བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་དང་། དྲྭ་ཐོག་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་གྱི་ཉེན་ཁ།

རྩོམ་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།
རྩོམ་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།

གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་གྱིས་མིའི་བསམ་བློའི་གོ་ས་འཕྲོག་པ།

འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༦ ལོའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྲིད་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ནས་ཉིན་མ་ཁ་ཤས་རྗེས། ངའི་སྤུན་ཉེ་ཞིག་གིས་ང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཁམས་བདེའི་གནས་ཚུལ་དྲིས་ལན་ཚར་བ་དང་། ཁ་བརྡའི་ཁ་ཕྱོགས་སླེབས་ལ་ཉེ་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་ཐོག་འཁྲིད་སོང། ཁོང་ནི་དགུང་ལོ་ ༧༠ ཟིན་གྲབས་ཡོད་པའི་བགྲེས་སོང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་སྔ་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཐུགས་སྣང་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་མིན་ལ། ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་དགོངས་ཚུལ་གསུངས་པར་འཛེམ་ཟོན་གནང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་ཁོང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་འདུ་འཛི་ཆེ་བའི་འཛམ་བུ་གླིང་དེའི་ནང་དུས་ཚོད་འཁྱོལ་བའི་བརྙན་འདྲ་མིན་བལྟ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མཁྱེན་ནས། རིམ་པས་ཁོང་ཉིད་ཀྱང་འཁྲུག་ཆ་དོད་པའི་དྲྭ་རྒྱའི་འཇིག་རྟེན་ནང་ཚུད། དེ་སྔོན་ཁོང་གིས་ལོ་གཞོན་ཚོར་ཁ་པར་ལ་སེམས་གཡེང་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐོར་ལམ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད་ནའང་། ད་ཆ་ཁོང་རང་ཡང་དེའི་དབང་འོག་ཏུ་ཤོར་ནས། སྔ་དགོང་གི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་རྗེས་དུས་ཚོད་སྟོང་པ་ནམ་ཡིན་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་ནང་དུ་འཛུལ་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་དབྱེན་སྦྱོར་ཅན་གྱི་བརྙན་ཐུང་ལ་གཟིགས་ནས་བཞུགས་རྒྱུར་དགའ་པོ་གནང་གི་ཡོད།

སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་ནི་ཕན་ཚུན་དྲྭ་ཐོག་འབྲེལ་འདྲིས་དང་། བསམ་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུའི་སྡིངས་ཆ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་གཟིགས་བཞིན་པའི་བརྙན་ཕལ་ཆེ་བ་ཆབ་སྲིད་ཤོག་ཁག་གཅིག་གི་ངོ་ཚབ་བྱས་ཏེ། རང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་དེར་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་། གཞན་ཕྱོགས་དེར་མ་རངས་ཚིག་ངན་དང་། གཞི་རྩ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་དྲག་པོ་བྱེད་མཁན་ཤ་སྟག་རེད། སྤྱིར་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་གི་བགྲོ་གླེང་དང་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྐྱོན་བརྗོད་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཁུངས་ལྡན་ཞིག་དགོས་པ་ལས། རང་གིས་མ་དགའ་སའི་མི་དེ་ནག་པོ་བཟོ་བའི་སླད་ཆེད་མངགས་གནས་ཚུལ་རྫུན་བཟོ་ཁྱབ་སྤེལ་གྱིས་མི་གཞན་གྱི་འོས་ཤོག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཐབས་བྱས་ན། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་གཉིས་ཐད་ནས་བརྒལ་གྱི་ཡོད།

