རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཆེས་འབྱོར་བ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ནང་པ།

རྒྱ་ནག་ཧྲང་ཧེ་བྷི་བྷི་སིའི་གསར་འགོད་པ། ཇོཧན སུདལྦོརཐ་ཡིས་བརྩམས།

སྤོན་ཊ་གཏན་སློབ་བོད་དགེ  མིག་དམར་གྱིས་དབྱིན་ཡིག་ནས་བསྒྱུར།

གྲང་རླུང་འཚུབ་པའི་ཁོར་ཡུག་འདི་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་རྒྱ་གཞུང་གིས་འགྱུར་བ་ཞིག་གཏོང་ཐུབ་བམ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་ཞེན་ལ་མུ་མཐུད་གདུག་རྩུབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གི་ཆོས་ཁས་མི་ལེན་མཁན་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་བསམ་བློའི་ལྟ་སྟངས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐད་གུ་ཡངས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གསར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད།

དེ་ཡང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་ཟུར་བ་ཞིག་ནས་ཁོ་རང་གི་ཁྱིམ་ལ་བྷི་བྷི་སི་གསར་འགོད་པ་གདན་ཞུ་བྱས་ཡོད་ལ། གཞན་ཡང་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་མང་པོ་ཡང་གདན་ཞུ་བྱས་ཡོད། འདི་ནི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་རེད་སྙམ།

ལྷག་པར་དུ་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་ཟུར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་བདེ་འཇགས་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་ཡང་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། བྷི་བྷི་སི་གསར་དགོད་པ་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་ཟུར་པ་ཁོང་གི་ཁྱིམ་ལ་གདན་ཞུ་བྱས་དོན་ནི་ཁོ་རང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུར་པར་མདུན་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་མཐོང་བཅུག་འདོད་པ་དེ་རེད། དེ་ནི་རྒྱའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གད་མོ་ཤོར་འོས་པ་ཞིག་དང་ལྐུག་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་རེད། གང་ལྟར་ཀྱང་། ཞའོ་འུ་ནན་གྱིས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་རེད།

ཁོ་རང་གི་རྒྱས་སྤྲོས་ལྡན་པའི་ཁང་པའི་ཐོག་ཀར་ནང་པའི་མཆོད་ཁང་ཞིག་ཟུར་དུ་གཟི་ཉམས་ངང་བཞེངས་ཡོད། དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཞེད་སྣང་ཆེ་ཤོས་དང་སྐྱོན་བརྗོད་ཆེ་ཤོས་བྱེད་ཡུལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཞུགས་འདུག བོད་པའི་གྲྭ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་ཙམ་ཉར་ན་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་དང་།  དགོན་པ་ཁག་ལའང་ཁོང་གི་སྐུ་པར་སྒྲིག་གཤོམ་བྱེད་མི་ཆོག་པ་བཟོས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཞའོ་འུ་ནན་ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ལྷན་དུ་བཞུགས་ཤིང་། དེའི་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་ཁོང་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་གཏན་ནས་ཤོད་འདོད་མེད་ཅེས་གསལ་པོར་བརྗོད་སོང་། སྐུ་ཞབས་ཞའོ་འུ་ནན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ཐད་གལ་ཆེན་པོ་མ་རེད་ཅེས་ནན་བརྗོད་བྱས། གཞན་ཡང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཉིས་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དེ་ང་ཚོས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་དང་། མ་ཟད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དེའི་ཐོག་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཚོད་དཔག་བྱེད་རྒྱུ་ང་ཚོ་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ནང་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ནང་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་ཁོང་ལ་ང་ཚོས་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་ཞའོ་འུ་ནན་གྱིས་གསུངས་སོང་།

དགུང་ལོ་ ༣༦ ལ་ཕེབས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་ཞབས་སཱན་ཀིཇཱ་ལགས་ནས་སྐུ་ཞབས་ཞའོ་འུ་ནན་མཆོག་བྷི་བྷི་སི་ལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད། སཱན་ཀིཇཱ་ལགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དེ་ཙམ་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱས་མེད་ཀྱང་། གང་ལྟར་ཁོང་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་འབྱོར་ལྡན་ཆེ་གྲས་སུ་སླེབ་མཁན་དང་། ཉེ་བའི་ཆར་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་ནང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་གྱིི་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཡིན་ལ། གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་ཚད་ཀྱང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

