ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ནང་ལྐོག་རྔན་བླངས་བ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་བྱས་པའི་ཉེས་དོན་ ༨༡ ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཤིང་སྔར་དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆ་ ༧༨ ལྷག་འཕར་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཁ་སང་སྔ་དྲོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་རུ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ ༡༠ པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ ༤ པ་བསྡུས་པའི་ཐོག བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་མང་ཞིབ་བཤེར་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཀྲང་ཕེ་ཀྲུང་ཟེར་བ་དེས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ནང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ལྐོག་རྔན་བླངས་བའི་ཉེས་དོན་ ༨༡ ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཉེས་དོན་ཆེན་པོ་ ༦༨ བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཉེས་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་མི་ ༨༤ ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཀྲང་ཕེ་ཀྲུང་ཟེར་བ་དེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་མི་མང་དྲ་བའི་གསར་འགོད་པར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ནས་ ༢༠༡༤ བར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་བསྡོམས་པའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ལྐོག་རྔན་བླངས་བའི་ཉེས་དོན་ཆེན་པོ་ ༧༡ རྩད་གཅོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་ཉེས་དོན་ཚབས་ཆེན་གྱི་གྲངས་འབོར་སྔར་དང་བསྡུར་ན་བརྒྱ་ཆ་ ༧༨.༩ ་འཕར་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ནང་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་ཆགས་ཡོད་ལ། འདས་ལོའི་ཞིབ་བཤེར་ཁྲོད་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་བ་ ༢༥ དང་། ལྐོག་རྔན་ལེན་མཁན་ ༤༩། གཞུང་དངུལ་སྒེར་སྤྱོད་པ་ ༩། ཐུན་མོང་སྒེར་སྤྱོད་པ་ ༡ བཅས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཉེས་དོན་མང་ཆེ་བ་མང་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་བྱུང་ཞིང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་པའི་ཁྲིམས་འགལ་ཉེས་དོན་ ༨ རྩད་ཆོད་ཡོད་ལ། ཉེས་དོན་དེ་དག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་རྒྱ་སྒོར་ ༡༢༩༢༥ ཡི་གྱོང་གུད་བཟོས་ཡོད་སྐོར་དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་ལྐོག་རྔན་ལེན་མཁན་ལ་རྒོལ་རྡུང་གཏོང་བའི་ལས་འགུལ་ཁྲོད་ལྐོག་རྔན་བླངས་བའི་ཉེས་དོན་ ༡༧ རྩད་བཅད་དེ་མི་ ༡༧ ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟའི་བར་ལྐོག་རྔན་ལེན་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་ཆགས་ཡོད་ལ། ལྐོག་རྔན་རྩད་གཅོད་ཆེད་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཞིབ་དཔྱོད་འདྲི་རྩད་ཐེངས་ ༣༨༧༢ བྱས་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཡང་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་བསྡོམས་རྩིས་ནང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་མང་ཞིབ་བཤེར་ཁང་ཟེར་བ་དེས་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་ ༡༣༦༨ འཛིན་བཟུང་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་པའི་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་ ༣༥ ཡོད་པ་དང་། ཡང་སྤྱི་མང་གིས་ཁྲིམས་གཏུག་བྱས་པའི་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་ ༡༥༣༠ ཡི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་མཁན་ ༢༦ ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག
ཡང་ཀྲང་ཕེ་ཀྲུང་ཟེར་བ་དེས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོར་མུ་མཐུད་ཉེས་དོན་ཆེན་པོར་ཞིབ་བཤེར་རྩད་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་བརྟན་བརླིང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་འགོག་རྐྱེན་དང་མི་མང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་བ། དབུལ་སྐྱོབ་ཁུལ་གྱི་ཁྲིམས་འགལ་བྱ་སྤྱོད་བཅས་ལ་ཞིབ་བཤེར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྐབས་བརྒྱད་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པ་ཟེར་བ་ཚོགས་པའི་སྟེང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ཆོན་ཀའོ་ཡིས་བོད་ནང་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་དེ། ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་འགན་ལེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་མཉམ་དུ་བཀོད་སྒྲིག་དང་མཉམ་དུ་དོན་འཁྱོལ། མཉམ་དུ་ཞིབ་བཤེར། མཉམ་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བཅས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།
འཇར་མན་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་ཡོད་པའི་ (Transparency International)ཟེར་བའི་ཚོགས་པ་དེས་ལོ་ལྟར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ་འདོན་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་ཁྱོན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ ༡༦༨ ནང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡོད་མེད་སྐོར་གྱི་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་། རྒྱ་ནག་ཨང་རིམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་བ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་བྱང་ཀོ་རི་ཡ་དང་སོ་མཱ་ལི་(Somali)ཡིན་པ་དང་། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཉུང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཌན་མག་ཆགས་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན། ཨ་རིའི་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རང་དབང་ཁང་པ་(Freedom House)ཡི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོའི་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་དོན་ཚན་༧ ཅན་ཞིག་ཟུར་འདོན་བྱས་པའི་ནང་དུའང་། བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་དྲག་གནོན་ཆེ་བ་དང་། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་མང་བ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་མཚོ།
