ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ། ཚན་པ་དང་པོ།

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༤ ཉིན་གསར་འགོད་པ་དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བོད་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ལྷག་རྡོར་ལགས་ལ་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ་ཁག་ཅིག་བཅར་འདྲི་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ་ལྟར།
༡. དྲི་བ། འདི་ག་བོད་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་བར་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཟུར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་རབས་འདུག་པས་ན། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ད་ལྟའི་བར་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡོད་ངོ་སྤྲོད་མདོ་བསྡུས་ཤིག་གནང་རོགས་།
ལན། ཚན་རིག་སྟེང་ལ་ཆེད་དུ་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་སྡེ་ཚན་མ་རེད། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་ཚོར་ཚན་རིག་སློབ་རྒྱུའི་ལས་གཞི་ཞིག་ ༢༠༠༠ ནས་ད་ལྟའི་བར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ལོ་རེར་ཟླ་གཅིག་རེར་ཚན་རིག་གི་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བར་ཚན་རིག་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་དགུ་འཚོགས་ཟིན། ད་ལོ་ནས་བཟུང་ཟབ་སྦྱོང་གི་ལས་གཞི་གསར་པ་ཞིག་མགོ་འཛུགས་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཨ་རིའི་ཨེ་མོ་རིའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་ ༣༠ ཙམ་ལ་ཚན་རིག་སློབ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏིང་ཡོད། དེར་སྔོན་མ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ནི། སྔོན་མ་དགེ་རྒན་ཚོས་གང་བསླབ་པ་དེ་ལས་དམིགས་བསལ་སློབ་ཚན་དང་སློབ་དེབ་གྲ་སྒྲིག་གང་ཡང་མེད་སྟབས། འཆར་གཞི་དེ་གཏན་འཇགས་དང་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བོའི་ཆེད། ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་མཁན་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཟུར་དུ་བཙུགས་ཏེ་ད་ལྟ་སློབ་ཚན་དང་པོ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡོད། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་བར་འབྲེལ་བ་ཡོད་རིགས་གལ་ཆེན་ཁག་བོད་དབྱིན་གཉིས་ཀའི་ནང་ཡོད་སྟབས། རིམ་གྱིས་དགོན་པའི་ཚན་རིག་གི་འཛིན་གྲྭར་སློབ་དེབ་ཡོད་པ་དང་། འཛིན་གྲྭར་འགྲོ་མ་ཐུབ་པ་ཚོར་རང་སྦྱོང་གི་ཀློག་དེབ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། མ་འོངས་པར་གོང་གི་ཚན་རིག་ཟབ་སྦྱོང་རིམ་པར་ཞུགས་མཁན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་དག་གི་གྲས་ནས་ཤེས་ཚད་མཐོ་བ་གྲངས་ ༣༠ ཙམ་འདམས་ཏེ་ལོ་ ༣ ནས་ ༥ བར་དགེ་རྒན་དང་། ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་སྒྱུར་སྐྲུན་གྱི་ལས་གཞི་འདིར་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་འཐོན་རྒྱུར་རེ་བ་རྒྱག་གིན་ཡོད།
༢. དྲི་བ། ད་ཆར་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་རགས་རྩིས་བྱས་ན་ནང་པར་དད་མོས་བྱེད་མཁན་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་གང་ལ་གཏོགས་པ། ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ ༦༠༠༠༠༠༠ ཟེར་གྱིན་ཡོད་མོད། དེ་དག་ཚང་མ་ནང་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་ཁ་ཆེ་དང་ཡི་ཤུ། གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས། ཏའོ་ལུགས། ཧིན་དྷི་ཆོས་ལུགས་སོགས་ལ་དད་མོས་བྱེད་མཁན་ཡང་ཡོད་སྟབས། བོད་རིགས་ནང་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆའི་ཅི་ཙམ་ཟིན་གྱིན་ཡོད་དམ།
ལན། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ནང་ཆོས་ལ་དད་མོས་བྱེད་མཁན་དུ་ཡོད་བརྩི་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་ཐད་མཁས་པ་སོ་སོར་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཉུང་མཐར་ས་ཡ་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ ༢༢༠༠༠༠༠༠༠ ཡོད་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ཤས་ཀྱིས་མང་མཐར་ས་ཡ་ལྔ་བརྒྱ་ ༥༠༠༠༠༠༠༠༠ ཙམ་ཡོད་ཟེར། འོན་ཀྱང་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་ན་ནང་པར་དད་མོས་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་གྲངས་ས་ཡ་སུམ་བརྒྱ་བདུན་བཅུ་ ༣༧༠༠༠༠༠༠༠ ཙམ་ཡོད་ཟེར་བཞིན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་སོགས་སུ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ཅེས་བྲིས་ཡོད་མོད། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༤༠ ཡས་མས་སུ་འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གསུངས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནས་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ནས་ ༡༩༧༠ བར་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དེང་སྐབས་ཉིན་རེ་ལས་ཉིན་རེར་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ད་ལྟ་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་འདིའི་སྒང་བོད་མི་ས་ཡ་བཞི་ ༤༠༠༠༠༠༠ ཙམ་ལས་ལྷག་མེད་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ནང་པ་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་གཅིག་དང་གྲངས་ཆུང་ཀླད་གོར་དགུ་ ༡།༠༨ ཙམ་ལས་ཟིན་མེད། སྤྱིར་ནང་པར་དད་མོས་བྱེད་མཁན་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་གཙོས་པའི་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཚང་མའི་ནང་ཡོད་མོད། ཅུང་མང་ཤོས་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་ཡོད།
༣. དྲི་བ། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ནང་པར་དད་མོས་བྱེད་མཁན་མང་ནའང་ལྷ་གསོལ་མཆོད་འབུལ་དང་སྐུ་བཞེངས་རྟེན་རྩིག ཆོས་འདོན་དགེ་སྒྲུབ། བླ་མ་གྲྭ་བར་བརྟན་བཞུགས་འདེགས་འབུལ་བྱེད་མཁན་མང་ཤོས་བོད་པ་གཙོ་བྱས་པའི་ཐའེ་ཝན་དང་སོག་པོ། ཀོ་རི་ཡ། འཇར་པན་སོགས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཉག་གཅིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་ལྷ་གསོལ་མཆོད་འབུལ་དང། བླ་མ་གྲྭ་བར་བརྟན་བཞུགས་འདེགས་འབུལ་བྱེད་མཁན་མེད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་མང་ཉུང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཤར་ཕྱོགས་མང་བ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཉུང་བ་དངོས་ཡོད་རེད། ང་ཚོས་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་རུང་མེད་རུང་། སེམས་ནང་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་མ་མཐོང་བ་མང་པོ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཆོས་དཀོན་མཆོག དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག སྐྱེས་པ་སྔ་ཕྱི། ལས་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་ཡོད་ཤག་གིས་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད། དེ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ལྷ་སྐུ་རྟེན་བཞེངས་དང་བརྟན་བཞུགས་སོགས་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་མང་པོ་ཞིག་གོམས་གཤིས་སུ་འཇགས་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་པ་མང་ཆེ་བར་ཚན་རིག་གི་ཤན་ཤུགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ན་དེ་ཙམ་གྱི་ལག་ལེན་ཡང་མི་བསྟར།
༤ .དྲི་བ། དེང་སྐབས་ཆོས་ལུགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་རང་གི་ཆོས་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་ཚན་རིག་གི་ཚད་ཐུག་སྟེང་བཞག་སྟེ། ཆོས་ལུགས་དེ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་ན་ཡང་དག་པ་དང་། ཚན་རིག་དང་མ་མཐུན་ཚེ་ཡང་དག་མིན་པའི་ཟོལ་གྱིས་ཆོས་ལུགས་དེ་ཡང་དག་ཡིན་མིན་ཚན་རིག་གིས་ཚུར་འཇལ་བཞིན་འདུག དེས་ན་ཚན་རིག་གི་ཚད་གཞིའི་མཐོ་དམན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཕར་གཞལ་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། ང་ཚོར་སྔོན་ནས་འདི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་རེད་ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་ནང་ཆོས་ཚན་རིག་ལ་ཕར་བསྟུན་ཏེ། ཚན་རིག་དང་མཐུན་ན་སྤུས་དག་པོ་འདུག་ཅེས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མ་རེད། སྤྱིར་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ཀྱི་བློ་རྩེ་གཏོད་ཡུལ་ཅུང་མི་འདྲ། ཚན་རིག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་ཐོས་རྒྱུ་ཡོད་པ། གྲངས་དང་ཚད་གཞལ་ཐུབ་པ་དག་ལ་ལྟ་བཞིན་ཡོད། མཐོང་ཐོས་དང་གྲངས། ཚད་རྒྱག་རྒྱུ་མེད་པ་སྐྱེ་པ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས། ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སོགས་ཁོང་ཚོའི་དཔྱོད་ཡུལ་མ་རེད། ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། གཏན་གྱི་བདེ་བ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་ཡོད་ལ། ང་ཚོས་དེར་འབད་འབུངས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བསམ་བློའི་སྟེང་ནས་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཆོས་ལུགས་པ་དང་ཚན་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བློ་རྩེ་གཏོད་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དང་། རྡུལ་ཕྲན་སོགས་དབང་བོའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཚན་རིག་གི་འཕྲུལ་ཆས་འདྲ་མིན་བརྒྱུད་དེ་རྙེད་ཅིང་། ང་ཚོའི་མིག་མདུན་ལ་དངོས་སུ་བསྟན་ཡོང་སྐབས། འདི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་རེད་ཅེས་སྦྱར་བཞིན་ཡོད་པ་ལས། ནང་ཆོས་སྤུས་དག་མིན་ཕར་ཚན་རིག་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད།
༥. དྲི་བ། ནང་པའི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་གིས། ནང་ཆོས་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད། དེ་དག་ནི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ Buddhist philosophy ནང་པའི་ཚན་རིག་  Buddhist science  ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་  Buddhist spirituality བཅས་ཡིན་སྟབས། དབྱིན་ཡིག་ནང་གི་ Religion ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ནང་ཆོས་ལ་སྤྱད་ན་མི་འགྲིག གལ་ཏེ་ནང་ཆོས་ལ་ Religion ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་སྤྱད་པ་ཡིན་ན། དད་པ་བྱེད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་གོ་འགྲོ་བ་རེད་ཅེས་གསུང་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། སྤྱིར་རི་ལེ་གྷིལ་ཟེར་བའི་ལ་ཏན་གྱི་ཚིག་གཅིག་ཡོད་ལ། དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཀྱང་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནང་ཆོས་ལའང་ Religion ཞེས་འགྲིག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ། དབང་བོའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བྱ་དངོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་ལ་འཇོག་བཞིན་འདུག ནང་ཆོས་ལ་ཁྱད་ཆོས་དེ་ཡང་གང་འཚམ་ཞིག་ཡོད། སྤྱིར་ Religion ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་དར་བ་རེད། ཁོང་ཚོས་བཤད་པའི་ Religion ཟེར་བ་དེ་གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དཀོན་མཆོག་གིས་བཟོས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ལ་ཆོས་ལུགས་སམ་ Religion ཟེར་གྱིན་ཡོད་པས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནང་ཆོས་ལ་ Religion ཞེས་ན་འགྲིག་གིན་ཡོད་པ་མ་རེད། ནང་ཆོས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་གཙོ་བོ་གཞི་དངོས་པོའི་སྟེང་ན་ཡོད། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དེ་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གཉིས་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཚན་རིག་གིས་ནུས་པ་འདོན་ས་གཙོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཙམ་དང་། དོན་དམ་བདེན་པའི་ཕྱོགས་ཆ་ཙམ་རེ་ལས་བརྒལ་ཐུབ་ཀྱིན་མེད། གཞན་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ Buddhist philosophy ཟེར་བ་ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ་དང་། ནང་པའི་ཚན་རིག་ Buddhist science ཟེར་བ་དེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ Buddhist spirituality ཟེར་བ་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ།  སངས་རྒྱས་པ་དང་ཐར་བ་ཐོབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་སོགས་རེད་སྙམ།
༦. དྲི་བ། རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཆེན་དབྱིག་ཀྲི་པེའོ་ལགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་སྙན་ཐོ་ཞེས་པའི་ནང་། ངས་ཤེས་པའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཟུར་མཆན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པས། ཚན་རིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་སྲུང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཆོལ་ལུགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ལའང་སློབ་སྟོན་དང་དག་བཅོས་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱོགས་ཤིན་ཏུ་མང་ཞེས་བཤད་འདུག་པས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ལ་སློབ་སྟོན་དང་དག་བཅོས་བྱེད་དགོས་པའི་ཆ་དེ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་དགོས་སམ།