སཱན་ཀིཇཱ་ལགས་ཀྱིས། ང་རང་ཚོང་ལས་བྱེད་པའི་སྐབས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་བྱུང་། དཀལ་ངལ་དེ་དག་ལ་ང་རང་ཚོས་གདོང་ལེན་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ཞིག་མིན་པ་ང་རང་གིས་ཚོར་བྱུང་། དེ་དག་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་། ལྷ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅས་ཀྱིས་བདག་ལ་བྱིན་རླབས་གནང་བ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། དེ་ལྟར། སཱནཀིཇཱ་ལགས་ནི་ཚོང་ལས་གཉེར་མཁན་དང་དངུལ་གྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པར། ནང་པའི་གྲྭ་བ་དང་དེའི་ནང་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་གྲྭ་བའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་ཁོ་རང་གི་ལས་དགེ་བའི་ཆེད་དངུལ་གསོག་སྒྲུབ་གནང་ཞིང་། ཁྱོན་བསྡོམས་ཚོད་རྩིས་བྱས་ན་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་བརྒྱ་ལྷག་ཟིན་གྱི་ཡོད། ཁོ་རང་གི་ད་ལྟའི་ཆར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ལགས་གཙོས་པའི་བླ་མ་མང་པོ་ཞིག་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་ཆོས་གསུང་བཅུག་པ་དང་། ཁོང་རྣམས་ལ་ཆོས་ཡོན་ཡང་ཁོ་རང་གི་ཨམ་ཁུག་ནས་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད། མ་ཟད། བོད་ནང་གི་དགོན་པ་ཁག་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དགོས་ངེས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་རྒྱ་ཆེན་གནང་གི་ཡོད།

སཱཀིཇཱ་ཁོང་གི་ནང་ལ་ཕེབས་མཁན་གྱི་སྐུ་མགྲོན་གྲགས་ཅན་ཚོང་པ་དང་། གཞུང་གི་ལས་བྱེད། འབྱོར་ལྡན་པ་ཁག་ནང་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་རྣམས་ལ་བག་ཕེབས་དང་ཞི་དུལ་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྲུན་གྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་གིས་དམིགས་གསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སཱན་ཀིཇཱ་ལགས་ཀྱིས། ངའི་བློ་མཐུན་གྲོགས་པོ་ཚོ་ངའི་ས་ཆ་འདིར་ཕེབས་སྐབས་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཅིང་དགའ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ལ་དགོས་པ་ནི་ཁོང་རྣམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཐེབས་ན་བསམ་པ་དེ་ཡིན། མ་ཟད། ངའི་ཚོང་ལས་བྱེད་ཕྱོགས་ལྟར་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནང་ཚེ་ངས་མཐུན་རྐྱེན་ག་རེ་སྦྱར་དགོས་ཀྱང་སྦྱར་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས། ནང་པའི་ཆོས་དར་ཁྱབ་གཏོང་བར་ང་རང་གི་ལེགས་སྐྱེས་ཞིག་ཡིན་བསམ་གྱིན་ཡོད། འདི་ནི་ང་ལ་གང་འདོད་པའི་ལས་དགེ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།

