ཀ་མལ་དེཝ་བྷ་ཊ་རེའི (Kamal Dev Bhattarai)ཡིས་བརྩམས།
ཡེ་ཤེས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་གྱུར་བྱས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ དང་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་བལ་ཡུལ་དུ་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཆེ་ཐེངས་གཉིས་བརྒྱབ་སྟེ་ལོ་གཅིག་འཁོར་ཟིན། ས་ཡོམ་གྱི་རྐྱེན་པས་མི་གྲངས་ ༨༨༠༠ ཡི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་དང་མི་ ༢༢༠༠༠ ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོགས་ཤིང་། མི་ས་ཡ་མང་པོའི་སྡོད་ཁང་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། ས་ཡོམ་གྱིས་བུད་མེད་དང་ཕྲུ་གུ་ཐེ་བའི་མི་གྲངས་ས་ཡ་གསུམ་ལྷག་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་སྟེ་ད་ཆ་ལོ་གཅིག་འཁོར་ཟིན་ཡང་གོད་ཆག་ཕོགས་མཁན་ཚོའི་ཆེད་དུ་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་དེར་ད་བར་བོགས་ཐོན་པ་བྱུང་མེད། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ས་ཡོམ་གྱིས་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བའི་ཁང་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོའི་ལས་གཞི་ཚགས་ཚུད་ཡོང་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་འཕྲལ་དུ་མ་བྱས་པའི་དབང་གིས་མི་མང་པོ་ཞིག་དཀའ་སྡུག་གིས་མནར་བཞིན་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཕྲུ་གུ་དང་། རྒན་ཁོགས། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ཅན་ཚོར་དམིགས་བསལ་གྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་བྱུང་མཁན་ཚོར་སྡོད་ཁང་གསར་རྒྱག་གི་ཆེད་དུ་རོགས་དངུལ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་དངུལ་དེ་ག་དུས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ངེས་གཏན་མེད། གཞུང་གིས་ཉེ་འཆར་གཞི་ནས་ཁང་པ་གསར་རྒྱག་ཆེད་དུ་དོ་བདག་རེར་བལ་སྒོར་འབུམ་གཉིས་རེ་སྤྲོད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཟོས་ཚར་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། གོད་ཆགས་བྱུང་མཁན་ཕལ་ཆེ་བར་ད་བར་དངུལ་དེ་ཐོབ་ཡོད་མ་རེད། བལ་གཞུང་གི་ཁང་པ་གསར་རྒྱག་ལས་གཞིའི་སྲིད་ཇུས་བརྟན་པོ་མེད་སྟབས། ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་ཚེ་ཕོགས་མཁན་ཁྲོད་སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་མགྲོན་བཏང་སྟེ་ཁང་པ་རྒྱག་ཐུབ་མཁན་ཚོས་ཀྱང་ཁང་པ་མ་བརྒྱབ་པར་དེ་མུར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་ཕྲལ་ཚོང་པ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་ས་ཡོམ་གྱི་རྐྱེན་ལས་སྡོད་ཁང་མེད་མཁན་ཚོའི་ཆེད་དུ་འཕྲལ་སེལ་སྡོད་ཁང་བརྒྱབ་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཀ་ཐ་མན་གྲུར་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་སྐབས། རོགས་ཚོགས་ཚོས་ས་ཡོམ་གྱིས་གཏོར་སྐྱོན་བྱས་པའི་ཁང་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོའི་ཆེད་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་བཞི་དང་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ (4.1 billion) ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རུབ་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེས་བལ་ཡུལ་གཞུང་དང་མི་དམངས་གཉིས་ཀར་སེམས་འགུལ་སྤེལ་བ་དང་། མི་མང་གིས་ཀྱང་རོགས་དངུལ་དེ་དག་གིས་ཁོང་ཚོའི་སྡོད་ཁང་གསར་རྒྱག་དང་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་དེ་དངོས་སུ་མགོ་ཚུགས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱས་ཡོད། སྟབས་མི་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་དང་དབུས་གཞུང་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་རོགས་རམ་སླེབས་པ་དེར་ལམ་སེང་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གནད་དོན་དེའི་ཐད་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་གྲོས་འཆམ་མ་བྱུང་དང་། གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་ཚགས་