ཁོང་གིས་ཁ་པར་བརྒྱུད། “ད་ལོ་ཡང་བསྐྱར་ཁོ་ལངས་འདུག མི་འདི་ཚོས་བོད་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོ་གི་རེད། མི་དེར་སྲིད་སྐྱོང་བྱེད་པར་འཇོན་ཐང་གང་ཡང་མེད། གཏན་གཏན་དར་ནག་ཚོགས་པས་ཁོ་བསླངས་པ་རེད།”ཅེས་སེམས་ཚོར་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་གོ་དུས། ངས་ཁོང་ལ་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་མི་མང་ལ་རང་གི་འགོ་ཁྲིད་གདམ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་དུས། མི་མང་ནང་ཁུལ་བསམ་ཚུལ་ཕྲན་བུ་མི་མཐུན་པ་ཡོང་སྲིད་ཀྱང། གཞན་ཕྱོགས་ལ་དེ་ལྟར་གཞི་མེད་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མི་རུང་བའི་སྐོར་ཞུས། ཁོང་གིས་དེ་གསན་མ་ཐག་སྐད་ཤུགས་ཕྲན་བུ་ཆུང་དུ་བཏང་ནས། “ཁོ་རེ། དེ་འདྲ་མ་རེད། ཁོ་ཚོ་ནི་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟ་མཁན་རེད། ༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་མི་དེ་ཚོར་མཉེས་པོ་གནང་གི་མེད། མི་དེ་ཚོ་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་བ་རེད།”ཅེས་རང་གིས་དངོས་སུ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཁུལ་གྱིས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་། སྐད་ཆ་དེ་དག་གོ་དུས་སེམས་ཕྲན་བུ་མ་བདེ་བ་བྱུང་། སེམས་མ་བདེ་བར་གྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟ་མཁན་དང་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་མཉེས་པོ་མ་གནང་ཡུལ་ཞིག་འོས་མིར་ལང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་པ་དེ་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཕ་བསྟན་འཛིན་ལྟ་བུའི་མི་རབས་རྒན་པ་ཁ་ཤས་དྲྭ་ཐོག་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་གྱི་དྲྭ་བའི་ནང་ཚུད་དེ། སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་ནང་མཐོང་ཐོས་བྱུང་ཚད་བདེན་པར་འཛིན་པའི་མཐར་ལྷུངས་བསམ་བློ་ཁྱེར་སོ་དེ་མཐོང་བས་ཡིན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆེད་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་(disinformation)བྱས་པ་བརྒྱུད་མི་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ཁྱེར་སོ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་དང་འགྱུར་བ་ཇི་ཙམ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་རྟོགས་ཐུབ།

“ཕ་བསྟན་འཛིན་ལགས་ཀྱིས་འོས་མི་དེ་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟ་མཁན་དང་། ཁོ་ལ་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་མཉེས་པོ་གནང་གི་མེད་པ་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་སོང་ངམ།” ཞེས་ངས་དྲི་རྩད་ཞུས། “དེ་ཡོངས་གྲགས་རེད། ཁ་སང་ང་ཚོའི་སྐད་འཕྲིན་ཚོགས་པའི་ནང་དེའི་སྐོར་གསལ་བཤད་རྒྱས་པོ་གནང་གི་འདུག་ལ། ངོ་དེབ་(Facebook)ནང་ལ་ཨ་ཅག་སྐད་ཆ་ཡག་པོ་ཤོད་མཁན་ཞིག་ཡོད། མོས་ཀྱང་དེ་ག་རང་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་མ་ཟད། ང་ཚོ་གྲོགས་པོ་ཚོ་ཇ་ཁང་དུ་ཇ་མཉམ་དུ་འཐུང་དུས། དེའི་སྐོར་ཚང་མ་ཁ་གཅིག་གྲགས་རེད་འདུག” ཅེས་ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་ཁ་ཚོན་ཆོད་པོས་ལན་འདེབས་གནང་།

ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བཤད་པ་ནང་བཞིན་དངོས་གནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་འོས་མིའི་ཁྲོད་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟ་མཁན་ངོ་མ་ཡོད་དམ། ཆབ་སྲིད་ཤོག་ཁག་གཅིག་ལ་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་མཉེས་པ་གནང་ཞིང་གཞན་དེར་མ་མཉེས་པ་གནང་གི་ཡོད་དམ། སྐད་ཆ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཤོག་ཁག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཕན་ཚུན་ང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཁྲོད། རང་ཕྱོགས་བཟང་པོ་ཡིན་ཁུལ་དང་གཞན་ཕྱོགས་ངན་པ་ཡིན་པ་སྟོན་སླད། ཆེད་མངགས་རྫུན་བཟོ་ཁྱབ་སྤེལ་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གནས་ཚུལ་རྫུན་བཟོ་བྱས་པ་དེ་དག་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཏིང་ཟབ་པོ་མི་ཤེས་མཁན་དང་། དམིགས་བསལ་ལོ་ན་བགྲེས་པ་ཚོས་གསན་དུས། གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གང་ཡིན་བདེན་རྫུན་དབྱེ་འབྱེད་མི་བྱེད་པར། དེ་ཉིད་ཡིན་ཤག་བྱེད་པ་མ་ཟད། གཞན་ལའང་དེར་ལྟར་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱེད།

