སེར་བྱེས་ལྷ་རམས་པ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས་ཀྱི་རྩོམ།

བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཐད་ཀྱི་འགལ་འདུའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟག་ཞིབ།

སྤྱི་ཟུར། སེར་བྱེས་ལྷ་རམས་པ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

ད་རེས་ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ནང་བསྐོངས་འཚོགས་གནང་བའི་ལྔ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་དང་འབྲེལ་བའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚགས་འདུའི་ཐོག་ལ་ཞལ་མཇལ་བྱུང་བའི་མཁས་དབང་རྣམ་པ་ཚོར་གུས་བརྩིའི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ས་ཐག་རིང་བོ་ནས་དུས་ཚོད་མང་པོ་ཞིག་བློས་གཏོང་བྱས་ནས་ཆེད་དུ་ཚོགས་བཅར་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་བ་དེར་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཐོག་དངོས་སུ་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་མང་པོ་ཞིག་འདིར་ལྷན་འཛོམས་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་གནང་མཁན་འགའ་ཞིག་མཇལ་མྱོང་ཙམ་དང་། ལ་ལ་ཞིག་མཚན་གོ་མྱོང་བ་ཙམ་རེད་དེ། ད་རེས་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་འདུ་འཛོམས་ཐུབ་པ་དེར་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་། ངས་དེ་རིང་འདིར་ཞུ་དགོས་རྒྱུ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཐད་ཀྱི་འགལ་འདུའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་གི་ཐད་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཤིག་ཞུ་འདོད་བྱུང་། དེ་ལ་དོན་ཚན་ཁ་ཤས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་བཤད་རྒྱུ་ཡིན།

དང་པོ། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན།

མཁས་པའི་བྱ་བ་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གང་ཞིག་ལ་འཇུག་ན་ཡང་། མིང་ཚིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དག་ཆ་ལ་བརྟེན་ནས། དངོས་ཤུགས་བསྟན་དོན་གྱི་གནད་འབྱིན་པ་དང་། དོན་གྱི་གོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་གི་དག་ཆ་འདོན་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ཚིག་གི་དག་ཆ་དང་། དོན་གྱི་གོ་བ་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོང་བ་ལ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་མཁས་པ་ཚོའི་ལག་ལེན་གྱི་མན་ངག་ལ་ཡང་བརྟན་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པའི་མན་ངག་བཞིན། ༧གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོས། ཚིག་དང་དོན་ལ་འཁྲུལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་བརྡ་དང་ཚད་མ་ཞེས་དང་། ངེས་དོན་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་པྲ་སྟི་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས། གང་ཞིག་རྟོགས་ན་མཐའ་དག་གསུང་རབ་ལ། །རབ་འབྱམས་ཤེས་རབ་སྣང་བ་ཀུན་སྟེར་ཞིང། །མཐའ་ཡས་མཁས་པ་དགྱེས་པའི་སྲོལ་བཟང་པོ། །གངས་ཅན་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་གྱི་ཕྱི་མོ་མཆོག །སུམ་རྟགས་ཞེས་འདོམས་པར་མཛད་ཅིང། །གངས་ཅན་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་གྱི་ཕྱི་མོ་སུམ་རྟགས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། སྔོན་བྱོན་བརྡ་སྤྲོད་མཁས་པ་མང་པོས། འབྲུ་འགྲེལ་དང་། སྤྱི་དོན། མཐའ་དཔྱོད་དཔེར་བརྗོད་དང་བཅས་པའི་དཔྱད་གཏམ་སོགས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ལེགས་བཤད་བགྲང་གིས་མི་ལང་བ་བཞུགས་ཤིང་། མགོ་མཚན་དོན་ནས་བཟུང་སྟེ་མཇུག་དགེ་བ་བསྔོ་བའི་བར་དུ་ཆ་ཚང་ཨ་ཅང་ཅང་སྟེ། དོན་ཚན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། འཆད་ཐབས་མི་འདྲ་བ་དང་། བཤད་རྒྱུན་མི་མཚུངས་པ། ལག་ལེན་མི་གཅིག་པ་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པ་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་འཕྲིན་ལས་ཆེ་ཤོས་དང་། ཚད་ལྡན་དུ་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་པ་གང་དག་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་འབྲས་སྤུངས་ཁྲི་བ་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་བྲིས་སུམ་རྟགས་རྩ་ཚིག་གི་དཀའ་གནད་གསལ་བྱེད་ཉི་ཟླ་ཟུང་འཇུག་( ༢ ) ལས་གསུངས་དོན། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མ་མཆིས་པ། ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་མཛད་པ་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལ་འགྲན་བཟོད་པ་མཆིས་ལ། ཁྱད་པར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་པའི་གཏེར་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་པྲ་སྟི་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་དང་། གནས་ལྔ་རིག་པ་སི་ཏུ་གཙུག་ལག་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་མི་འཇིགས་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་སྙེད་བོད་ཡུལ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་གཙོས་པའི་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་འདུག་པ་སྤྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་བརྟས་ཤིང་། མཁས་མཆོག་རྣམས་ལའང་ཡིད་རབ་ཏུ་དད་ཅེས་དད་གུས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་མཁས་པ་དེ་དག་གི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་གཞུང་ལུགས་དེ་ཚོ་ནི། བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་ཚོས་ཐོས་བསམ་གྱིས་འཇུག་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ལྡན་པ། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཚད་ལྡན་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ། བོད་ཕྱི་ནང་གི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་ཚོས་ངེས་ཅན་དུ་མཁྱེན་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན།

