བལ་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུ་བྱས་ཏེ་ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་མཆོག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་བུད་མེད་སྲིད་འཛིན་ཐོག་མ་ཆགས་ཡོད་འདུག
ཁ་སང་བལ་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིས་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུ་བྱས་པ་བརྒྱུད། བལ་ཡུལ་ཀོང་རེ་སི་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་དང་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཀུལ་བྷ་ཧ་དྷུར་གྷུ་རང་ (Kul Bahadur Gurung) མཆོག་ལ་འོས་ ༢༡༤ དང་། མཱ་ཁཱེ་སི་ལེ་ཉིན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་དང་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཞོན་ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་ (Bidhya Bhandari) མཆོག་ལ་འོས་ ༣༢༧ ཐོབ་སྟེ། བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་གཉིས་པ་དང་བུད་མེད་སྲིད་འཛིན་དང་པོར་བསྐོ་བཞག་བྱུང་ཡོད་འདུག
རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་མཆོག་གིས། ང་ད་ཐེངས་སྲིད་འཛིན་ལ་བདམས་པ་དེས། རྩ་ཁྲིམས་ནང་གསལ་བའི་ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་གྱི་གྲོས་མཐུན་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་ཁ་གཏོད་ཡོད་སྟབས། ངས་མ་འོངས་པར་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཆེད་རང་འཁྲིའི་འོས་འགན་བསྒྲུབས་ཏེ། ཉག་ཕྲའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་བརྗོད་འདུག
ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་མཆོག་ཆུང་དུས་ནས་ཆབ་སྲིད་ནང་བཞུགས་ཏེ། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་པོའི་རིང་ལུགས་གཏོར་ཕམ་གཏོང་ཆེད་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་རྩོམ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བརྒྱུད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནང་ཁོ་མོ་བལ་ཡུལ་མཱ་ཁཱེ་སི་ལེ་ཉིན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཁོངས་འཛུལ་ནས། ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་མཱ་ཌན་བྷན་དྷ་རེ་ (Madan Bhandari) དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ལས་གནས་ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་། ༡༩༩༣ ལོར་བཟའ་ཟླར་རླངས་འཁོར་དོན་རྐྱེན་བྱུང་སྟེ་འདས་གྲོངས་སོང་ཡོད་སྟབས། བལ་ཡུལ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་མཚོན་ཆེད་ཁོ་མོ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་བདམས་ཡོད་འདུག
༢༠༠༦ ལོར་ཁོ་མོས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་སྐབས་དེའི་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་པོ་གྷ་ཡེ་ཎན་དྷ་ར་(Gyanendra) ཡི་སྲིད་དབང་མགོ་རྟིང་སློག་ཐབས་འདྲ་མིན་བྱས་ཡོད་སྟབས། བལ་ཡུལ་དམར་ཤོག་གཞུང་གིས་ ༢༠༠༩ ནས་ ༢༠༡༡ ལོའི་བར་ཁོ་མོ་བལ་ཡུལ་བདེ་སྲུང་བློན་ཆེན་ལ་བསྐོས་པ་དང་། ༢༠༡༢ ལོ་ནས་སྲིད་འཛིན་ལ་བདམས་ཐོན་མ་བྱུང་བར་ཁོ་མོས་མཱ་ཁཱེ་སི་ལེ་ཉིན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དང་ཚོགས་གཞོན་གྱི་འགན་ཁུར་ཡོད་འདུག
འདི་ལོར་གྲོས་ཚོགས་ནང་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྐབས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་གསུམ་ཆ་གཅིག་བུད་མེད་དང་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་ནས་གང་རུང་གཅིག་བུད་མེད་ཡིན་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་འདོན་མཁན་དང་། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བུད་མེད་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འདུག
དེ་རིང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ལྟ་སྲུང་དང་བྷི་བྷི་སི་གསར་ལམ་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བའི་ནང་། ༢༠༠༨ ལོར་བལ་ཡུལ་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ཞོད་འཇགས་བྱུང་སྟེ། གཞུང་འཛིན་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བལ་ཡུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་བཟོ་རྒྱུ་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས་ཟིན་བྲིས་འབྲི་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་། ད་བར་གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་བར་ལྟ་བ་མ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་གཏན་འབེབས་ཐུབ་མེད་སྟསབས། འདི་ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་བར་གྲོས་འཆམ་བྱུང་སྟེ། གྲོས་ཚོགས་ནང་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་གཙོར་ལྕམ་ཎཱ་གྷར་མཆོག་དང་སྲིད་བློན་ལ་སྐུ་ཞབས་པཱར་སཱ་ཋ་ཨོ་ལི་ (Khadga Prasad Oli) མཆོག སྲིད་འཛིན་ལ་ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་མཆོག་བཅས་བསྐོས་ཏེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བལ་ཡུལ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་བསྐྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ར་འཕྲོད་ བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟ་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཅིག་གིས་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ངོས་ལེན་བྱ་རྒྱུ་མིན་པའི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། མ་འོངས་པར་གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་དང་མཐོ་རིམ་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་བྱས་ ནས་མཐུན་འགྲིག་བྱེད་མ་ཐུབ་ན་རྒྱལ་ཁབ་འཐོར་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བཀོད་འདུག
རྒྱ་གར་ཧིན་དྷུ་སི་ཐན་དུས་བབ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་གསར་ལམ་གྱིས། ད་ལྟའི་བལ་ཡུལ་སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཝིདྷིཡ་དྷེ་ཝི་བྷན་ཌརི་མཆོག་དང་སྲིད་བློན་པཱར་སཱ་ཋ་ཨོ་ལི་མཆོག་ནི་བློས་ཐུབ་གྲོགས་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། བལ་ཡུལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་རྒྱབ་གཏོད་བྱས་ནས་མངའ་སྡེ་ལོགས་སུ་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་མཱ་ཌི་སི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ (Ethnic Madhesi) ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་དགོས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་ཡག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་ལངས་ཕྱོགས་འཛིན་མཁན་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་སྟབས། མ་འོངས་པར་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་འབྲེལ་ལམ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། དོན་གྲུབ།