ཚུད་མེད་པ། དེའི་རྐྱེན་ལས་ལས་གཞིའི་ཐད་ཁྲིམས་སྒྲིག་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུར་གོར་འགྱངས་སོང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ད་བར་དུ་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་མདུན་བསྐྱོད་ཅུང་ཙམ་ཡང་ཕྱིན་མེད་པ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་རོགས་ཚོགས་ཁག་གིས་ལས་གཞི་འདི་ཐད་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་ཧ་ལས་པའི་ལན་བཟང་པོ་སྤྲད་ཡོད། དང་ཐོག་མི་དམངས་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་གང་མྱུར་སེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཚོར་ཡོད་ཀྱང་རྗེས་དེ་ལྟར་བྱུང་མེད།
དབུས་གཞུང་གིས་གསར་དུ་བསྐོ་གཞག་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ (National Reconstruction Authority) གི་བརྗོད་དོན་ལ་གཞིགས་ན། བལ་ཡུལ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་བྱུང་བ་ཉམས་གསོའི་ཆེད་ཨ་སྒོར་འབུམ་ཐེར་དྲུག་དང་དུང་ཕྱུར་ལྔ་ ($ 6.5 billion ) དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དངུལ་འབོར་དེ་ནི། བལ་ཡུལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཚོགས་པ་ཁག་དང་། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག ས་གནས་སོ་སོའི་ཚོགས་པ་ཁག ས་གནས་སོ་སོའི་འཐུས་མི་ཚོགས་པ། དབུས་གཞུང་བཅས་ཚང་མ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། རོགས་ཚོགས་ཁག་གིས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་ཞལ་འདེབས་སྤྲོད་རྒྱུ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟ་དངུལ་འབོར་དེའི་རྒྱ་ཆ་ ༢༥ ཙམ་ལ་ཁོང་ཚོས་ངོས་ལེན་མཚན་རྟགས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།
རོགས་རམ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཚར་རྗེས་རོགས་དངུལ་གཏོང་འགྲེམས་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་བལ་ཡུལ་གཞུང་དང་རོགས་རམ་ཚོགས་པའི་བར་གྲོས་ཆམ་མ་བྱུང་བར་རྩོད་གླེང་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ “སྒོ་གཅིག་གི་སྲིད་ཇུས་” གཞིར་བཟུང་རོགས་དངུལ་རྣམས་ཐད་ཀར་དབུས་གཞུང་གི་ཐེབས་རྩའི་ནང་འབྱོར་དགོས་ལུགས་བརྗོད་ཡོད་ཅིང་། རོགས་ཚོགས་ཁག་གིས་དེར་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པ་རེད། དེའི་སྟེང་ཉམས་གསོའི་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་མ་ཐུབ་པར་དེ་མུར་ལུས་པར། ཕྱི་རྒྱལ་རོགས་ཚོགས་ཚོར་དོགས་པ་སྐྱེས་ཏེ་ལས་ཁུངས་དེ་གང་མྱུར་བསྐོ་འཛུགས་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་དང་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་མགོ་འཛུགས་དང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུར་སེམས་ཚབས་བྱས་མེད་པར་བརྟེན། ས་ཡོམ་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ཟླ་བ་མང་པོའི་རྗེས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡ པའི་ནང་གཞི་ནས་ཉམས་གསོའི་ལས་ཁུངས་གསར་བཙུགས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ (NRA) ཀྱི་དཀའ་ངལ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༨ པའི་ནང་བལ་ཡུལ་བཀའ་ཤག་གིས་བཀའ་རྒྱ་ཞིག་བཏང་སྟེ། གྲོས་ཚོགས་སུ་གྲོས་བསྡུར་མ་བྱས་པར་སུ་ཤིལ་ཀོ་རི་ལཱ་ (Sushil Koirala) ཡིས་མགོ་ཁྲིད་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་ཚོགས་ཆུང་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སྐབས་དེའི་བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་འཆར་འགོད་ལྷན་ཁང་ (National Planning Council) གི་ཚོགས་གཞོན་གོ་ཝིན་དཱ་རཇ་པོ་ཁ་རེལ་ (Govinda Raj