སྤྱིར་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཡག་པོ་ཞིག་མེད་ན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་ཞིག་གིའང་ཚིག་དོན་གྱི་ཆ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁུར་ཏུ་འཁྱེར་བའི་མཁས་པ་ཞིག་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན། བཀའ་བསྟན་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་ཁག་དང་། སྔོན་བྱོན་ཆོས་རྒྱལ་ཁག་གི་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་གསུང་རྩོམ་པར་སྐྲུན་ཆེད་པར་ཞུ་གཏོང་བ་འམ། ཡང་ན། རང་གིས་རྩོམ་པ་མཛད་པའི་ཚེ་ལག་ལེན་སྐོར། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། གཞུང་ལུགས་ནང་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ལམ་སྟོན་གསལ་ཁ་མེད་རིགས་རྣམས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་ཚད་ལྡན་དག་གི་མཐོང་མྱོང་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་ལེན་རེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་ལྡན་པའི་རིགས་པས་ཁུངས་གཏུགས་ཏེ་ལག་ལེན་གནང་རྒྱུ་ནི་ཡོང་སུ་ཁྱབ་ཅིང་གྲགས་པའི་ཕེབས་སྟངས་ཤིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ཞུ་དག་དང་། རང་རྩོམ་གང་གི་སྐབས་སུའང་། གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་དགོས་པ་ཞིག་གམ་ཡང་ན། ལུང་ཚན་དང་ས་གནས་རེ། གཞན་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ནང་བྱུང་བའི་རང་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མང་པོས་བཀུར་བའི་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་རེའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལག་ལེན་ཐད་མིང་ཚི་དང་ཐོབ་ཐང་། དུས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚིག་གྲུབ། མིང་ཚིག་གི་སྔ་རྗེས་ཀྱི་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་བར་ཁྱད་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་འམ། འགྲོ་ལུགས་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པས། ལག་ལེན་ཐད་གྲུབ་མཐའ་ཆགས་ཚར་བའི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་གཅིག་གྱུར་བཟོ་བའམ། ཡང་ན། འདི་འགྲིག་དང་དེ་མི་ལེགས་ཞེས་བསམ་འཆར་བཏོན་ནས་ཁ་གཅིག་གྲགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན་པས་ཞུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིསཤིན་ཏུ་གཟབ་དགོས་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན།  

གཉིས་པ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་ངོས་འཛིན་དང་དེའི་དགོས་མཁོའི་གནས་བབ།

བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཐད་ཀྱི་འགལ་འདུའི་གནས་ལུགས་གླེང་བ་ལ། ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་གང་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱ་དགོས་པས། དེ་ལ་དབྱངས་བཞི་དང་། གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་བསྟུན་ཏེ་རྣམ་དབྱེ་དང་། ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གཙོ་བོར་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་སུམ་ཅུ་པ་དང་། སྔོན་རྗེས་མིང་གསུམ་གྱི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཙོ་བོར་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རྟགས་འཇུག་དང་། སུམ་ཅུ་པའི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ལས་འཕྲོས་པའམ། དེའི་ཟུར་བཀོལ་དག་ཡིག་གི་རྣམ་གཞག་གསུམ་ལ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་ཟེར། གཞུང་ལུགས་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་པ་དང་། འབྲུག་པ། རྒྱ་གར། བལ་ཡུལ་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་ནང་དུ་ཁྱབ་ཅིང་། ཉམས་ཞིབ་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྡོམ་ཐོ་གཞིར་བཟུང་ན། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་དེ་འཛམ་གླིང་ནང་མི་གྲངས་བྱེ་བ་དྲུག་ལས་བརྒལ་ཞིང་། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་ནང་། བོད་པ་ཡིན་མཁན་བརྒྱ་ཆའི་བཅུ་ཙམ་ཡང་ཟིན་མེད་ཚུལ་བཀོད་འདུག ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ནང་ཆོས་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལུང་དུ་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དེ་དག་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྐད་ཡིག་ལ་མ་བརྟེན་ན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག ཤེས་རྟོགས་དང་། རྒྱུས་ལོན། ཉམས་ཞིབ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་སྒྲུབ་གང་བྱ་ནའང་། དཀའ་ལས་ཁག་གི་ཡོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་བོད་ཀྱི་རྙིང་མ་དང་། ས་སྐྱ། བཀའ་བརྒྱུད། དགེ་ལུགས། བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དང་། མན་ངག་ལག་ལེན་དང་བཅས་པ་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་། རྟོགས་ན་དོན་ཆེ་བའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ཚོར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྐད་ཡིག་མ་ཤེས་ན། མིག་དང་བྲལ་བའི་ལོང་བས་མཚར་སྡུག་གི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་རེད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་། ལོ་རྒྱུས། ཡུལ་སྲོལ། གོམས་གཤིས། ཚད་མ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ། སྐར་རྩིས་དང་དབྱངས་འཆར་སོགས་མདོར་ན། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་ཀྱི་སྐོར་ཤེས་འདོད་ཡོད་མཁན་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྐད་ཡིག་གི་དགོས་མཁོ་ཡང་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་དང་། གཏིང་ཇེ་ཟབ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་། བཙན་གནོན། རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ལས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་གོད་ཆག་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཤིང་། དཔེར་ན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་ཁུལ་བྱས་ཏེ། རྩོམ་ཡིག་ལ་མཆོད་བརྗོད་བཞག་མི་ཆོག་པ་དང་། མགོ་ཅན་གསུམ་ལས་གཅིག་གིས་ཆོག་པ་དང་། བྱེད་འབྲེལ་ལ་ཕྲད་གི་དང་གིས་ཆོག་པ་དང་། རྒྱན་སྡུད་ལ་ཕྲད། ཡང་། ལྷག་བཅས་ལ། ཏེ། ཚིག་ཕྲད་ལ། ཞིང་། གཅིག་པུ་ལས་བཀོད་མི་ཆོག་པ་བཟོས་པ་ལྟ་བུའི་གོད་ཆག་བྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་གཟི་འོད་འབར་བའི་གསུང་རྩོམ་མང་པོ་འབྱུང་བཞིའི་ཁ་ཟས་སུ་བསྟབས་པ་སོགས་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་ཚུལ་བསམབརྗོད་ལས་འདས་པ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་དང་དགུ་བཅུ་པ་ནས་སྲིད་ཇུས་ཅུང་ཟད་ལྷོད་ཡངས་ལྟ་བུས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གང་འཚམ་ནས་བོད་ཀྱི་གནའ་དཔེ་དཔར་བསྐྲུན་བྱ་བ་མང་པོ་བསྒྲུབས་ཡོད་ནའང་། ཞུ་དག་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོར་བསྟུན་ཏེ་སྣོན་འཕྲིའི་འདྲེ་ལག་བརྐྱངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་ཡོད། འདིའི་ཐད་༧ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཨེར་ཏི་ཎི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་ཐུགས་བློས་མ་བཟོད་པའི་གསུང་སྐད་ཀྱང་ཤོར་མྱོང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་རྒྱ་ཆུང་བ་ནས་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གནས་ལ”སློབ་རའི་རིག་གནས”སམ། “དགོན་གྲྭའི་རིག་གནས”ཞེས་ཟུར་ཟའི་དམའ་འབེབས་ཀྱང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་བོད་འབྲུག་གསུམ་གྱིས་གཙོས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱང་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་། གཞན་དབང་སྟབས་བསྟུན་གྱི་རྦ་རླབས་ནང་ཐིམ་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ནི། སློབ་གྲྭ་དང་། དགོན་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་སོང་། གཞུང་ངོས་ནས་ཀྱང་ལས་བྱེད་ས་མིག་ཐོག་བསྡུ་ལེན་བྱེད་སྐབས་སྐད་ཡིག་གཉིས་རང་རྐྱ་འཕེར་བ་གཙོ་འདོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། དབུས་སའི་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་གང་ཡིན་ཀྱང། མི་རིགས་རང་གི་སྐད་བརྡ་དེ་ཉིད་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པར་བཞག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གལ་ཆེའི་གཏམ་བཤད་མང་ན་ཡང་། དོན་དངོས་ཐོག་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ལས་རིགས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཤེས་ཡོན་ཅན་ལ་གཟིགས་ཐང་ཆུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་དང། མཐུ་ནུས་ཀྱང་ཉམས་དམའ་བའམ། ཡ་ང་བ་ཞིག་ཡིན་པའང་མ་གླེང་ཐབས་མེད་ཡིན།

 
གསུམ་པ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལག་ལེན་དབར་གྱི་འགལ་འདུ་ལ་ལྟ་བ།