ལན། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་དེར་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས། ཚན་རིག་པས་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་འཇིག་རྟེན་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། དེ་ཕྲ་རུ་སོང་སྟེ་ནང་སེམས་ཀྱི་ཐད་དུ་སླེབས་དུས། ཚན་རིག་གིས་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་ལ་བརྟེན་དགོས་སྟབས་ཚན་རིག་གི་དཔྱོད་ཡུལ་ལས་འགོངས་ཡོད། སྐབས་དེར་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དུ་གསུངས་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་གནས་ལུགས་དང་། རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཞེས་པའི་བརྟག་དོན་ལ་བསྟེན་དགོས། ངས་སྔོན་མ་དེབ་ཅིག་གི་ནང་དུ། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཏེ་ཅི་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་ཕྲ་མོའི་སྟེང་སླེབས་པ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནང་སེམས་ལ་ཉེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཟེར་བ་ཞིག་མཐོང་མྱོང་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེང་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ། ཀླད་པ་དང་སྲོག་གི་ཞིབ་འཇིག་པ་སོགས་ཀྱིས་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོར་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་ཏེ། ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་བགྲོ་གླེང་མང་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ནང་སེམས་དེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཚད་རྒྱག་ཐུབ་པ་དང་བརྟག་དོན་ལས་བསླ་བོར་རྙེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད་ལ། ཚན་རིག་གང་ནས་རྫོགས་པའི་མཚམས་དེ་ལ་ད་གཟོད་གཞི་ནས་ནང་ཆོས་གོ་ཐུབ་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད།
༧. དྲི་བ། ནང་པའི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་གིས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ནང་གསུང་པའི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་དང་། རིའི་རྒྱལ་བོ་རི་རབ་སོགས་ནི་དུས་རབས་བདུན་པ་ཡས་མས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གསུངས་པ་རེད། ད་ལྟ་ཚན་རིག་གིས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ན་དེ་དག་རྙེད་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་སྟབས། ཁྱེད་ཅག་གིས་ང་རང་ལྟ་བ་ལོག་འདུག་དགོངས་སྲིད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ད་ལྟ་བཞུགས་ཡོད་ན། གཞུང་ལུགས་དེར་བསྐྱར་ཞིབ་ཅིག་བྱ་དགོས་ཀྱིན་འདུག་ཅེས་གསུང་འདུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། དགོངས་གཞི་དེ་དང་སྐད་ཆ་དེ་དག་ཧ་ཅང་གི་རླབས་ཆེན་རེད་སྙམ། ཁོང་གིས་གསུང་པ་ལྟར་ཐ་མལ་བ་ང་ལྟ་བུས་ཀྱང་དེ་འདྲ་ཡང་ཡང་དྲན་མྱོང་། སྔོན་མའི་མཁས་པ་ཚོས་བྲིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཚང་མ་རྩ་བ་ནས་ནོར་འཁྲུལ་མེད་ཅེས་སུས་ཀྱང་བཤད་མི་ཐུབ་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ངའི་གསུང་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱོས་གསུངས་ཡོད། བརྟག་དཔྱད་མ་བཏང་བར་འདི་ངའི་བླ་མ་ཡིན་པས་གསུང་བདེན་པ་ཡིན། ཁོང་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་གསུང་བདེན་པ་ཡིན་ཟེར་ན་མི་འགྲིག དོན་དངོས་ཐོག་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཆ་ཞོག སྐྱེ་བུ་རྩ་ཆེན་ཡང་ཡིན་པར་ཆ་ཞོག འོན་ཀྱང་ཡུལ་དུས་གནས་བབ་དང་མཁྱེན་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་། དུས་དང་སྐབས་སུ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་སོགས་ལ་འདྲ་མིན་ཅི་རིགས་ཡོང་སྲིད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བྱ་དངོས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་མི་སོ་སོའི་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་སྤྲུག་གིས་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་བྱས་ཤིང་། རྒྱུ་མཚན་ངོ་མ་གང་ཡིན་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་སྟེང་ལ་ཁ་གྲགས་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་དགོས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐར་གཏུགས་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་སྟེང་ལ་འབབ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད།