་ཐུག་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སློང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་ད་ལན་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ (Artificial Intelligence) ཀྱི་ཐོག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ཡོད་ལ། ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་རྒྱུའི་ཐོག་ནས་ལྟ་མཁན། མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ (AI) ཀྱི་ལས་གཞིའི་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན། དངོས་གཞི་ (programme design) བྱེད་སྐབས་མིའི་བཟང་སྤྱོད་བཅུག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པས། ད་ལན་གྱི་བགྲོ་གླེང་དེ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
མ་འོངས་པར་ཚོགས་འདུ་མུ་མཐུད་འཚོག་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་ནས་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་ལགས་ཀྱིས། ༸གོང་ས་མཆོག་ནས་སེམས་དང་སྲོག་གི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་བདེ་དོན་ཐོག་ལ་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཏེ་དཔྱད་པ་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་པས་། ༸སྐུ་མདུན་ཞལ་མ་བཞུགས་པ་དང་ང་ཚོ་མ་བསྡད་པའི་རྗེས་སུའང་གནས་དགོས་ཀྱི་རེད་ཅེས་བཀའ་གནང་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བཀའ་གནང་བ་ལྟར་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་མ་འོངས་པར་རྒྱུན་གནས་ཡོང་སླད་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་ལ་ཐེབས་རྩ་བཙུགས་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོའི་རེ་བ་གཅིག་ནི་ད་ལན་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་ནང་ཆོས་དོན་རེ་རེའི་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགེ་བཤེས་དང་དགེ་བཤེས་མ་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པར་ཁོང་ཚོས་ཨེ་མོ་རི་ཚན་རིག་ལས་རིམ་ (Emory Science Initiative) གྱི་ཐོག་ནས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ལ་སྦྱངས་པ་དང་། གཞུང་ཆེན་མོའི་ཕྱག་དཔེ་ཡང་གཟིགས་པ་སོགས་རིམ་པས་ང་ཚོ་ནང་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོ་དང་གདན་ས་བཤད་གྲྭ་ཁག་གི་མཁས་པ་རྣམས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཡིན་ན། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་རེའང་དེ་ལྟར་རེད། ༸སྐུ་མདུན་གྱིས། ངོས་ནས་མགོ་ཚུགས་པ་དང་། མཐའ་མ་མཇུག་སྐྱོང་བའི་སྐབས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་གསུངས་ཀྱི་ཡོད། ད་ལན་༸སྐྱབས་རྗེ་ཁང་སེར་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པར་དབྱིན་ཇི་མཁྱེན་མཁན་གྱི་དགེ་བཤེས་དང་དགེ་བཤེས་མ་མུ་མཐུད་ནས་གནས་ཐུབ་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་།
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