སྤྱིར་བཏང་སྐད་ལ་ཁ་སྐད་དང་། ཡུལ་སྐད། ཕལ་སྐད། གྲོང་སྐད། ཡིག་སྐད། ཆོས་སྐད། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྐད་སོགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་། དབུས་གཙང་དང་མདོ་ཁམས་སོགས་ལུང་ཚན་མི་འདྲ་བ་རེར་གཟུགས་གཅིག་པའི་ཡི་གེ་སྦྱོར་ཀློག་སྐབས་སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་རེ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་དང་། ཕལ་སྐད། སྐད་ཡིག་གཞན་གྱི་ཟུར་ཆག་དང་། ཤུགས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐ་སྙད་དང་། མིང་ཚིག་སྦྱོར་ཀློག་སྐབས་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་ཨ་ལོག་བརྒྱབ་ནས་ཀློག་ཅིང་འབྲི་བ་དང་། དབུས་དང་ས་གནས། མཐའ་མཚམས་ལ་སོགས་ས་གནས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ། གནའ་དུས་སུ། (པོ་ཏོ་བ་རིན་ཆེན་གསལ་ནི། འཕན་ཡུལ་སྤྲས་ཀྱི་བྲའོ་ཐང་དུ་(གསུམ་འཕྲེང་ཤང་) སྤྱི་ལོ་ ༡༠༢༧_༡༡༠༥ ལ་གཤེགས། ) དཔེར་ན། དཔེ་ཆོས་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་ཕལ་མོ་ཆེ་འཕན་པོའི་ཡུལ་སྐད་ལྟར་བྲིས་འདུག་པས། བརྡ་བཀྲོལ་མེད་ན་གཞུང་དོན་གོ་ཁག་པོ་བྱུང་བ་དང་། ཉེ་ཆར་བོད་ནང་མགོ་ལོག་གི་ཡུལ་སྐད་ལྟར་བྲིས་པའི་ｫནགས་ཚང་ཞི་ལུའི་སྐྱིད་སྡུགｻཅེས་པ་བཙན་བྱོལ་ནང་ཡིག་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དགོས་ཐུག་པ་ལྟ་བུ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་སྐད་དང་ལག་ལེན་དབར་འགལ་འདུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་་དང་། ཕལ་སྐད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆ་ཚང་ཡིག་སྐད་ཐོག་བསླེབས་མ་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཡང་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། ༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ༧ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ། གཞན་ཡང་། དེང་སང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གི་ཕལ་སྐད་ཐོག་གི་གསུང་བཤད་སྒྲ་བླངས་ཏེ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབེབས་སྐབས་ས་གནས་ལུང་ཚན་གྱི་སྐད་ལྟ་ཅི་སྨོས། དབུས་སྐད་དུ་གསུངས་པ། དཔེར་ན། ཞེ་དྲག བྱས་ཙང་། ཞེ་བོ་ཅིག བཤད་ཡ། བསྡད་མཁན། བཞག་མཁན་སོགས་དང་། ཨམ་སྐད་ནང་། ཡོད་ཀི མེད་ཀི འདོད་ཀི མི་འདོད་ཀི བསམ་གི ཡོད་ནི་རེད། ཤེས་ནི་རེད། སོགས་དང་། ཁམས་སྐད་ཀྱི་ཡོད་ལེ་རེད། ཡོད་ལེ་མ་རེད། རེད་བྱས་མགུ རེད་བྱས་མི་མགུ་སོགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ། ཕལ་སྐད་ཡིག་སྐད་དུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་བརྡ་དག་དང་། མིང་མཛོད་ཚད་ལྡན་གསར་བཟོ་མ་ཐུབ་པ་དང་། ཁ་སྐད་ཡིག་སྐད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིའི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་བསྟུན་པའི་ལག་ལེན་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའམ། ཡང་ན། ཡིག་སྐད་བརྡ་དག་གིས་ཁ་སྐད་ཀྱི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འདོན་མ་ནུས་པས་བསམ་བཞིན་ཕལ་པའི་ཁ་སྐད་དུ་བྲིས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཚགས་དེབ་དང་། དྲ་ཚིགས་ཟིན་བྲིས་སོགས་ཀྱི་ནང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བའི་ཡིག་བྲིས་ཕལ་སྐད་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིས། ང་ཚོ་ལ་ཅི་ཞིག་དྲན་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། ཕལ་སྐད་ཡིག་སྐད་དུ་འབྲི་བའི་བརྡ་དག་གི་རྣམ་གཞག་ཅིག་གསར་བཟོ་དང་། ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པར་སྟོན་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་རྡོ་རིང་བ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཛིན་གྱི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ་ཨུཏྤལའི་རྣ་རྒྱན(ཕྱི་ལོ་༡༨༡༠ལོར་བརྩམས)ལས། “མཁས་པ་རྣམས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ལ་འཇུག་སྐབས་དང་། བླུན་པོ་རྣམས་མིང་ཚིག་དོན་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དུས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་བསམས་ཏེ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དག་པར་སྨྲ་དགོས་ཀྱང་དེང་སང་ནི། མཁས་བླུན་བར་མ་ཕལ་ཆེར་ཡུལ་སྐད་ཁོ་ནའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ། གཙང་པ་རྣམས་སྲས་པོ་ལ་ཧྲས་འོ་ཟེར་བ་དང་། དབུས་པ་རྣམས་བཀྲས་པོ་ཟེར་བ་དང། དེ་མཚུངས་དབུས་གཙང་ཚང་མས་མིག་ལ་སྨིག་ཟེར་བ་སོགས་སྒྲ་མ་དག་པ་མང་པོ་འདུག་པས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚིག་སྐྱོན་ཤོར་བས་དོན་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་ངེས་ན། སྒྲ་དག་ཅིང་བརྗོད་པ་གསལ་བ་གལ་ཆེའོ་”ཞེས་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་སྔོན་ནས་སྐད་ཡིག་གི་བརྗོད་པ་དག་དགོས་པར་གདམས་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་ཐེར་དཀར་པོའི་ནང་། “དེས་ན། རང་རེ་རྣམས་ཇི་སྲིད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་། ཆོས་སྐད་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། དཔེར་ན། ཆོས་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་གླེགས་བམ་ཞིག་མངའ་རིས་ནས་ཨ་མདོའི་བར་དུ་ཁྱེར་ཡང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀློག་ཐུབ་ཅིང་གོ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་མིན་དེང་སང་མཐའ་མི་འགའ་ཞིག་གིས་དབུས་ཀྱི་ཕལ་སྐད། ལ་དྭགས་ཀྱི་ཕལ་སྐད་སོགས་སྣང་བར་གང་དྲན་གྱི་སྐད་མཛོད་དང་། གླེགས་བམ་བསྡེབས་པ་འདི་རིགས་བརྒྱ་ལ་དར་སོ་ཆེ་རུ་སོང་ན། ཡུལ་སོ་སོའི་ཕལ་སྐད་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་སྤྱི་ཡང་དུམ་བུར་ཆད་དེ་ནམ་ཞིག་ན་ཡུལ་སོ་སོའི་སྐད་དང་། ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་བརྡ་མི་འཕྲོད་པ་ཞིག་ཡོང་ངེས་ལ། སྐད་ཡིག་སོ་སོར་གྱེས་པས་བསམ་འཁྱེར་དང་། སྤྱོད་ལམ་སོགས་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་སོང་སྟེ། མཐར་བོད་ཀྱི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁམས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ལགས། གལ་ཏེ་ཕལ་སྐད་གསར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བོད་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་དར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་། རང་ཅག་གིས་ཆོས་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་མདོ་རྒྱུད་རིག་གནས་ཀྱི་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་འདི་ཀུན་རིམ་གྱིས་སུས་ཀྱང་གོ་མི་ཐུབ་པའི་གླེགས་བམ་གྱི་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་འགྲོ་ངེས་པས། སྲོལ་ངན་འདི་འདྲའི་ཕྱོགས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བག་ཟོན་དགོས་པ་ལགས།” ཞེས་ང་ཚོར་ཤ་ཚ་བའི་ཉམས་མྱོང་གི་ལམ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་ཡོད། ཡང་བོད་ཕྱི་ནང་གང་སར་ཅ་དངོས་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ལུང་དུ་སྟོན་པ་ན་གཞན་སྐད་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་འགོས་ནས་རྒྱ་དཀར་ནག་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་པ ཐ་ན་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་པའི་ཚགས་དེབ་ཐོག་གི་རྩོམ་ཡིག་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གཞན་གྱི་སྐད་ཡིག་ནས་ཚུར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་འགྱུརཡིག་ལྟ་བུའི་ཉམས་ཅན་ཆགས་པས་གོ་དཀའ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག་པ་འདིས་ང་ཚོ་ལ་ཅི་ཞིག་གསལ་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། རྒྱུན་སྤྱོད་ཉེར་མཁོའི་ཐ་སྙད་ལས་གཞན། ད་དུང་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། ཁྲིམས་སྲོལ་རིག་པ། འཕྲོད་སྟེན། ཚན་རིག འཛུགས་སྐྲུན། སྐྱེས་དངོས་རིག་པ། འཕྲུལ་རིག སེམས་ཁམས་རིག་པ། འབྱུང་བཞི་དང་། སྲོག་ཆགས་རིག་པ། གནམ་གཤིས་དང་། སྐར་རྩིས་རིག་པ་སོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་དག་ལ་ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་བྱེད་དགོས་པར་དྲན་སྐུལ་གཏོང་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་མིང་བརྡ་གསར་བཟོ་སྐབས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན། ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས། དབྱིབས་དང་རྣམ་པ། འདྲ་བ་དང་འབྲེལ་བ། མངོན་བརྗོད་སོགས་གང་གི་སྒོ་ནས་མིང་བཏགས་ཀྱང། འཚོ་བའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་བག་ཆགས་བཟང་ཕྱོགས་སུ་ཐེབས་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་མང་ཙམ་བཟོ་ཐུབ་ན། དེའི་ཚོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ཁྱེར་ཕྱོགས་ཐད་སྣེ་འཁྲིད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ངེས་ཡིན། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་བསྟུན་ཏེ། ཕལ་སྐད་ཡིག་སྐད་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་མིང་མཛོད་ཅིག་དང་། གསར་ཐོན་ཤེས་བྱའི་མིང་མཛོད་ཚད་ལྡན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསར་བཟོ་དང། ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དུས་རབས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་འདུག་སྙམ། ད་དུང་རྒྱུན་སྤྱོད་ཐ་སྙད་ཀྱི་ནང་དུ་གཅིག་གྱུར་མ་བྱུང་བ། དཔེར་ན། འགོ་འཛུགས་དང་། མགོ་འཛུགས། མགྲོན་ཁང་དང་། འགྲོན་ཁང་། བལྟ་སྐོར་དང་། ལྟ་སྐོར། དྭང་བླང་དང་། དང་བླང། དྭོགས་གཅོད་དང་། དོགས་གཅོད། རྭ་བ་དང་། ར་བ། གཞིར་འཛིན་ཏེ་དང་། གཞིར་བཟུང་སྟེ། ཕྱི་ལོ་དང་། སྤྱི་ལོ། སྲུང་གཙི་དང་། སྲུང་བརྩི། རྣམ་བཞག་དང་། རྣམ་གཞག དྷ་རམ་ས་ལ་དང་། རྡ་རམ་ས་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་གཅིག་གྱུར་མེད་པའི་བརྡ་དག་གི་ཐ་སྙད་རྣམས་གཅིག་གྱུར་བཟོ་ཐབས་དགོས་རྒྱུ་དང་། མ་མཐའང་རྡ་རམ་ས་ལའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་ནང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་། སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན། གཞན་ཡང་། གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གི་མིང་བོད་ཡིག་ཐོག་གཅིག་གྱུར་མ་བྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་ཏུ་རྒྱ་ནག་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་མི་སྣའི་གོ་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད། ཁྲིམས་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་ཐབས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་དང་། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚགས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་མི་སྣས་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་གནང་གལ་ཆེ།