Pokharel) ཚོགས་ཆུང་དེའི་མགོ་གཙོར་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཚོགས་ཆུང་དེ་ནི་བཀའ་ཤག་གིས་གྲོས་ཚོགས་ལ་སྙན་སེང་མ་ཞུས་པའི་ཐོག་ནས་བཙུགས་པར་བརྟེན་ཟླ་བ་གཅིག་ཡང་མ་ཟིན་སྔོན་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཚོགས་ཆུང་དེ་ནུས་མེད་དུ་ཆགས་པ་རེད། གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་མི་ཚོས་གྲོས་ཆར་དེར་བགྲོ་གླེང་བྱ་རྒྱུར་དུས་ཚོད་ཕར་འགྱངས་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། དུས་ཚོད་ནར་འགྱངས་བཏང་བ་དེ་ནི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་རྣམས་ས་ཡོམ་གྱི་ཛ་དྲག་གི་བཀའ་ངལ་རྣམས་སེལ་འདོད་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། དེ་ནས་དབུས་གཞུང་གིས་ཉམས་གསོའི་ལས་ཁུངས་ (NRA) གསར་འཛུགས་མ་བྱུང་བར་དུ་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞིའི་འགན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་འཆར་འགོད་ལྷན་ཁང་ལ་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རོགས་ཚོགས་ཁག་གིས་བལ་གཞུང་གིས་ NRA ལས་ཁུངས་བཙུགས་བར་དུ་རོགས་དངུལ་གཏོང་རྒྱུ་མིན་པའི་ཆ་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བརྟེན། གོང་གི་འཕྲལ་སེལ་ལས་ཁུངས་དེ་ཡང་ནུས་མེད་ཆགས་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༩ ནང་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཟིན་རྗེས། གཞུང་གསར་པ་སུས་འཛིན་ཐད་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་གྲོས་མ་ཆམ་པར་རྩོད་གླེང་བྱུང་ཞིང་། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་བལ་ཡུལ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ (Unified Marxist-Lenist) ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་གཞུང་འཛིན་མགོ་བཙུགས། དེས་ NRA ལས་ཁུས་གསར་འཛུགས་ཐོག་ལ་འགུལ་ཤུགས་ཤིག་ཐེབས་ཡོད། འོན་ཀྱང་གནད་དོན་དེའི་ཐོག་ལ་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་རྩོད་གླེང་བྱུང་སྟེ་ཐག་མ་ཆོད་པར་དུས་འགྱངས་ཕྱིན་པ་རེད། ས་ཡོམ་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ཟླ་བ་ ༨ ཕྱིན་པའི་རྗེས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བལ་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་གྲོས་འཆར་དེ་ངོས་ལེན་བྱས་ཤིང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་ལམ་ཁ་བསྐྲུན་པ་རེད།
ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༥ ཉིན་བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་ཡར་རྒྱས་ཐེབས་རྩ་ (Town Development Fund) ཡི་འགན་འཛིན་ཨར་ལས་འཆར་བཀོད་མཁས་པ་སུ་ཤིལ་གྱེ་ཝ་ལི་ (Sushil Gyawali) རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མགོ་འཛིན་དུ་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་དང་། ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་དེར་ནུས་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་གསར་པ་ཞིག་ཤར་བ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་བཱི་དཱ་ཡ་བྷན་དཱ་རི་ (Bidhya Bhandari) ད་དང་སྲིད་བློན་ཀེ་པི་ཨོ་ལི་ (K.P. Oli) གཉིས་ཀྱི་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་མགོ་བཙུགས་བྱས་པའི་མཚོན་དོན་ལྟ་བུར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད།
ལས་གཞི་གོར་འགྱངས་འགྲོ་བཞིན་པ།
ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ས་ཡོམ་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ལོ་གཅིག་འཁོར་གྱི་ཡོད་རུང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་ཚོགས་ཆུང་གིས་ལས་གཞིའི་དུས་ཚོད་གཏན་འབེབས་དང་། རོགས་དངུལ་སྟངས་འཛིན་དང་བགོས་འགྲེམས་བྱེད་ཕྱོགས་སོགས་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞིའི་འཆར་གཞི་ད་དུང་ཡང་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་མགོ་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་བལ་གཞུང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ཚོགས་པ་སུ་འདེམས་ཐད་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པར་ལུས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་གྱིས་བློ་བུར་དུ་བལ་ཡུལ་ལ་ཕྱིར་ཚོང་དམ་དྲག་བྱས་པ་དེས་བལ་ཡུལ་ནང་ཟླ་བ་མང་པོ་རྡོ་སྣུམ་གྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྐྱེན་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་ལ་བར་ཆད་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་བྱུང་མཁན་ཚོར་སྡོད་ཁང་གསར་རྒྱག་ཆེད་བལ་སྒོར་འབུམ་གཉིས་རེ་སྤྲོད་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་། དེ་སྔོན་གཞུང་གིས་འཕྲལ་སེལ་སྡོད་ཁང་རྒྱག་རྒྱུའི་ཆེད་དང་དགུན་ཁའི་གོས་ལོག་ཉོ་རྒྱུའི་ཆེད་རོགས་རམ་ཕྲན་བུ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་མི་དམངས་ཚོར་མཚོན་ན་དངུལ་འབོར་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པ་མ་ཟད་དངོས་སུ་ལག་གསོན་བྱ་རྒྱུ་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། བལ་ཡུལ་ས་གནས་བྷག་ཏ་པུར་རྫོང་ཁོངས་སུ་གནས་སྡོད་མ་ནོ་ཇི་ཤེར་ས་ཐ་ (Manoj Shrestha) ཡི་ཁང་པ་ས་ཡོམ་སྐབས་གཏོར་སྐྱོན་ཤོར་ཡོད་པར་ཁོས་བརྗོད་དོན། ཁང་པ་གསར་པ་རྒྱག་རྒྱུ་ལ་དངུལ་འབོར་དེས་འདང་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་ཁང་པ་རྒྱག་དགོས་མིན་ཐེ་ཚོམ་ངང་བསྡད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
དབུས་གཞུང་གིས་མི་དམངས་ཚོར་ཁང་པ་གསར་པ་རྒྱག་ཆེད་དུ་སྐྱེད་ཁ་དམའ་བའི་ཐོག་བུ་ལོན་གཡར་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ད་བར་དུ་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་མེད། གྲོང་གསེབ་ཁུལ་དུ་སྡོད་མཁན་ཚོར་མཚོན་ན། གཞུང་ནས་བུ་ལོན་ཞུ་སྟངས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་མགོ་རྙོག་ཅན་དང་ཆ་རྐྱེན་གང་དགོས་སོགས་མ་ཤེས་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད།
ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་དངོས་སུ་མགོ་འཛུགས་བྱ་བར་མི་རྒྱུ་དང་སྲིད་ཇུས་གཉིས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། དཀའ་ངལ་འདི་གཉིས་སེལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནའང་གཞི་རིམ་ས་ཁུལ་སོ་སོར་ལས་གཞི་ལག་སྟར་བྱེད་མཁན་འཇོན་ཐང་དང་འགན་འཁུར་ལེན་ཐུབ་མཁན་འཐུས་མིའི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཕར་མ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
དེ་བཞིན་ས་གནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་དཀའ་ངལ་འདྲ་མཚུངས་གཉིས་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་འདང་ངེས་མེད་པ་དང་ས་གནས་སོ་སོར་མི་དམངས་ཀྱི་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པའི་འཐུས་མི་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་སྲིད་དོན་གྱི་རྙོག་དྲའི་རྐྱེན་པས་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཁག་པོ་བཟོ་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། ས་གནས་གཞུང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞིའི་ཆེད་ཁོང་ཚོར་གླ་ཕོགས་ཕར་མ་སྤྲད་ན་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞིའི་ནང་མཉམ་བཞུགས་བྱེད་ཀྱི་མིན་ཞེས་རྩོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ས་གནས་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཚོ་ས་གནས་མི་མང་གི་འཐུས་མི་མིན་སྟབས། ཁོང་ཚོས་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞིའི་འགན་ལེགས་པོ་འཁུར་གྱི་ཡོད་མེད་དང་མ་དངུལ་རྣམས་བེད་སྤྱོད་ཏག་ཏག་གཏོང་གི་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་རེད། དཀའ་ངལ་འདི་ཚོ་སེལ་ཐབས་སུ། གཞུང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ལས་གཞིའི་ནང་མཉམ་རུབ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཟོས་པ་རེད། དེ་ལྟར་ཡང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གང་རུང་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་འདེམས་སྟངས་ཐོག་ལའང་དྲང་བདེན་མི་ཡོང་རྒྱུའི་དོགས་གཞི་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
དཀའ་ངལ་འདི་དག་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ནི། ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་དང་ས་གནས་སོ་སོའི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ལྐོག་ས་རུལ་སུངས་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་པས་ཕྱི་རྒྱལ་རོགས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། NRA ཡི་མགོ་གཙོ་སུ་ཤིལ་གྱིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ལས་ཀ་མ་རབས་བྱས་པའི་ཉེས་འཛུགས་ལ་ཞིབ་བཤེར་ཚོགས་ཆུང་ (Commission for Investigation for Abuse of Authority) གིས་ཞིབ་བཤེར་མགོ་བཙུགས་ཟིན་ཡོད་པ་དང་། ཞིབ་བཤེར་ཚོགས་ཆུང་གིས་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོས་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་ཐེབས་མཁན་ཁྲོད་དུ་གནས་སྟངས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་གི་དབྱེ་ཞིབ་ཡག་པོ་མ་བྱས་པར་སོ་སོའི་དགའ་ཉེ་ཚོར་སྐྱོབ་གསོའི་དངུལ་བགོས་འགྲེམས་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཐེར་འདོན་བྱུང་ཡོད།
བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཉམས་གསོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ལ་ལོ་ལྔའི་ནང་ཚུད་ཉམས་གསོའི་ལས་གཞི་ཚར་དགོས་པའི་དཀའ་བཏང་ཡོད་ཀྱང་། ཁོང་ཚོས་ད་ལྟའི་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་འགོར་ཚད་དེ་རང་མུ་མཐུད་བྱས་ན། དུས་ཚོད་དེའི་ནང་ལས་གཞི་ཚར་མི་སྲིད་པ་རེད། ས་ཡོམ་གྱིས་རྐྱེན་ལས་སྡོད་ཁང་གྲངས་ ༦༠༨༡༥༥ རྩ་གཏོར་བྱུང་བ་དང་སྡོད་ཁང་ ༢༩༨༩༩༨ ལ་གས་ཆག་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་གཞུང་གི་ཁང་པ་(སློབ་གྲྭ་དང་སྨན་ཁང་ཚུད་) ༢༦༨༧ རྩ་མེད་ཆགས་ཡོད་པ་དང་ ༣༧༧༦ ལ་གས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་ཚེ་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་བྱུང་སའི་ས་ཁུལ་ ༡༤ ལ་སྡོད་ཁང་མེད་མཁན་ཚོ་འཕྲལ་སེལ་ཁང་པའི་ནང་སྡོད་དགོས་པར་བརྟེན་དཀའ་སྡུག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལྟོ་ཟས་དང་ཆུའི་དཀའ་ངལ་དང་། འཁོར་ཡུག་གཙང་སྦྲ་ཞན་པའི་དབང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་མང་པོ་ཞིག་ནད་མནར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།
སྲིད་བློན་ཀེ་པི་ཨོ་ལི་ཡིས་ “གལ་སྲིད་ཉམས་གསོའི་ཚོགས་ཆུང་གིས་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་དལ་ལྷོད་དེ་མུ་མཐུད་ནས་གནས་ན་ལས་གཞི་མཇུག་སྐྱེལ་རྒྱུར་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་འགོར་སྲིད་པ་རེད།” ཅེས་ཡོངས་ཁྱབ་ཐོག་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ལས་གཞི་ཚར་དགོས་པའི་མཐའ་མའི་དུས་ཚོད་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཀྱང་དེ་ཡང་དོན་ཕན་བྱུང་མེད། ས་ཡོམ་གྱི་རྐྱེན་པས་སྡོད་ཁང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་མཁན་ཚོས་ཆར་དུས་མ་བསླེབས་སྔོན་སྡོད་ཁང་ཞིག་གསོ་ཐུབ་པར་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོར་དངུལ་གང་མྱུར་སྤྲོད་དགོས་ཚུལ་རེ་འདུན་འདོན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཆར་དུས་མགོ་ཚུགས་པ་ལ་ད་ལྟ་བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལས་ལྷག་མེད་པས། གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་མི་དམངས་ཚོས་ཆར་ཤོད་སྔོན་ལ་ཁང་པ་རྒྱབ་ཚར་རྒྱུའི་རེ་བ་མཐོང་གི་མེད། གང་ལྟར་མི་དམངས་ཚོར་མུ་མཐུད་དཀའ་སྡུག་འཕྲད་ཀྱི་རེད།
*རྩོམ་པ་པོ་ཀ་མལ་དེཝ་བྷ་ཊ་རེའི་ (Kamal Dev Bhattarai) ནི་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་གྲུར་གནས་པའི་གསར་འགོད་པ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་རྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་རྩོམ་བྲིས་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་ཉེ་འཆར་བལ་ཡུལ་གྱི་ཞི་བདེ་དང་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་བྱེད་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ “འཕོ་འགྱུར་། རྩ་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་གོ་རྟོགས་སད་རྒྱུའི་དོན་ཚན་བཅུ་གཉིས།” ཞེས་པའི་དེབ་ཅིག་བརྩམས་ཡོད་པ་རེད།
* མ་རྩོམ་གྱི་འབྲེལ་ཐག་ http://thediplomat.com/2016/04/the-great-nepal-earthquake-one-year-later/