སཱན་ཀིཇཱ་ལགས་ཀྱིས་ང་ཚོ་གསར་འགོད་པ་ཁོ་རང་གི་ས་ཁུལ་ལ་གདན་ཞུ་བྱས་བྱུང་ལ། དེ་བཞིན་ཁོ་རང་གི་ཆོས་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་མི་སྒེར་བ་ཁག་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་། གཞན་ཡང་།  མཆོད་ཁང་གི་ཞ་ལའི་ཐོག་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་འཁྲིས་སུ་བུད་མེད་ཅིག་བཞུགས་འདུག ཁོ་མོ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དང་ཁོ་མོའི་ནང་མིའི་བར་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད་ཅེས་སཱནཀི་ཇཱ་གིས་བརྗོད་བྱུང་། དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་བཞུགས་པའི་ཁོ་མོ་ནི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བཅོས་བསྒྱུར་ལྷན་ཁང་ (China’s National Development and Reform Commission) གི་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་དང་གཞན་དེ་ནི་ཁོ་མོའི་རླངས་འཁོར་གཏོང་མཁན་ཡིན་པ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་བྱུང་། ཁོ་རང་ཚོའི་ཆུ་ཚོད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐེ་རྒྱན། འཕྲེང་བ་བཅས་དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་མདུན་དུ་ཕུལ་ནས་བྱིན་རླབས་ཞུ་བཞིན་འདུག ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ཞལ་ལག་གྲ་རྒྱས་པོ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་སོང་། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲའི་རྒྱས་སྤྲོས་ལ་དགེ་གཤེས་ཁོང་དེ་ཙམ་ཐུགས་དགྱེས་པོ་གནང་མ་སོང་། ཁོང་གིས། ཞལ་ལག་ག་ཚོད་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེ་ཡང་ཞལ་ལག་རང་རེད་ཅེས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུར་དུས་ཚོད་མང་པོ་ཞིག་འགོར་གྱི་ཡོད་པས་དེ་ཚོའི་རིགས་ཀྱིས་དུས་ཚོད་མང་པོ་ཞིག་འཕྲོ་བརླག་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ང་རང་གི་ཚོར་གྱི་འདུག ང་རང་དེ་འདྲ་ལ་དགའ་བོ་མེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ཚོའི་རིགས་ནི་ང་ཚོའི་ཆོས་བྱེད་ཕྱོགས་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཡོད། གལ་སྲིད་ངས་ཕར་ཚུར་མ་བསྐྱོད་པར། བྲག་ཕུག་ནང་འཛུལ་ཏེ་ཕྱི་ལ་མི་འདོན་པར་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ཡག་ག་མིན་འདུག་གམ་ཅེས་འདྲིས་སོང་།

ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོར་དངུལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། སྤྱིར་རྒྱ་གཞུང་ཆོས་ཁས་མི་ལེན་མཁན་ཡིན་ནའང་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ཆེ་གྲས་སུ་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་ཏེ་རོགས་དངུལ་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་ནང་ཆོས་ལ་ལྟ་ཕྱོགས་ནི་ཁྱད་མཚར་བོ་ཞིག་ཡིན། གང་ལྟར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ནང་པ་ཡེ་ཤུ་ལ་བསྒྱུར་བའི་རིང་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཆོག་པ་ཙམ་མ་ཟད་རིང་ལུགས་འདི་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་བརྒྱུད་སྐུལ་ཡང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་དེ་སྔོན་གྱི་སྲིད་འཛིན་དག་ལས་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཅུང་གུ་ཡངས་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེས་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་མེད་པ་དང་། བཟང་སྤྱོད་བྲལ་བའི་སྟོང་ཆ་དེ་འགེངས་པར་ཕན་ཐོགས་པའི་རེ་བའང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གཞན་ཡང་། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་བཟའ་ཟླ་ཕིང་ལིཡན་གཙོས་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཁག་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གླེང་སློང་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡོང་གི་ཡོད། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་ཡབ་ཞི་ཀྲོང་ཞན་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་གསར་བརྗེ་བ་དང་མགོ་ཁྲིད་ཀྱང་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ ༡༩༥༩ ལོར་བྲོས་བྱོལ་དུ་མ་ཕེབས་སྔོན་ལ་ཁོང་གཉིས་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་སྐོར་ཁོ་རང་གིས་བརྗོད་ཡོད།  དེ་བཞིན་ཞའོ་འུ་ནན་མཆོག་གི་ཡབ་དང་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་ཡབ་གཉིས་བར་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཙམ་མེད་པའི་གླེང་སློང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། 