བཞི་པ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་དང་ཐོབ་ཐང་ལག་ལེན་དབར་གྱི་འགལ་འདུ་ལ་ལྟ་བ།

དཔེ་རྙིང་པར་ཞུས་གཏོང་བའམ། རང་ཉིད་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་སྐབས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་ཐོབ་ཐང་གི་རྣམ་གཞག་ཐད་དཀའ་ངལ་ཕྲད་གཞི་ཆེ་བ་གཅིག་ནི། ད་དྲག་གང་ལ་ཐོབ་མི་ཐོབ་དང་། དེའི་དབང་གིས་མིང་མཐའ་གང་ཞིག་འདྲེན་མི་འདྲེན་ལ་མཁས་པ་དག་ལག་ལེན་ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།
སྤྱིར་བཏང་ད་དྲག་གི་རྣམ་གཞག་སུམ་ཅུ་པའི་གཞུང་ལས་བསྟན་ནམ་མ་བསྟན་ཞེ་ན། གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་ལས་རྗེས་འཇུག་གི་ཡི་གེ་བཅུ་དབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སམ་ཞར་ལ། རྗེས་འཇུག་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་མཐར་འཇུག་པའི་ད་དྲག་ཀྱང་བསྟན་པར་གསུངས་ཏེ། བསྟན་འགྱུར་སྣ་ཚོགས (ཅོ༡༡༥ ཤོག་ངོས༣༩༧ ) ལས། བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་འཛིནད་ཅིང། །ཞེས་འཛིན་ལ་ད་དྲག་ཐོབ་པར་བྱས་འདུག་པས་ད་དྲག་གི་རྣམ་གཞག་སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་བའི་དངོས་བསྟན་དུའང་བྱུང་བར་འདོད་དགོས་སོ། །
ད་དྲག་ནི་དུས་མཚམས་འདི་ཙམ་ཞིག་ལ་བསྡུས་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པ་མི་སྣང་ཡང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་རྗེས་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དཔེ་འབྲི་བཤུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡིག་ཚོགས་བསྐྱུངས་ཤིང་ཟོར་ཡང་བའི་ཆེད་དུ་ད་དྲག་བསྡུས་འདུག འོན་ཀྱང་ད་དྲག་དོར་བའི་ཤུལ་གྱི་མིང་ཚིག་ལ་གང་སྦྱོར་རྒྱུའི་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་ལས། སླར་བསྡུའི་ཏོ། ལ་དོན་གྱི་ཏུ། ཨི་ལྡན་གྱི་རྣམ་དབྱེའི་ཕྲད་ཀྱི་དང་ཀྱིས། རྒྱན་སྡུད་ཀྱི་ཀྱང་། ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་ཅིང་། ཅེས། ཅེའོ། ཅེ་ན། ཅིག་རྣམས་ད་དྲག་གི་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཕྲད་ཡིན་པས་ད་དྲག་བསྡུས་ན་ཡང་ཐོབ་ཐང་རང་འཇགས་སྦྱོར་དགོས་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །

འོན་ཀྱང་ལག་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་སྡེ་དགེའི་བསྟན་འགྱུར་གླེགས་བམ་༢༡༣ཡོད་པ། (ཕྱི་ལོ་༡༧༣༧ ནས་༡༧༤༤ བར་རྫོགས་པར་བཞེངས།) ཞུས་ཆེན་གནང་མཁན་ལྔ་རིག་སྨྲ་བའི་དབང་པོ་བཙུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་(༡༦༩༧_༡༧༧༤)གྱིས་ཞུས་ཆེན་མཛད་པའི་ནང་། ཤིན་ཏུ་ལ་ཤིན་དུ་དང་། ཀུན་ཏུ་ལ་ཀུན་དུ། སོགས་སུ་བྲིས་ཤིང་། ཏོ་དང་ཅིང་སོགས་ན་ར་ལ་གསུམ་ཕལ་ཆེར་ལ་ད་དྲག་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོབ་ཐང་སྦྱར་འདུག་པ་དང་། པེ་ཅིན་དང་སྣར་ཐང་བསྟན་འགྱུར་གླེགས་བམ་ ༢༢༥ ཡོད་པའི་ནང་། ཤིན་ཏུ་དང་ཀུན་ཏུ་སོགས་ད་དྲག་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྲིས་འདུག་པས་ལག་ལེན་གྱི་བར་ཁྱད་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་། སྔོན་བྱོན་བརྡ་སྤྲོད་མཁས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནང་། ད་ནི་ན་ར་ལ་གསུམ་དང་། །ཞེས་ཡང་འཇུག་ད་དྲག་དེ་རྗེས་འཇུག་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་དགོས་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ཡང་ཞིབ་ཆ་བཏོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ད་དྲག་ཐོབ་པ་ལས་གཞན། ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་རྗེས་འཇུག་ཅན་འདས་སྐུལ་གང་རུང་ལ་ད་དྲག་སྦྱོར་དགོས་པར་གསུངས། འོན་ཀྱང་། ལག་ལེན་གྱི་ཚེ་ན་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་དཔེར་ན། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་རྩོམ་གཙང་པར་གྱི་ནང་དུ། ཡིན་ཡང་དང་། ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྱུར་ཞེ་ན། མ་འབྲེལ་ཞེ་ན། ཞེས་ད་དྲག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོབ་ཐང་སྦྱར་འདུག་ཀྱང་། རྒྱལ་ཚབ་དང་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁག་གི་ནང་། ཡིན་ཀྱང་། ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱིར་ཅེ་ན། མ་འབྲེལ་ཅེ་ན། ཞེས་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་ད་དྲག་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིག་ཕྲད་སྦྱར་འདུག སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་པར་མའི་ནང་། ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་སོགས་ད་དྲག་ཐོབ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྲིས་འདུག འོན་ཀྱང་། སྐུ་འབུམ་པར་མའི་ནང་། ཕྲད་འགའ་ཞིག་ལ་ད་དྲག་ཐོབ་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ལ་མི་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོབ་ཐང་སྦྱར་འདུག་པས་གཅིག་གྱུར་རང་བྱུང་མི་འདུག་པ་སོགས་ཕྱག་ལེན་མི་འདྲ་བར་བྱུང་བ་གསུང་འབུམ་ཁག་ལམཇལ་བས་ཤེས་ནུས་ཤིང། དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་གིས། འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ད་མཐའི་གདངས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་ཟེར་ཡང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ལེགས་བཤད་མཛད་པའི་ཡི་གེ་བ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་གསུང་གིས་ཟིན་པའང་ཅི་རིགས་སྣང་མོད། གཙོ་བོ་ཡི་གེས་ཐུགས་ཟིན་གྱི་བུ་ཆེན་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་སྐུ་ཚེ་སྟོད་དུ་གཡག་སྡེ་བསོད་ནམས་དཔལ་བཟང་། སྐུ་ཚེ་བར་གྱི་ཡི་གེས་ཐུགས་ཀྱི་བུ་ཆེན་སྡོམ་བརྩོན་བསོད་ནམས་བློ་གྲོས། སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་དཀའ་བཞི་པ་རིན་ཆེན་དཔལ་བ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུངས་ཡུལ་མདོ་སྨད་མིན་ཞིང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སྦྱང་ས་ཡང་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་ཐར་དག་ལས་ཤེས་ནུས་ཏེ། ལོ་ཆེན་ནམ་བཟང་དང། ས་བཟང་མ་ཏི་པཎ་ཆེན་སོགས་ལས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སྦྱངས་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་དྲག་གང་ལ་ཐོབ་དང་མི་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ལས། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འབྱུང་སྟེ། ད་དྲག་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་མཐའ་འདྲེན་པ་ན་ཡང་། ད་དྲག་རྗེས་འཇུག་ཕོ་ཡིན་པས་དེས་ཕོ་མཐའ་འདྲེན་དགོས་པས་པ་བ་གཉིས་ལས་པ་འདྲེན་པ་དང་། འདས་སྐུལ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ད་དྲག་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་རྗེས་འཇུག་གིས་བ་འདྲེན་པ་ནི་རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་པ་ཡིན་པས། པ་བ་དང་། པོ་བོ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་འདི་ཡང་མ་གླེང་ཐབས་མེད་ཡིན་ལ། གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ལྟར་ན། དཔལ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེས། སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ག་ད་བ་ས་ན་མ་པ། །ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་བ། །ཞེས་དང་། མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ལས། ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་། །ད་དྲག་ཅན་མཐར་པ་དང་པོ། །ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། །བ་དང་བོ་གཉིས་སྦྱོར་བ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར་དག་ཡིག་ངག་སྒྲོན་ལས། མིང་མཐའི་པ་བའི་དབྱེ་བ་ནི། །ག་ད་ན་བ་མ་ས་དང་། །ད་དྲག་ཅན་མཐར་པ་དང་ནི། །ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐའི། །བ་ཕྱེད་ཝར་འབོད་རྣམས་ལ་བ། །གཞན་ལ་པ་ཉིད་སྦྱར་ཏེ་དཔེར། །ཟག་པ་མེད་པ་ཕན་པ་མཆོག །ཐོབ་པ་དམ་པ་མཁས་པ་རུ། །གྱུར་པ་དང་བ་ལ་དགའ་བ། །མྱུར་བར་མཇལ་བར་སྤྲོས་པ་ལས། །ཞེས་ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ་དང་། སྐྱོགས་ལོ་ཙཱ་བ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་མ་དཔལ་ཁང་ཆོས་མཛད་ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༥༣༨ ལོར་བརྩམས་པའི་དག་ཡིག་གྲགས་ཆེ་བ་དེ་ལས་སྡོམ་ཚིག་གནད་འགག་ཅན་ཞིག་བཟོས་འདུག་པ་ལྟར། མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཕྱག་ལེན་དུ་བསྟར་བཞིན་མཆིས་མོད། འོན་ཀྱང། དབུས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ། སྟོང་པ། སུམ་ཅུ་པ། ཐར་པ། ཕྱི་རོལ་པ། ཞེས་ང་འ་ར་ལ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་པ་སྦྱར་བ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག དེ་ནི་བརྗོད་བདེའི་དབང་གིས་ཡིན་པ་ལས་རྟགས་མཚུངས་མིན་ལ། རྟགས་མཚུངས་དང་བརྗོད་བདེ་གང་ཡིན་ཀྱང་། སྒྲ་མཐུན་ཡིན་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས་ཀྱི་རྟགས་འཇུག་སྐབས། འདིར་སྒྲ་མཐུན་ཞེས་པའི་དོན་རྟགས་མཚུངས་ཁོ་ན་ལ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་བཞེད་ཀྱང་། རྣམ་དབྱེ་དང་ཕྲད་སོགས་རྟགས་མཚུངས་ཁོ་ནས་འདྲེན་པར་མ་ངེས་ཤིང་། གཙོ་བོར་བརྗོད་བདེ་བའི་སྒྲ་མཐུན་པ་ཤས་ཆེ་བར་སྣང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