སྤྱིར་བཏང་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་དར་འཕེལ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གནས་ཚུལ་ནོར་བ་འཕེལ་བ་(Misinformation)དང་། གནས་ཚུལ་ཆེད་མངགས་རྫུན་སྤེལ་བྱེད་པ།(Disinformation) གནས་ཚུལ་སྐབས་དོན་ལས་ལོགས་སུ་བཀྲལ་ནས་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་(Malinformation)མཁན་ཧ་ཅང་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད། གནས་ཚུལ་ནོར་བ་སྤེལ་བ་(misinformation)ཞེས་པ་ནི། གཞན་ལ་གནོད་པའམ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་པའི་ཀུན་སློང་གང་ཡང་མེད་པར་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཕྱིར་གྱར་སོང་བ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ནོར་བའི་རིགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་འཕེལ་འགྲོ་སླ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོར་འཛམ་གླིང་ས་ཁུལ་གང་སར་ཆབ་སྲིད་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ནོར་བ་འཕོན་ཆེ་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་སྟེང་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཚིག་མཛོད་(dictionary.com) གྱིས་ misinformation ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ལོ་དེའི་ཐ་སྙད་དུ་(word of the year)ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

གནས་ཚུལ་ཆེད་མངགས་རྫུན་སྤེལ་བྱེད་པ་(Disinformation)ནི། མི་གཞན་ལ་མགོ་སྐོར་བསླུ་བྲིད་དང་། གནས་ཚུལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་ཡིན་པ་ལྟར་བཅོས་ནས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་རང་ཕྱོགས་ལ་ཁེ་དབང་ཐོབ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་ལ་གོ། དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ལྐོག་གཤོམ་ལྟ་ཚུལ་(Conspiracy Theory)དང་། བཟོ་བཅོས་བྱས་པའི་དཔར་རིས་དང་བརྙན། སྒྲ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་སྤེལ། དམིགས་བསལ་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་དེའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་རྣོ་ངར་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་སུ། ཕྱོགས་སོ་སོས་གཞན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་མཚང་འབྲུ་རྒྱུར་ཆེད་མངགས་གནས་ཚུལ་རྫུན་སྤེལ་བྱེད་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད།

ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་གཟིགས་བཞིན་པའི་དྲྭ་ཐོག་གཏམ་བཤད་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་བས། རང་ཕྱོགས་བཟང་པོ་ཡོད་ལུགས་བསྐྱར་བཤད་ཡང་བཤད་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཕྱོགས་དེར་གང་ཐུབ་ཀྱིས་སྨད་ར་དམའ་འབེབས། སྐབས་རེར་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གཞི་མེད་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པས། ལོ་ན་བགྲེས་པའི་ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱི་ཀླད་པའི་གོ་ས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་སྟེ། ཁོང་རང་གི་ལེགས་ཉེས་དབྱེ་འབྱེད་ནུས་པ་བརླག་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག དེ་ནི་ཕ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་གོང་གི་ལན་ལས་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ། ཁོང་ལྟ་བུའི་བགྲེས་སོང་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། བརྡ་འཕྲིན་གྱི་གོ་རྟོགས་ཞན་པས། རང་གི་ལག་ཏུ་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ནོ་ཅོག་བདེན་པ་ཡིན་ཤག་བྱེད་ཤས་ཆེ་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་རང་གིས་ཕྱོགས་ཞེན་བྱ་ཡུལ་དེར་བསྔགས་བརྗོད་དང་། གཞན་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པའི་པར་རིས་དང་། བརྙན་སོགས་རང་གི་ཁ་པར་ནང་དུ་འཆར་དུས་དེར་དགའ་མོས་དང་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཏེ་བརྒྱུད་སྤེལ་མུ་མཐུད་བྱེད།

