རང་བྱུང་གོད་ཆག་གི་རྐྱེན་གྱིས་བལ་ཡུལ་གྱི་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་གནོད་འཚེ་ཆེན་པོ་ཐེབས་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད་འདི་ལོའི་དགུན་ཁར་བལ་ཡུལ་དུ་གློག་གི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཉེན་ཡོད་འདུག
འདས་པའི་ཉིན་ཤས་རིང་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐི་མན་ཌུ་སོགས་སུ་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེན་བབས་ཏེ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་གོད་ཆག་ཆེན་མོ་ཞིག་འབྱུང་མུས་ཡིན་ཞིང་། དེ་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དུས་བབ་ (THE ECONOMIC TIMES) གསར་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ནང་། འདས་པའི་ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་སའི་ཁུལ་དུ་ཆུ་ལོག་དང་རི་ཉིལ་གྱི་གནོད་འཚེའི་འོག ཉུང་མཐར་མི་གྲངས་ ༡༧༠ རྐྱེན་འདས་དང་། མི་གྲངས་ ༤༢ ལྷག་བོར་བརླག མི་གྲངས་ ༡༡༡ ལ་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐི་མན་ཌུའི་ལུང་གཤོངས་གཙོས་ཁུལ་དེའི་ཉུང་མཐར་དུད་ཚང་ ༣༢༢ ལྷག་གི་འཚོ་གནས་ལ་དོ་ཕོག་འགྲོ་དང་འགྲོ་མུས་ཡིན་འདུག
གནད་དོན་དེའི་ཐད་བལ་ཡུལ་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པ་རི་ཤི་རཱམ་ཊི་ཝ་རི་ (Rishiram Tiwari) ལགས་ཀྱིས། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་འབོད་སྐུལ་བཞིན་གནོད་འཚེ་ཐེབས་པའི་ཡུལ་དངོས་ནས་གང་ལྕོགས་ཀྱིས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་། རྟོག་ཞིབ། ངལ་སེལ་གྱི་རོགས་འདེགས་ཞུ་མུས་ཡིན། བརྡིབ་སྐྱོན་ཤོར་བའི་གཞུང་ལམ་དག་གཙང་སེལ་བྱས་ནས་བསྐྱར་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཞུགས་མུས་ཡིན་ལ། མངའ་སྡེ་དང་རྫོང་རིམ་པའི་རང་བྱུང་གོད་ཆག་གི་གནོད་འཚེ་དོ་དམ་ལྷན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ང་ཚོ་དང་ལྷན་མཉམ་ལས་བྱེད་མུས་ཡིན། ཞེས་བརྗོད་འདུག
བལ་ཡུལ་ནང་འབྱུང་མུས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་གནོད་འཚེའི་ཁྲོད། བལ་ཡུལ་གྱི་དུད་ཚང་ ༣༢༢ ལྷག་ལ་གནོད་འཚེ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཁྲོད། མི་གྲངས ༤༠༠༠ ལྷག་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ལམ་གྲངས་ ༤༧། ཟམ་པ་ ༡༦ བརྡིབ་སྐྱོན་དང་ཆུ་མཛོད་གས་འཐོར་སོགས་བྱུང་དང་འབྱུང་མུས་ཡིན་པའི་ཁར། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བལ་ཡུལ་ནུས་ཤུགས་དང་ཆུ། ཆུ་འདྲེན་བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་(Ministry for Energy, Water Resources and Irrigation ) ཀྱིས། ཐེངས་འདིའི་བལ་ཡུལ་ནང་གི་རང་བྱུང་གོད་ཆག་གི་དབང་གིས། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་འདོན་གློག་ཚིགས་གསུམ་ཆ་གཅིག་སྟེ་ཆུ་འདོན་གློག་ཚིགས་ ༡༡ དང་། ད་ལྟ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་དོན་གཉེར་མུས་ཡིན་པའི་ཆུ་འདོན་གློག་ཚིགས་ ༡༥ ལྷག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་ནས་ཉུང་མཐར་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༠།༡ ལྷག་གི་གྱོང་གུད་ཐེབས་ཡོད་པའི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་འདུག
ད་ལྟ་བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་མྱུར་སྐྱོབ་མི་སྣ་གྲངས་ ༥༠༠༠ དོན་རྐྱེན་འབྱུང་མུས་ཡིན་པའི་ཡུལ་དངོས་སུ་མངགས་ཏེ་གནམ་ས་གཉིས་ནས་མྱུར་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་གཉེར་མུས་ཡིན་པའི་ཁར། བལ་ཡུལ་ནང་གི་སློབ་གྲྭ་ཁག་རེ་ཞིག་སྒོ་བརྒྱབ་སྟེ། བལ་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་མི་མང་རྣམས་འགྲིམ་འགྲུལ་རིགས་ཇེ་ཉུང་དུ་བཏང་ནས་ཉེན་སྲུང་དང་། མཚན་མོར་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐི་མན་ཌུ་ལུང་གཤོངས་སུ་འགྲིམ་འགྲུལ་བཀག་སྡོམ་བྱས་འདུག་ལ། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ དང་ ༢༨ བཅས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་བལ་ཡུལ་ནང་ལོགས་སུ་འཕུར་སྐྱོད་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་གནམ་གྲུ་དག་བཀག་སྡོམ་བྱས་འདུག དེ་བཞིན་བལ་ཡུལ་གྱི་ཀ་ཐི་མན་ཌུ་ལུང་གཤོངས་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་བྷི་ཧར་མངའ་སྡེ་ནང་བཞུར་མུས་ཡིན་པའི་བྷག་མ་ཌི་(Bagmati) གཙང་པོ་འཕེལ་ཏེ། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་སི་ཏ་མ་ཧ་རི་(Sitamarhi) རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་བཞིའི་ནང་ཆུ་ལོག་གི་གནོད་འཚེ་འབྱུང་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད། བལ་ཡུལ་དུ་ཆུ་ལོག་རྒྱུག་ཉེན་ཡོད་པའི་སེམས་འཚབ་ཀྱང་བྱེད་མུས་ཡིན་འདུག ཐེངས་འདིའི་ས་རུད་དང་རི་ཉིལ། ཆར་ཞོད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གློག་སྡོང་དང་། གློག་ཚིགས། ས་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གློད་སྐུད་སོགས་ཆད་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་སྟབས། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་གློག་གི་དོ་དམ་འགན་འཛིན་ཀུལ་མན་(Kul Man) ཟེར་བས། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་འདི་ལོའི་དགུན་དུས་སུ་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་ཀྱི་ཐད་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆད་སྐྱོན་དང་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་པའི་གློག་སྡོང་དང་གློག་ཚིགས་སོགས་ཉམས་གསོ་བྱེད་པར་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་འགོར་ངེས་རེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
ལོ་ལྟར་ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་ཆར་དུས་སྐབས་ཆུ་ལོག་དང་རི་ཉིལ་སོགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་མང་དག་ཅིག་འབྱུང་གི་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་བལ་ཡུལ་ནང་ཆུ་ལོག་བརྒྱུགས་ནས་མི་གྲངས་ ༦༥ རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། གནམ་གཤིས་བརྟད་དཔྱད་ཆེད་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས། འདས་པའི་ལོ་ཤས་གོང་ནས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དབང་གིས། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་མང་པོར་ནམ་དུས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་འབྱེད་མི་ཤེས་པར་གློ་བུར་དུ་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་འགྲོ་མུས་ཡིན་སྟབས། བལ་ཡུལ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་རང་བྱུང་གི་གོད་ཆག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་འཕྲད་ཉེན་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་འདུག
གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན།
