བལ་གཞུང་གིས་བལ་སྒོར་བརྒྱ་ལོ་གསར་པའི་ཐོག་རྩོད་གཞི་ཅན་དུ་གྱུར་བའི་ས་གནས་ཁག་ཅིག་བལ་ཁོངས་སུ་བཅུག་པར་བརྟེན་རྩོད་གཞི་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག
བལ་ཡུལ་གྱིས་ཤོག་དངུལ་བརྒྱ་ཐམ་པའི་ཐོག་ད་ལྟ་རྙོག་གྲ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་འཁོད་པ་དེས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་བར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེ་རུ་བཟོ་ཡི་ཡོད། བལ་ཡུལ་རྒྱ་ནག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ལི་པུ་ལིག་(lipulek) དང་། ལིམ་པི་ཡ་དུ་ར་(Limpiyadhura)། ཀ་ལ་པ་ནི་(kalapani) བཅས་ཀྱི་བདག་དབང་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་ཡོད་པ་བློ་སྟོབས་ཆེན་པོས་བསྒྲགས་ཡོད། ཐག་གཅོད་དེ་ནི་བལ་ཡུལ་བློན་ཆེན་ལྷན་ཁང་གིས་ཆོག་མཆན་སྤྲད་དེ། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་བར་ཡུན་རིང་རྩོད་རྙོག་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་བདག་དབང་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ཡོད།
དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་ས་མཚམས་ཀྱི་བདག་དབང་རྩོད་རྙོག་ཐད་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་བློན་པོའུ་ཤི་པཱ་ཀ་མལ་(Pushpakamal Dahal ‘Prachanda) གྱིས་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་བདག་དབང་ཆེད་དུ་གླེང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་མགྲིན་ཚབ་པ་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་མཐུད་བློན་ཆེན་ར་ཀེཤ་ཤར་མ་(sharma)Rekha ལགས་ཀྱིས། ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་༢༥ ནས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ བར་འཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྐབས། རྒྱབ་ཏུ་ས་ཁྲ་ལྡན་པའི་བལ་སྒོར་བརྒྱ་ཐམ་པའི་བསྐྱར་བཅོས་བཟོ་འགོད་ལ་བློན་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཡོད། ཤོག་སྒོར་བསྐྱར་བཅོས་ལ་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཟིན་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཤོག་སྒོར་སྟེང་དུ་ལི་པུ་ལིག་(lipulek) དང་། ལིམ་པི་ཡ་དུ་ར་(Limpiyadhura)། ཀ་ལ་པ་ནི་(kalapani) བཅས་མངོན་པའི་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁྲ་གསར་པ་ཞིག་འགོད་པར་ཐག་གཅོད་བླངས་ཡོད།
བལ་ཡུལ་གྱིས་དེ་སྔ་ནས་ས་ཁུལ་དེ་གསུམ་བལ་ཡུལ་རང་གི་ས་ཁོངས་ཡིན་པ་ཤོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། ས་ཁུལ་གསུམ་པོ་དེ་སྔོན་མ་ནས་བལ་ཡུལ་གྱི་འོས་བསྡུའི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་སྔ་བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་ཨོ་ལི་ (KP Sharma Oli) སྲིད་བློན་དུ་ལངས་སྐབས། ཁོས་རང་ཉིད་ལ་འོས་བསྡུའི་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་ཚེ། རྒྱ་གར་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་མོལ་བགྱིས་ཏེ། ས་ཁུལ་གསུམ་དེ་ཕྱིར་བལ་ཡུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ལེན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་བརྡ་ལན་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད།
དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༨་ཉིན་བལ་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་བཀའ་འོག་ནས་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁྲ་གསར་པ་ཞིག་གཏན་འབེབ་བྱས་ཏེ་སྲིད་བློན་ཨོ་ལི་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། ས་ཁྲ་གསར་པ་དེའི་ནང་རྩོད་རྙོག་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་གསུམ་དེ་ཡང་ཚུད་པར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བལ་ཡུལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལའང་བསྐྱར་བཅོས་བྱས་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱིས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་ཐག་གཅོད་དེ་ནི་རང་འདོད་ཆེ་བའི་ཐག་གཅོད་ཅིག་ཡིན་པའི་ལན་འདེབས་ནན་མོ་བྱས་ཡོད།
རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གཉིས་བར་ས་མཚམས་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་ ༡༨༥༠ ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་འབྲས་ལྗོངས་(sikim)དང་ནུབ་བྷན་གྷལ (west Bengal) བྷེ་ཧར་(bihar)། ཨུ་ཏར་་(Uttar)། ཨུ་ཏར་ཁན་(Uttarakhan)བཅས་མངའ་སྡེ་ལྔའི་ས་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་ ༡༨༥༠ ཙམ་བལ་ཡུལ་དང་ས་འབྲེལ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་ལི་པུ་ལིག་(Lipulekh དང་ཀ་ལ་པ་ནི(་Kalapani)། ལིམ་པི་ཡ་དུ་ར་(Limpiyadhura)བཅས་ཀྱི་ས་ཁུལ་བདག་དབང་སྟངས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ས་ཁུལ་གསུམ་དེ་ནི་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་བལ་ཡུལ་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཁེལ་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱུན་ལྡན་ནས་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་རྩོད་རྙོག་དང་འབྲེལ་ནས་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་སུན་པོ་བཟོ་ཡི་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གི་གནོན་ཤུགས་འོག་ནས་བལ་ཡུལ་གྱིས་རྒྱ་གར་དང་འབྲེལ་ལམ་གཏོར་བརླག་མི་གཏོང་ཐབས་མེད་ཀྱི་མཚམས་སུ་བསླེབས་ཡོད་འདུག རྒྱ་ནག་གིས་བཏོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁྲ་ཞིག་ཏུ་ཀ་ལ་པ་ནི་(Kalapani) ལིམ་པི་ཡ་གྷོའུ་ར་(Limpiyaghura)། ལི་པུ་ལིག་(lipulekh) བཅས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁོངས་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གིས་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པའི་ས་ཁྲ་ནི་དུས་རྒྱུན་དུ་རྩོད་རྙོག་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་ཟླ་ ༩ ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཏོན་པའི་ས་ཁྲ་ཞིག་ཏུ་ཨ་རུ་ན་ཅལ་དང་ཨག་སའེ་ཆིན་ས་ཁུལ་གཉིས་ནི་རྒྱ་ནག་རང་གི་ས་ཁོངས་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་བཞིན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཝི་ཏི་ནམ་དང་མ་ལི་ཞི་ཡ། ཧྥེ་ལི་ཕེ་སི་བཅས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བལ་ཡུལ་གྱི་སྲིད་བློན་འུ་ཤི་པཱ་ཀ་མལ་གྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་རྗེས། རྒྱ་ནག་གིས་ཀ་ལ་པ་ནི་(Kalapani) ལིམ་པི་ཡ་གྷོའུ་ར་(Limpiyaghura)། ལི་པུ་ལིག་(lipulekh) བཅས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁོངས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།
རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་ད་དུང་ཡང་བལ་ཡུལ་གྱིས་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་དངུལ་སྒོར་བརྒྱ་ཐམ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་དེར་བརྡ་ལན་གང་ཡང་བསློགས་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དེ་སྔོན་ནས་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་དང་འབྲེལ་ནས་ས་ཁོངས་བདག་དབང་རྫུན་བཟོའི་རིགས་ལ་ངོས་ལེན་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། རྩོམ་སྒྲིག་པ། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
