འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་རྣམས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་དང་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་འདུག
དེ་རིང་ཕྱི་ཚེས་ ༥ ཉིན་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གིས། རྒྱ་ནག་གི་འཆམ་མཐུན་ལས་གཞི་ཟེར་བས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་བཏང་ (China’s ‘Harmonization Plan’ Erases Tibetan Language) ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ནས་སྙན་ཐོ་ཞིག་འདོན་སྤེལ་གནང་ཡོད་ཅིང་། སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་བཀོད་ཁྱབ་ནང་བྱིས་པའི་སྐད་ཆ་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ལས་གཞི་ (Children’s Speech Harmonization plan) ཟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་སྤེལ་ནས་བོད་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཁྲིད་ཚང་མར་རྒྱ་ཡིག་ཚད་ལྡན་བེད་སྤྱོད་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་ཇུས་དེ་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་ནས་བོད་སྐད་བཤད་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་ན་སོ་སོའི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་སོགས་ལ་བོད་སྐད་བཤད་འདོད་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེན་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་ལ། འདས་པའི་ལོང་མང་པོའི་རིང་རྒྱ་ནག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་སོགས་གསལ་སྟོན་གནང་འདུག
སྙན་ཐོ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་སོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་དང་། ཉེ་ཆར་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་ནས་ཐད་ཀར་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་བོད་མི་དང་མཁས་དབང་རྣམས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཡོད་འདུག་ལ། དེ་འབྲེལ་ལོ་མང་རིང་བོད་ནང་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ལ་ཚོད་འཛིན་ཐད་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་མི་རྒྱུད་དཔྱད་རིག་པ་རྗེ་རལ་ཌི་ (Gerald Roche) ལགས་ཀྱིས། ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཕ་མ་དང་ཁ་བྲལ་དུ་བཅུག་སྟེ་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ལ་ཚད་བཀག་བྱེད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནག་གིས་ཆེད་དུ་དམིགས་ཡུལ་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཆ་རྐྱེན་དེ་དག་བསྐྲུན་པ་རེད། ཅེས་དང་། ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་ཕ་མ་དང་ཁ་བྲལ་དུ་བཏང་སྟེ་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭར་བཅུག་ནས་རྒྱ་སྒྱུར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། ཕྲུ་གུ་དེ་དག་ཁོང་ཚོའི་ནང་མི་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྐབས་སོ་སོའི་སྐད་བཤད་མི་ཐུབ་པ་དང་། སྐད་ཡིག་གི་བར་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་བར་དམིགས་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
དེ་འབྲེལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁུལ་གྱི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་མཱ་ཡཱ་ཝང་ (Maya Wang) ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བྱིས་བཅོལ་ཁང་དུ་དམིགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་དང་། རིག་གཞུང་། ངོ་བོ་སོགས་རྩ་མེད་བཏང་དང་གཏོང་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྲིད་ཇུས་དེ་དག་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྤུས་ཚད་ལེགས་པོ་བཟོ་རྒྱུའི་སྐོར་མིན་པར་བོད་ཕྲུག་རྣམས་བཙན་གྱིས་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭར་བཅུག་སྟེ་རྒྱ་སྒྱུར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག རྒྱ་ནག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་རྒྱ་སྒྱུར་སློབ་གསོའི་སྲིད་ཇུས་དེས་རྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་གཏང་རྒྱུར་དམིགས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགའ་ཞེན་ཡོང་བའི་བསམ་བློ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༦ ཟླ་ ༣ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཟེར་བ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཚོགས་པ་དང་མི་སྒེར་སུ་ཞིག་གིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་རྩིས་མེད་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་རྒྱས་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་སྲུང་མ་བྱས་ཚེ། དུས་ཐོག་ཉེན་བརྡ་སློབ་གསོ་གཏོང་བ་དང་ཁྲིམས་ལྟར་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་གསལ་འདུག
ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཐོག་སྙན་ཐོ་ཞིག་འདོན་སྤེལ་གནང་བའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ཕྲུ་གུར་རྒྱ་སྒྱུར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ལས་གཞི་ཟེར་བ་དེ། འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་སོགས་ཉམས་དམས་སུ་གཏང་རྒྱུ་དང་། རིམ་པས་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་། སྐད་ཡིག རིག་གཞུང་སོགས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་རེད། ལས་གཞི་དེ་སྔོན་འགྲོ་སློབ་གྲྭའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་གསལ་པོ་བཀོད་མེད་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོའི་ས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་ལུགས་ (Regional Nationality Autonomy Law) ཞེས་པ་གཞིར་བཟུང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་རང་དབང་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་སྟོན་གནང་འདུག
འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་གིས་འབོད་སྐུལ་དོན་ཚན་གསུམ་བཏོན་པའི་ནང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་གཞིར་བཟུང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྩ་གཏོར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཡོངས་རྫོགས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་མ་ཟད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་དང་། རིག་གཞུང་། ངོ་བོ་སོགས་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་པའི་སློབ་གསོའི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་འདུག དེ་བཞིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་ཟེར་བས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་དང་། རིག་གཞུང་། ངོ་བོ་སོགས་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་པའི་སློབ་གསོའི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་ལ། བོད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བྱིས་བཅོལ་ཁང་དང་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་ཚུད་པའི་སློབ་གྲྭའི་རིམ་པ་གཞན་གྱི་ནང་བོད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། ད་དུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་དང་ཚོགས་སྒེར་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བཀོད་པ་གཞིར་བཟུང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་སློབ་གསོ་སྤྲོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