གང་ལྟར་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་སྲིད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཞའོ་འུ་ནན་ལགས་ཀྱིས་ནང་པའི་མཆོད་ཤོམ་བསྒྲིགས་ཤིང་། ཁོ་རང་གིས་དད་ཕྱག་བྱེད་ཚུལ་དེ་དག་བྷི་བྷི་སིའི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཅིང་། བྱེད་ཚུལ་དེས་བརྡ་ལན་གང་འདྲ་ཞིག་སྤྲོད་མིན་གྱི་གནད་དོན་དེ་ནི་དྲི་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལས་ཀྱང་ཧང་སང་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ནི་ཞའོ་འུ་ནན་ཁོ་རང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཞལ་མཇལ་བྱུང་བའི་ལྟད་མོ་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བྷི་བྷི་སིའི་གསར་འགོད་པར་ཁོ་རང་གི་ལག་པའི་ཕུ་ཐུང་འོག་ནས་སྤྲད་པ་དེ་རེད། ཞའོ་འུ་ནན་ལགས་ཀྱིས་གནང་བའི་ལྟད་མོ་ཐུང་ཐུང་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་མི་སྣ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ངོ་མ་གདོང་དང་གདོང་ཐུག་ནས་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་དཔང་རྟགས་ཤིག་རེད།

གནས་ཚུལ་དེའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་ཤོག་ཅིག་ནང་གསལ་པོ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཁག་ཅིག་སྤེལ་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བྷི་བྷི་སིར་ལྟད་མོ་འདི་དངོས་སུ་མ་འབྱོར་བར་ང་ཚོས་ཀྱང་ཆ་འཇོག་གཏན་ནས་བྱས་མེད། ལྟད་མོ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཞའོ་འུ་ནན་གཉིས་བར་བཀའ་མོས་གནང་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གྲྭ་བ་རྫུན་མས་ལས་ཀ་འདྲ་མིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སེམས་ཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་ཞའོ་འུ་ནན་ལ་གསུངས་ཡོད། ཞའོ་འུ་ནན་ལགས་ནས། ང་རང་ཡང་དེའི་ཐོག་སེམས་ཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེར་བརྟེན། དངོས་སུ་ང་ཚོ་ལ་ནང་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་དགོས་ཀྱི་འདུག་ལ། ༸གོང་ས་མཆོག་ཁྱེད་རང་གི་ངོས་ནས་དེའི་ཐད་རླབས་ཆེན་གྱི་ཕྱག་ལས་ཤིག་གནང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་ངའི་སེམས་ནང་དྲན་གྱི་འདུག་ཅེས་ལན་འདེབས་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནི་བསམ་ཤེས་བྱེད་མི་ཐུབ་མཁན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཐད་དྲང་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་དང་། སྲིད་བྱུས་དེའི་ཐད་རྒྱ་གཞུང་ལ་ད་ལྟའི་བར་དཀའ་ངལ་གང་འཕྲད་མེད། མཁྲེགས་འཛིན་སྲིད་བྱུས་དེ་བོད་རྒྱ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་ཐོགས་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ན་སྲིད་བྱུས་དེས་རྒྱ་སྤྱིའི་ཐོག་མཐོང་ཚུལ་སྡུག་ཆགས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ག་དུས་ཡིནའང་གསལ་བཤད་གནང་གི་ཡོད།  

ཞའོ་འུ་ནན་ལགས་ནས། ང་ལ་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་ཟུར་བ་ཞེས་གསུངས་ན་འགྲིག་གི་རེད། ང་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཡིན་པའི་སྐབས་སྲིད་ཇུས་དེའི་ཐོག་དེ་ཙམ་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཁོང་མཇལ་བའི་སྐབས་ཁོང་ནི་རྒྱ་གཞུང་གི་མཐུས་མི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཅེས་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཁོང་ནི་གླིང་ཆེན་ཡེ་ཤ་ཡ་ཞི་མཐུན་མཉམ་ལས་མཐུན་ཚོགས་ Asia Pacific Exchange and Cooperation Foundation (APECF)ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་ལས་གནས་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡ་ཞི་མཐུན་མཉམ་ལས་མཐུན་ཚོགས་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་བལ་ཡུལ་ཀྱི་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་མང་པོའི་འགྲོ་སོང་གཏོང་འཆར་དང་སྔོན་ཐོན་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་འཆར་ཚུད་ཡོད།