ཐད་ཀར་བལྟས་ན་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་ནི་པར་དང་བརྙན་སོགས་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་སྤེལ་དང་། འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་ས་ཙམ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཡང་། གཏིང་ཟབ་ས་ཞིག་ནས་བལྟས་ན། སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་དེ་ཚོས་རང་གི་ཁེ་ཕན་ཆེད་དོ་བདག་གི་སྐབས་བབ་ཀྱི་ཚོར་སྣང་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལངས་ཕྱོགས་སོགས་ལ་སོ་ཉུལ་བྱས་ཏེ། རྒྱབ་ཕྱོགས་ནས་འཕྲུལ་སྤྱད་རྩིས་ལུགས་(algorithm)བརྒྱུད། དྲྭ་རྒྱ་ལྟ་མཁན་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་ནང་དུ་སོ་སོའི་དགའ་ཕྱོགས་དང་། རང་ཉིད་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལངས་ཕྱོགས་མཐུན་པའི་པར་དང་བརྙན་བསྟན་པ་ལས། དེ་མིན་གྱི་གནས་ཚུལ་མི་སྟོན་པའི་ལྟ་བའི་བྲག་ཆ་ཁང་(ideological echo chamber)ལྟ་བུ་བཟོས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁུལ་ཤོག་ཁག་འགལ་ཟླ་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་རིམ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་བལྟ་དང་མི་བལྟ་དང་། གང་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མི་བྱེད་དེ་རྩིས་ལུགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཉེན་ཆེ།

སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱས་མི་བཟོས་རིག་ནུས་སོགས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་འཕྲུལ་རིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་འཕྲུལ་ཆས་རྩིས་ལུགས་ལམ་ནས་དོ་བདག་དྲྭ་རྒྱ་བཀོལ་སྤྱོད་པའི་དགའ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁོ་ན་བསྟན་པས། ཕ་བསྟན་འཛིན་བསྟན་ལྟ་བུའི་དེང་རབས་འཕྲུལ་རིག་སྐོར་གོ་རྟོགས་ཞན་པའི་རྒན་རབས་པ་ཚོས། རང་གི་ཞེན་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཁོ་ན་མི་སྣ་འདྲ་མིན་བརྒྱུད་ལན་མང་གསན་པའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས། རང་གིས་གོ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་རང་བདེན་པར་འཛིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡིད་ཆེས་བསམ་ཤེས་མི་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཧ་ཅང་ཆེ།།

འོས་བསྡུ་དང་དྲྭ་ཐོག་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ།

མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དམིགས་བསལ་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་འཕེལ་དང་། ཆེད་མངགས་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཕན་ཚུན་བར་ཚིག་རྩུབ་ངན་སྨྲས་དང་། འཁྲུག་ཟིང་གི་དོན་རྐྱེན་མང་དུ་འགྲོ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུའང་གནས་སྟངས་དེ་མཚུངས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དངོས་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མི་མང་གིས་འོས་བདེམས་བྱས་པའི་དབུ་ཁྲིད་ལ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་ཟིན་པའི་རྗེས་ཐོགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་སྐྱོང་འོས་མི་ཕན་ཚུན་དང་། ཁོ་ཚོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཕན་ཚུན་བར་གླེང་སློང་དང་། འཁྲུག་གཞི་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་མི་མང་པོས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ཅི་རིགས་གྱ་ཚོམ་དུ་གླེང་སློང་བྱས་པས། མི་མང་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་རྐྱེན་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཟོས་པ་མ་ཚད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་ལའང་རྨ་ཁ་ཕྲན་བུ་བཟོས་ཡོད།

མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་འོས་བསྡུའི་སྐབས་འགན་ཁྲི་ལྡན་པའི་བགྲོ་གླེང་དང་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་མིན་རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་བསམ་བློས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། གཞན་ཕྱོགས་ལ་དམའ་འབེབས་བྱ་རྒྱུར་ཁུངས་ལུང་མེད་པའི་གཏམ་འཆལ་སྨྲ་བ་དང་། བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཆེད་མངགས་བཀྲམས་པ་སོགས་བྱེད་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་འོས་བསྡུའི་ཐག་གཅོད་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་ལ་བརྟེན་ནས་འོང་ཉེན་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་སྤྱི་ཚོགས་དེའི་གཞི་རྩའི་མང་གཙོའི་རྩ་འཛིན་འཐོར་བ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།

བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱུང་བར་བརྟེན་ནས། འོས་ཤོག་བླུགས་མཁན་ཚོས་འོས་མིར་ལྟ་སྟངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་སྣང་མེད་དུ་གཏོང་མི་རུང་། ཆབ་སྲིད་ཤོག་ཁག་སོ་སོ་དང་དེ་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཏེ་རང་ཕྱོགས་སུ་འོས་ཐོབ་པར་ཐབས་ལམ་འདྲ་མིན་བསྟེན་ཞིང་། ལྷག་པར་དྲྭ་རྒྱའི་དུས་སྐབས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་སྟེང་རང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་འོས་མི་དེ་བཟང་པོ་ཡོད་ལུགས་དང་། གཞན་ཕྱོགས་དེ་ངན་པ་ཡིན་ལུགས་ཡིག་བརྙན་ཅི་རིགས་ཀྱི་ལམ་ནས་བཀྲམས་པར་བརྟེན། གཞི་རིམ་མི་མང་མང་པོའི་འོས་འཕེན་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད།

དྲྭ་རྒྱ་དང་ལྷག་པར་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་དར་ཁྱབ་བྱུང་བའི་རྗེས་སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་འཕེལ་མགྱོགས་པོར་འགྲོ་ཞིང་། དེའི་ནང་ནས་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་རིགས་ཁྱབ་འཕེལ་མྱུར་བ་འགྲོ་གི་ཡོད་པར་མངོན། ཁྱབ་གདལ་ཆེ་བའི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ཚོར་བ་སྐྱེན་ཞིང་མང་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་སླ་བའི་གནས་ཚུལ་རིགས་ཡིན།

དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་དྲྭ་བའི་འོག་འཚུད་མཁན་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་པ་ཡིན་པར་སྣང་། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་ལོ་ན་ ༦༥ ཡན་གྱི་རྒན་རབས་པ་ཚོས་ལོ་ན་ ༣༠ མན་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་ལས་ལྡབ་བདུན་གྱིས་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་མང་བ་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་དོན་ལས་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཡོད། རང་རེའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དེ་ལྟ་བུའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཞིག་བྱུང་ཚོད་མི་འདུག་ཀྱང་། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ན། མི་རབས་གཞོན་པ་དང་བསྡུར་ཚེ། མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་དྲྭ་ཐོག་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པར་རིག་རྩལ་ཞན་པ་ཡོད་པར་མངོན། དེར་རྒྱུ་རྐྱེན་འགའ་ཤས་ཡོད་དེ། གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་དྲྭ་རྒྱ་སྤྱི་དང་། དམིགས་བསལ་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་སྟེང་སླེབས་པ་ཕྱི་ཞིང་། དེའི་སྐོར་གོ་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་མེད་པས་ཡིན་སྲིད། དེས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་མི་རབས་རྒན་པ་ཚོས་དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གང་ཞིག་དངོས་བདེན་ཡིན་པ་དང་། གང་ཞིག་རྫུན་མ་ཡིན་པ་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་འབྱེད་མ་ནུས་པས། གང་མཐོང་བ་བདེན་པར་འཛིན་ཉེན་ཆེ་བ་ཡོད། ལྷག་པར་དེང་སྐབས་མི་བཟོས་རིག་ནུས་རྒྱ་ཡན་དུ་བཏང་བའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་གཏིང་རྫུ་(Deekfake)ཡི་བརྙན་པར་དང་། སྒྲ་སོགས་ཅི་རིགས་དྲྭ་ཐོག་ཏུ་རྒྱ་ཁྱབ་སྤེལ་བཞིན་པས་ཀྱང་མི་རབས་རྒན་པ་ཚོར་དངོས་ཡོད་དང་གཏིང་རྫུ་གང་ཡིན་དབྱེ་བ་འབྱེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕར་མ་སླེབས་ཡོད། རྒྱུ་རྐྱེན་ཞན་ཞིག་ནི་མི་རབས་རྒན་པ་རྣམས་ལོ་ནའི་བབ་ཀྱིས་ཀླད་པའི་དཔྱད་ཞིབ་ཆུ་ཚད་ཉམས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་སྲིད། དེར་བརྟེན་རང་གི་ལག་ཏུ་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་རིགས་པ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་བྱེད་མ་ཐུབ་པས་མགོ་སྐོར་འོག་འཚུད་ཉེན་ཆེ།

དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ནི། མི་རྣམས་ལོ་ན་མཐོ་རུ་འགྲོ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞེན་ཕྱོགས་(partisanship)ཆེ་རུ་འགྲོ་ཞིང་། དེས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ཐག་གཅོད་གསལ་པོ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སྒྲུབ་སླད་ཆེད་མངགས་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱེད་པ་ཡིན། གནད་དོན་དེ་ཀོ་ལ་ར་ཊོ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་(University of Colarado Boulder) གི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་དོན་གཅིག་གིས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་དེ། གྲུབ་དོན་དེའི་ནང་ལོ་ངོ་ ༥༥ ཡན་གྱི་རྒན་རབས་རྣམས་ཆབ་སྲིད་ཞེན་ཕྱོགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ནས་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག།

སྤྱིར་གནས་སྟངས་འདི་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། འོས་བསྡུའི་སྐབས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་རྩོད་རྙོག་དེ་སྤྱིར་བཏང་མང་གཙོའི་ལག་ལེན་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ནས་སྣང་མེད་གཏོང་མི་རུང་། གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐབས་མང་པོར་འོས་བསྡུའི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་རྒྱུ་དང་། མང་ཚོགས་ཁྲོད་བརྡབ་གསིག་གཏོང་སླད་ཕྱིའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་འཛུལ་གྱི་ཡོད། ལྷག་པར་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་དུས་སྐབས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་འོས་བསྡུའི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཆེད་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཞིག་གིས། དྲྭ་ལམ་བརྒྱུད་ནས་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་ཁ་བྱང་རྫུན་མ་བཟོས་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རང་གི་དགའ་ཕྱོགས་ཤོག་ཁག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཐོབ་པར་ཐེ་བྱུས་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁུལ་དཀྲུག་རྒྱུའི་བྱེད་ཐབས་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་བསལ་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་གླེང་སློང་དང་རྩོད་གཞི་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེའི་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཁྲོད་དཀྲོག་རྐྱེན་འཕར་མ་བཟོ་གི་ཡོད། སྤྱིར་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཕལ་མོ་ཆེས་དེང་རབས་འཕྲུལ་རིག་དར་སོ་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས། དྲྭ་ཐོག་ཏུ་རང་གི་ལྟ་ཕྱོགས་ཁྱབ་སྤེལ་དང་། རང་གི་ཁེ་ཕན་སླད་གཞན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཆེད་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་ལྟ་སྲུང་སྡེ་ཚན་(IT cell)ཆེད་མངགས་ཟུར་འཛུགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཀྱང་དྲྭ་རྒྱ་ལྟ་སྲུང་སྡེ་ཚན་ལ་འགྲོ་གྲོན་ཕོན་ཆེ་བཏང་ནས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཁ་གཏད་ཚོགས་སྒེར་ཁག་ལ་སོ་ཉུལ་དང་། དྲྭ་ཐོག་བཙན་རྒོལ། སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་ཁ་བྱང་རྫུན་བཟོ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་དཀྲུག་རྒྱུའི་ལས་ཀ་རྒྱ་ཡན་དུ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚོན་ན། འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་ངོ་དེབ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་སྟེང་། དོ་བདག་གི་པར་མེད་པའི་དྲྭ་གནས་རྫུན་བཟོ་བྱས་ཏེ། དེ་ཚོའི་ནང་དུ་ཤོག་ཁག་གཅིག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་གཞན་ཕྱོགས་དེར་གཞི་མེད་སྐྱོན་བརྗོད་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་གཞན་ཞིག་གིས་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་ཚུར་རོལ་པོར་ཚིག་རྩུབ་ངན་སྨྲས་ཚད་མེད་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་གནས་དེ་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ན། དོ་བདག་མི་སྒེར་གྱི་དྲྭ་གནས་མིན་པ་གསལ་པོ་རྟོགས་ཐུབ་སྟེ། དེའི་ནང་རང་ཉིད་སུ་ཡིན་ངོ་ཐག་ཆོད་པའི་པར་མེད་ལ། ནང་དོན་ཚང་མ་སྤྱི་ཚོགས་དཀྲུག་རྐྱེན་གྱི་གཏམ་འཆལ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དྲྭ་གནས་དེ་རིགས་སྐབས་རེ་བརླག་ཅིང་སྐབས་རེ་ཐོལ་བྱུང་དུ་འཆར་བས་བརྟན་པོ་མེད། དེས་ན། དྲྭ་གནས་དེ་རིགས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ལག་པ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན་ལ། ལག་དམར་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཡིན་པ་སྨོས་ག་ལ་དགོས།