དེས་ན། རྩ་བ་མཁན་པོས། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ། ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་། །སོགས་དང་། དེ་ཉིད་རང་གི་སྒྲ་མཐུན་པའི། །ཆོས་དངོས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། རྗེས་འཇུག་གིས་མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་ལ་རྟགས་མཚུངས་དང་བརྗོད་བདེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཀ་སྒྲ་མཐུན་ཡིན་པར་གསུངས་པས་ན། དབུས་དཔར་མང་པོར་སྟོང་པ། ཐར་པ། སུམ་ཅུ་པ། ཕྱི་རོལ་པ། སོགས་བྲིས་པ་ནི་དབུས་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་བདེ་དང་། སྐུ་འབུམ་དཔར་མ་སོགས་སུ། སྟོང་བ། ཐར་བ། སུམ་ཅུ་བ། ཕྱི་རོལ་བ། སོགས་བྲིས་པ་ནི་རྟགས་མཚུངས་དང་། ཨམ་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་བདེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་དང་། འདི་མ་དག་ཅེས་ཕྱོགས་གཅིག་དབང་བཙན་པར་བྱས་ནས་ཕྱོགས་གཞན་དེ་སུབ་བཅོས་གཏོང་དགོས་ན། བཀའ་བསྟན་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་གནའ་དཔེ་ཕལ་མོ་ཆེ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་དགོས་ཁེལ་ན། སྔོན་གྱི་ཞུ་ཆེན་པ་དག་ལ་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་དུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་བས། བཟོ་བཅོས་མ་དགོས་པར་སོར་བཞག་བྱས་ན་ལེགས་ཚོགས་ཆེ་སྙམ། ཞུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པའི་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཞུ་དག་སྐབས་པར་མ་གང་ཞིག་གཞིར་བཟུང་གིས་ཞུ་དག་བཏང་བའི་མཆན་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། དེ་ཡང་གང་ལ་ཁུངས་བྱེད་སའི་རྩ་བའི་རྩོམ་པ་པོའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལག་ལེན་གང་ཡིན་ལྟར་ཞུ་དག་གཏོང་ན་ལས། གཞན་རང་འདོད་དབང་བཙན་པར་བྱས་ནས་སུབ་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་མ་གུས་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན། །

ལྔ་པ། བྱེད་འབྲེལ་གྱི་ཕྲད་སྦྱོར་སྟངས་ལ་ལྟ་བ།

བྱེད་སྒྲ་དང་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཕྲད་སྦྱོར་སྟངས་ཐད་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་འགལ་འདུ་བྱུང་བ། དཔེར་ན། བོད་མིའི་རང་དབང་ཞེས་པའི་ཚགས་དེབ་ཀྱི་ནང་། བྱེད་སྒྲའི་ཕྲད་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཕྲད་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ། ཁོང་ནས་གསུང་གསལ། ༧གོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད་གནང་། འགྲོ་གྲོན་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་བཏང་། ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ལྗོངས་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ནས་བསྒྱུར་བཟོ་བྱས། ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དཔེ་དེབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་མདུན་ཤོག་ཐོག་གང་ཟག་དེ་དང་འདི་ནས་བརྩམས་ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་ལྟ་བུར་སོང་སྟེ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲིག་ཁྲིམས་མ་བརྩིས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཞེས་འབྲེལ་སྒྲ་ཡོད་དགོས་སར་འབྲེལ་སྒྲ་མ་བཞག་པར་ད་ལྟ་བར་དུ་ཞེས་དང་། ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་པའི་ཚབ་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་ཡོད། ཅེས་དང་། ཟ་བཞིན་ཡོད་དང་ཟ་གིན་ཡོད་ཅེས་པར་ཟ་ཡི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་བདེ་བའི་ཐོབ་ཐང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་། ཁ་སྐད་དུ་འགྲིག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་མི་མཐུན་པ། གནོད་གི་རེད། ཕན་གི་ཡོད། ལབ་གི་འདུག བསམ་གི་ཡོད། དགའ་གི་རེད། བསྐུར་གི་འདུག འགུལ་གི་ཡོད། གནས་གི་ཡོད། ག་ང་ལས་གཞན་པའི་རྗེས་འཇུག་གཞན་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་སྒྲའི་གི་ཁོ་ན་སྦྱོར་བ་སོགས་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ལ་ཉེ་ལམ་༧གོང་་མཆོག་གིས་རྡ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་དུ་བཀའ་སློབ་གནང་སྐབས། ཁ་སྐད་དང་བརྡ་དག་གི་འགྲོ་སྟངས་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པར་ཐུགས་འཚབ་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དག་ལ་ཐུགས་སྣང་དགོས་པའི་གསུང་ནན་ཕེབས་སྟས། དོན་གནད་འདི་དག་གི་སྐོར་ལག་པ་འགུལ་ཏེ་རྩོམ་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལག་ལེན་དུ་འཁྱོལ་བ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་མཛད་གལ་ཆེ། །