རྒྱ་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་ཟུར་བ་ཞིག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུ་ཐུབ་པ་དེ་རྟོགས་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིིན། ཡང་ན། ཁོ་རང་གིས་རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་ཆ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་ལ་དད་ཕྱག་འབུལ་གྱི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་བརྗོད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན། ནེ་ཡོག་ཀོལུབེཡ་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་ (Columbia University in New York )གི་བོད་རིག་པའི་ཆེད་ལས་པ་སློབ་དཔོན་རོབྦེ་བཱརནིཏ་ལ་གནད་དོན་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ངས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཞའོ་འུ་ནན་གཉིས་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་དེའི་ཐོག་དཔྱད་ཞིབ་མཐིལ་ཕྱིན་པ་བྱེད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་གནང་བྱུང་ལ། དེ་ནི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཀྱང་རེད་ཅེས་དང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ངས་མཐོང་གི་འདུག འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བསམ་གཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་པའི་བརྡ་ལན་ནམ་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། གཞན་ཡང་ཁོང་གིས། ཞའོ་འུ་ནན་ནས་སྤོབས་པ་ཆེན་པོས་ལྟད་མོ་དེ་འདྲ་ཞིག་སྟོན་གནང་བ་དེར་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚང་མས་ཁོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད་། ཡིན་ན་ཡང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ནང་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད་ཅེས་དང་། གནད་དོན་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ང་ཚོས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། གནད་དོན་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་ངེས་པ་ཁོ་ཚོས་ཀྱང་ང་ཚོ་མཐོང་བཅུག་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་གནང་སོང་།

འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཀག་འགོག་དང་རྒྱ་ནག་གིས་སྲིད་བྱུས་དམ་དྲག་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་པས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཆེན་པོ་ཆེགས་ཡོད། དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། མ་ཟད། དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་གི་ནང་བོད་རྒྱ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་གྲོས་མོལ་གནང་ཡོད་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་དེ་ཙམ་བྱུང་མེད། ཉེ་བའི་ཟླ་བའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྒེར་དང་རྒྱ་གཞུང་གི་མི་སྣའི་བར་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་ནི་ཁུངས་བཙན་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་རྒྱ་ནག་ནང་གནས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་སྲིད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡང་བྱུང་བ་རེད།

དེར་བརྟེན། ཞའོ་འུ་ནན་ནས་ལྟད་མོ་དེ་འདྲ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་འཛིན་པའི་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བཞིན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་སྲིད་དམ། ཡང་ན། བོད་ནང་མུ་མཐུད་གདུག་རྩུབ་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་འགེབ་སྲུང་ཆེད་སྨུག་ཞག་གིས་གཡོག་པའི་བཅོས་མའི་མཐོང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ནམ།

གལ་སྲིད་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མིན་ན། ཞའོ་འུ་ནན་ཁོང་དང་ཁོང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཆོད་ཤོམ་བསྒྲིགས་པ་དེ་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་རྣམས་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོ་ཚོར་སེམས་སྐུལ་བྱེད་པར་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོར་ཆོག་མཆན་སྤྲད་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཀྱིས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི་ཉོས་ནས་རག་རྒྱུ་ཞིག་མིན། འོན་ཀྱང་ནང་ཆོས་ནང་གསལ་བ་བཞིན་སོ་སོའི་ངོས་ནས་སྦྱིན་གཏོང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་ཏེ་ལས་དགེ་བ་གསོག་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ།།

བསྒྱུར་མཆན།  བསྒྱུར་དེ་དོན་བསྒྱུར་གཙོ་བོ་བྱས་ཡོད་ལ། རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་དེ་གསར་འགྱུར་གྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བྲིས་གནང་འདུག། འོན་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྱུར་གྱི་ངོ་བོ་དེ་རྩོམ་ཡིག་གི་རང་གཞིན་ལ་བྱས་ནས་བསྒྱུར་ཡོད་པས་དགོངས་འཇགས་མཁྱེན།

མ་རྩོམ་འབྲེལ་ཐག http://www.bbc.com/news/magazine-30983402