སུད་སིའི་གཞུང་ནས་ཡུལ་དེའི་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ས་གནས་བོད་མིའི་རང་དབང་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐད་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ་བཏོན་ཡོད་འདུག
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་དབྱིན་ཡིག་དྲ་བའི་སྟེང་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མས་ཚད་མཐོའི་མང་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁྲིམས་འཆར་ཨང་ ༢༠.༤༣༣༣ ཞེས་པ་ཞིག་གཏན་འབེབ་གནང་སྟེ། སུད་སི་འཛིན་སྐྱོང་ངོས་ནས་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཡུལ་དེའི་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་། ལྷག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སུད་སིའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་ཚད་བཀག་དང་དོགས་ཟོན་སོ་ལྟ་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཐད་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ་འདོན་དགོས་སྐོར་འཁོད་འདུག
དེ་ཡང་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དབྱར་ཁའི་ཚོགས་དུས་སྟེང་ཁྲིམས་འཆར་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་རོ་ལན་ཌི་ཧྥི་ཤར་ (Roland Fischer) ལགས་ཀྱིས། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ནས་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་གི་དམག་མི་འབུམ་ ༤ ལྷག་བོད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འཛུལ་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་མི་མང་གྱེན་ལངས་རྗེས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་བོད་མི་ཁྲི་ ༨ ལྷག་རྒྱ་གར་ལ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པ་རེད། རྒྱ་དམག་གིས་བོད་དེ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་ ༥༠ ལྷག་འགོར་གྱི་ཡོད་ནའང་། ད་དུང་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་ཚབས་ཆེན་གཏོང་མུས་རེད། ཅེས་དང་། རྒྱ་ནག་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གི་ལག་པ་དེ་ཡུ་རོབ་ལའང་སྙོབ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གིས་སུད་སིའི་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་དང་ཡུ་གུར་མི་རིགས་རྣམས་ལའང་སོ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། སུད་སི་ལ་རིག་གཞུང་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚོད་འདུག ཅེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
དེ་བཞིན་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ནི་ཀོ་ལ་སི་ཝལ་ཌར་ (Nicolas Walder) ལགས་ཀྱིས། སུད་སིར་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་བློ་འཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དོན་དངོས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་མགོ་འཁྲིད་ཚོས་ཁོང་ཚོར་སོ་ལྟ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེའི་མཉམ་དུ་འཇིགས་སྐུལ་དང་སྡིགས་ར་ཡང་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་ངོས་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་སུད་སིར་གནས་སྡོད་མི་མང་གཞན་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་བདེ་འཇགས་དང་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་གནས་ཐུབ་ཐབས་ལ་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་དགོས། ཞེེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
ད་ཐེངས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཆར་དེར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ ༡༣༤ ཡིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། འཐུས་མི་གྲངས་ ༤༨ ཀྱིས་དགག་བྱ་བཏོན་ཡོད་ལ། སུད་སིའི་གཞུང་གི་ཁྲིམས་དོན་དང་ཉེན་རྟོག་ལྷན་ཁང་གི་བློན་ཆེན་ལྕམ་སྐུ་ཀ་རིན་ཀེ་ལར་སཱ་ཊར་ (Kerin Keller-Sutter) དང་། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཨིག་ན་ཛིའོ་ཁེ་སིས་ (Ignazio Cassis) གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཁྲིམས་འཆར་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད་འདུག་པ་མ་ཟད། སུད་སི་འཛིན་སྐྱོང་ངོས་ནས་སུད་སིར་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་གནས་སྟངས་སྐོར་གྱི་སྙན་ཐོ་གྲོས་ཚོགས་ལ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་འདུག
གཞན་ཡང་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་འཆར་ཨང་ ༢༠.༤༣༣༤ གཏན་འབེབ་གནང་བའི་ནང་། སུད་སིའི་འཛིན་སྐྱོང་ངོས་ནས་སུད་སི་དང་རྒྱ་ནག་བར་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་དང་། ལག་བསྟར། མ་འོངས་འཆར་གཞི་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་སྙན་ཐོ་འདོན་དགོས་སྐོར་འཁོད་ཡོད་པ་རེད།
ད་ལན་གྱི་བོད་དོན་ཁྲིམས་འཆར་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོར་འཇར་མན་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་འཇིགས་སྐུལ་འོག་གི་མི་མང་ཚོགས་པ་ (Society for Threatened Peoples) ཞེས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་། སུད་སི་དང་བོད་ཀྱི་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ། སུད་སི་དང་ལེག་ཊེན་སི་ཊན་བོད་རིགས་ཚོགས་པ། སུད་སི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས། ཡུ་རོབ་ཀྱི་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཕུལ་བའི་ཞུ་སྐུལ་ཡིག་ཆ་གཞིར་བཟུང་ནས་བཟོས་པ་ཞིག་དང་། འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༩ ཉིན་སུད་སིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཚོགས་ཆུང་གིས་གྲོས་ཚོགས་ལ་བཏོན་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག སྤྱིར་དེ་སྔོན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་དེས་སུད་སི་ཡིས་རྒྱ་ནག་གཅིག་གི་སྲིད་བྱུས་ངོས་ལེན་ཞུ་ཡི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཞུ་ཡིག་དེ་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པ་རེད་འདུག
གསར་འགོད་པ། ཀླུ་མགོན་ཐར། པར། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས།
