འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་ལི་པུ་ལེག་ཚོང་ལམ་མི་ལོ་དྲུག་གི་རྗེས་ནས་སླར་ཡང་སྒོ་ཕྱེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཚོང་པ་ ༢༦ བོད་ནང་ཤར་གཏོང་གིས་ཚོང་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
26 Trade Passes Issued As India-Tibet Border Trade Resumes Photo (ETV Bharat Archives)
དེ་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། སང་ཉིན་ནས་བོད་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་ཌི་ (Uttarakhand) གཉིས་བར་གྱི་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་ལི་པུ་ལེག་ (Lipulekh pass) ཚོང་ལམ་སྒོ་ཕྱེ་ནས། རྒྱ་གར་གྱི་ཚོང་པ་ ༢༦ ཤར་གཏོང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། སྤྱིར་འདི་ལོར་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་ལམ་ལི་པུ་ལེག་ནས་བོད་ནང་ཚོང་དོན་སླད་ཚོང་པ་མི་གྲངས་ ༡༠༣ ལྷག་གིས་ཐོ་འགོད་བྱས་འདུག་ཀྱང་། ཚོང་པ་མི་གྲངས་ ༢༦ ལ་མ་གཏོགས་ཡིག་ཆ་སྤྲད་མེད་པ་རེད། ཚོང་ལམ་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་ཐོག་མར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚོང་ལམ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།
བོད་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་ཌི་མངའ་སྡེའི་དྷར་ཅུ་ལ་རྫོང་གི་ཚོང་དོན་ཚོགསགཙོ་སྐུ་ཞབས་ཇི་ཝན་སིང་(Jeewan Singh Rongkali) ལགས་ཀྱིས། ང་ཚོས་ཆེས་གནད་ཆེ་བ་ནི་མི་ལོ་དྲུག་གི་སྔོན་ལ། ཧིན་བོད་མཐའ་མཚམས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཅ་དངོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། ད་ལྟ་ཐེངས་དང་པོ་བོད་ནང་སྐྱོད་མཁན་གྱི་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོང་ལམ་ལི་པུ་ལེག་ཡི་ཉེ་འདབས་སུ་ཅ་དངོས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་གང་མགྱོགས་ཤར་སྐྱོད་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་འཆང་གི་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
བོད་དང་རྒྱ་གར་དབར་ལ་སྐམ་སའི་ཚོང་ལམ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཁྲོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོའི་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་དམག་འཁྲུག་རྗེས་ཆེས་ཐོག་མར་ཕྱེས་པའི་ཚོང་ལམ་དེ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོར་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་བའི་བོད་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་ཌི་ (Uttarakhand) མངའ་སྡེའི་དྷར་ཅུ་ལ་ (Darchula) རྫོང་གི་ས་མཚམས་སུ་ཆགས་པའི་ལི་པུ་ལེག་ (Lipulekh) ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ཚོང་ལམ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྒྱ་གར་གྱི་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ལུགས་རྗེས་འབྲང་བ་རྣམས་གངས་རིན་པོ་ཆེར་གནས་མཇལ་དུ་སྐྱོད་པའི་ལམ་བུ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་ལོ་ངོ་ ༤༤ རིང་སྒོ་བརྒྱབ་རྗེས་མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེ་དང་བོད་ཀྱི་གྲོ་མོ་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པའི་རྣ་ཐོས་ལ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ཟླ་ ༦ བར་རྣ་ཐོས་ལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པའི་ས་ཚིགས་ཤིག་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེ་གནས་མཇལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བགྲོད་ལམ་དུའང་གཏན་འབེབ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
སྲིབ་སྐྱིད་ལའི་ཚོང་ལམ་ (Shipki La) ནི། བོད་ཀྱི་ཁ་འབབ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་རྒྱ་གར་ནང་རྒྱུག་པའི་མགོ་ཁུངས་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་མ་བྱས་གོང་ནས་སྤི་ཏི་ཁུ་ནུ་ཁུལ་དང་བོད་མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་ཚོང་ལམ་ལྟེ་བའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོང་ལམ་དེ་སྒོ་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་ཚོང་ལམ་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ལག་ཐག་བལ་གདན་དང་། ཉལ་གོས། སྨན་རྩྭ་རིགས། ཅ་དངོས་ཙག་ཙིག་དང་། དེ་བཞིན་འབྲས་དང་འབྲུ་རིགས་གཞན། སྣུམ། ཐ་མག་དང་ཤིང་ཏོག་སྐམ་པོའི་རིགས་བཙོང་བ་དང་། བོད་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ལུག་གི་བལ་དང་པགས་པ། གཡག་རྔ། མར། ཚྭ། ར་ལུག་སོགས་དབོར་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་རྐྱེན་གྱིས་གནས་སྐབས་ཚོང་ལམ་སྒོ་བརྒྱབ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་སླར་ཡང་སྒོ་ཕྱེས་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར་བོད་དང་རྒྱ་གར། འབྲུག་བཅས་ཀྱི་མདོར་ཁེལ་བའི་འབྲོག་ལམ་ (Doklam) དུ་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་དམག་མིའི་དབར་གདོང་ཐུག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། ལོ་དེར་སྲིབ་སྐྱིད་ལར་ཚོང་པ་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་མ་ཟད། ཧིན་སྒོར་འབུམ་ ༥༩།༢༡ གིས་མ་གཏོགས་ཚོང་བརྒྱབ་མེད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ཧིན་སྒོར་བྱེ་བ་ ༨།༥༩ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ཧིན་སྒོར་བྱེ་བ་ ༩།༧༢། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ཧིན་སྒོར་བྱེ་བ་ ༧།༣༢ བཅས་དང་བསྡུར་ན་རྦད་དེ་མར་ཆག་ཡོད་པ་རེད། འབྲོག་ལམ་གྱི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་རྗེས་སྲིབ་སྐྱིད་ལའི་ཚོང་དོན་ལ་དེ་ཙམ་ཡར་རྒྱས་མ་ཕྱིན་པར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོར་ཧིན་སྒོར་བྱེ་བ་ ༢།༥༢ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཧིན་སྒོར་བྱེ་བ་ ༣ གྱིས་མ་གཏོགས་ཚོང་བརྒྱབ་ཐུབ་མེད་པ་རེད། འདས་ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་གྲོས་མཐུན་བྱུང་ནས་བོད་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་ཌི་ཧིན་བོད་གཉིས་ཀྱི་ལི་པུ་ལེག་ཚོང་ལམ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་མཇལ་བ་མི་གྲངས་ ༥༠ ལྷག་གྱིས་གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་སོགས་སུ་གནས་མཇལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ད་བར་ཚོང་ལམ་དེ་ནས་ཚོང་པ་ཤར་གཏོང་གིས་བོད་ནང་ཚོང་ཟོག་འཚོང་འགྲེམས་བྱས་མེད་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