མཇུག་བསྡུ།

དེ་ལྟ་བས་ན། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་འོས་བསྡུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་ང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཁྲོད་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་དང་། རྒྱ་ནག་གིས་ཆེད་མངགས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་དཀྲུག་ཆེད་སྤེལ་བའི་དཀྲུག་ཤིང་བཅས་ཕྱི་ནང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་གཉིས་ལ་དོ་གཟབ་ཀྱིས་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཐུན་མོང་གི་ལས་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ཤོག་ཁག་ཕན་ཚུན་དབྱེན་སྦྱོར་ཆེ་བའི་གཏམ་བཤད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་པའི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་པར་བརྟེན་འོས་བསྡུའི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་གནོད་ཉེན་ཆེ་ཞིང། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་དུམ་བུར་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེས་ན། འོས་བསྡུའི་ནང་ཞུགས་མཁན་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་དང་། རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཟུར་དུ་བཞག་ནས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་འཆལ་གཏམ་དང་། མི་སྒེར་ལ་གཞི་མེད་སྐྱོན་འཛུགས། ཆེད་མངགས་ཁུངས་ལུང་མེད་པའི་རྫུམ་གཏམ་ཁྱབ་སྤེལ་གཏང་རྒྱུར་དོ་གཟབ་ནན་ཏན་གནང་དགོས།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འོས་བསྡུར་ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་ཀྱང་འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་བཟོ་ཐབས་ལས་འགུལ་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ད་བར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་གནོད་པའི་ལས་འགུལ་སྣ་མང་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་འོས་བསྡུ་ལྟ་བུའི་འཁྲུག་གཞི་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་དྲྭ་ཐོག་གནས་ཚུལ་ལོག་པ་འགྲེམས་སྤེལ་གྱིས་མི་མང་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་བཟོ་བ་དང་། མིང་མེད་པའི་དྲྭ་གནས་རྫུན་བཟོ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་སྤེལ་གྱི་ཡོད།

དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལོག་སྤེལ་གྱི་ལས་འགུལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པར། ཐོག་མར་མང་ཚོགས་ཁྲོད་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ལོག་པ་ཁྱབ་འཕེལ་འགྲོ་ཚུལ་དང་། དེའི་རྗེས་འབྲས་སྐོར་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ནས་དོ་གཟབ་དགོས་རྒྱུའི་ལམ་སྟོན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་མི་མང་ལ་དྲྭ་རྒྱ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱའི་བདེ་འཇགས་དང་དེའི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བདེན་རྫུན་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་དགོས། ཁྱབ་གདལ་འགྲོ་བཞིན་པའི་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ནི། ཚོར་སྣང་སྐྱེན་པའི་གནད་དོན་རིགས་ཡིན་པས། མི་མང་ངོས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེན་པའི་གནས་ཚུལ་རིགས་མཐོང་དུས། འཕྲལ་དུ་བརྒྱུད་སྤེལ་མ་བྱས་པར་ཐོག་མར་བདེན་པ་ཡིན་མིན་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་དགོས། དེ་བཞིན་གསར་ཁང་ཁག་དང་། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་བདེན་པ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་གདལ་ཤུགས་ཆེ་འགྲོ་གི་ཡོད་ན། དེ་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་མིན་རྩད་ཞིབ་ཀྱིས་དངོས་བདེན་གསལ་བཤད་བྱ་རྒྱུར་འགན་ཁུར་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེ།

མདོར་ན། འོས་བསྡུའི་སྐབས་ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཐེ་བྱུས་ལ་དོགས་ཟོན་སྔོན་འགོག་དང་། ནང་ཁུལ་དྲང་བདེན་དང་། བསམ་ཤེས། འགན་ཁུར་ལྡན་པའི་བགྲོ་གླེང་གི་ལམ་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཆིག་སྒྲིལ་བརྟན་སྲུང་དགོས་རྒྱུ་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན།།

མཆན། གོང་བཀོད་རྩོམ་ཡིག་དེ་ནི་རྩོམ་པ་པོའི་དགོངས་ཚུལ་ཡིན་པ་ལས་འདི་ག་གསར་ཁང་གི་ལྟ་ཚུལ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ།