དབྱིན་ཇི་དང་ཨེ་རན་བར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར།

ཉེ་ལམ་ཨེ་རན་ནང་གི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་ལ་གཏོར་རྒོལ་ཐེབས་རྗེས། དབྱིན་གཞུང་གིས་ཨེ་རན་ནང་གི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཕྱིར་འཐེན་དང་། ཆུ་ཚོད་ ༢༤ ནང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཨེ་རན་གཞུང་ཚབ་ཕྱིར་འཐོན་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ཅིག་གིས་ཀྱང་ཨེ་རན་དང་ཕྱི་འབྲེལ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གིས་གོ་སྐབས་བཟུང་སྟེ་ཨེ་རན་ཕྱོགས་ནས་ཁེ་བཟང་ལེན་རྒྱུར་འབད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག

ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཨེ་རན་རྒྱལ་ས་ཊེ་རན་(Tehran) ནང་མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་འདུས་ཏེ་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་སྟེང་དྲག་རྒོལ་གྱིས་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་ལས་བྱེད་ཀྱི་སྡོད་ཁང་བཅས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་ཞིང་།  དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་དར་དང་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་རླངས་འཁོར་སོགས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ཡོད་ལ། དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཨེ་རན་ནས་ཕྱིར་འཕུད་གཏོང་དགོས་པའི་སྐད་འབོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་དང་ལས་བྱེད་རྣམས་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་སྟག་སྒོ་བརྒྱུད་ཕྱིར་བྲོས་ཡོད་འདུག མི་མང་སྐོར་ཞིག་ཨེ་རན་གྱི་ཁཱོ་ལཀ་ཁྲོང་ཁྱེར་ནང་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེར་ཡང་ཕར་རྒོལ་གྱིས་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་ཡོད་འདུག དེ་ནི་ཨེ་རན་གྲོས་ཚོགས་ནང་དབྱིན་གཞུང་དང་ཕྱི་འབྲེལ་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུར་མང་མོས་ཐག་གཅོད་བྱས་རྗེས་བྱུང་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག

དོན་རྐྱེན་བྱུང་རྗེས་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་ཁཱ་མེ་རོན་གྱིས་ཨེ་རན་ནང་གི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་སྟེང་མི་མང་གིས་རྒོལ་གཏོར་བཏང་བར་ཨེ་རན་གཞུང་གིས་འགོག་སྲུང་ནན་མོ་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་ངོ་གནོང་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དོན་རྐྱེན་དེའི་ཐད་ཨེ་རན་གཞུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕྱི་འབྲེལ་ཁྲིམས་གཞི་དང་འགལ་ཡོད་སྟབས། མཇུག་འབྲས་ཚབས་ཆེན་ཡོང་ངེས་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་ལ། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་དང་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས། རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལྷན་ཁང་། འཇར་མན། ཧྥ་རན་སི། རཱ་ཤི་ཡ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཨེ་རན་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དོན་རྐྱེན་དེའི་ཐད་ཨེ་རན་གཞུང་གིས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚུལ་དང་། ཕར་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཚོར་ཉེས་ཆད་གཏོང་ངེས་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང་། དབྱིན་ཇིའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱིས་གཞུང་ཚབ་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཚོའི་རྒྱབ་དུ་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཡོད་པ་དང་། གཞུང་ཚབ་ལས་བྱེད་དང་དོན་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཤག་ལ་གཏོར་བཤིག་དང་། གཞུང་ཚབ་ཁང་ལ་མེ་སྒྲོན་པ། གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་རྒྱུ་དངོས་རྐུ་འཁྱེར་སོགས་བྱས་ཡོད་པར་བརྗོད་འདུག

ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཝེ་ལེམ་(William Hague) གྱིས་ཨེ་རན་ནང་གི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་དང་ལས་བྱེད། ཁོང་ཚོའི་ནང་མི་བཅས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་གྱི་ཨེ་རན་གཞུང་ཚབ་དང་ལས་བྱེད་རྣམས་དབྱིན་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་འཐོན་དགོས་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་གིས་གནད་དོན་འདི་ལ་འགོག་རྐྱེན་དང་ཁོང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་ལ་དཀའ་ངལ་སྤྲད་ཚེ། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གཞུང་ཚབ་དབྱིན་ཡུལ་དུ་གནས་རྒྱུར་རེ་བ་མ་བྱེད་ཅེས་བསྒྲགས་འདུག ཉིན་དེར་འཇར་མན་དང་ཧྥ་རན་སི། ནེ་ཐཱར་ལན་ཌི་བཅས་ཀྱིས་ཨེ་རན་ནང་གི་སོ་སོའི་གཞུང་ཚབ་དག་ལ་ཛ་དྲག་གི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་དགོས་སྐོར་བརྗོད་ཅིང་། ནོར་ཝེ་གཞུང་གིས་གནས་སྐབས་རིང་ཨེ་རན་ནང་གི་གཞུང་ཚབ་སྒོ་བརྒྱབ་ཡོད་འདུག

ཨེ་རན་ནང་གི་དོན་རྐྱེན་དེ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ནང་། ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་རྣམས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་གཞུང་གཞན་དག་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག ཨེ་རན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་ལས་གཞིར་འགོག་རྒོལ་བྱ་ཕྱིར་ཨེ་རན་གྱི་སྐྱེལ་འདྲེན་ཚོང་ལས་སྡེ་ཚན་དང་(Transport sector) དང་ནུས་ཤུགས་སྡེ་ཚན་(energy sector) བཅས་དམིགས་འབེན་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ། ཨེ་རན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་སྟེང་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་རྒྱུའི་གྲོས་གཞི་བཏོན་ཡོད་ཀྱང་།  ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་ཨེ་རན་གྱི་རྡོ་སྣུམ་དབོར་འདྲེན་མཚམས་འཇོག་བྱ་རྒྱུར་ངོས་ལེན་མ་བྱས་སྟབས། གྲོས་དོན་དེ་ཐག་གཅོད་བྱུང་ཐུབ་མེད་པ་དང་། གནད་དོན་དེའི་ཐད་དཔྱད་བརྗོད་པ་དག་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ཨེ་རན་དང་ཚོང་འབྲེལ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་དེས། ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་འབྱོར་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེར་ཐེབས་མི་སྲིད་ཀྱང་། ཡུ་རོབ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་སྐྱོ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལ་ཨེ་རན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་བརྒྱུད་རྡོ་སྣུམ་དབོར་འདྲེན་གྱི་ལས་གཞི་མཚམས་འཇོག་བྱས་པ་དེས་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་རག་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད།

ཨེ་རན་ནང་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་སྟེང་དྲག་རྒོལ་བྱས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཚེས་མགོར་རྒྱལ་ཚོགས་རྡུལ་ཕྲན་ཞིབ་བཤེར་སྡེ་ཚན་(UN nuclear watchdog) གྱིས་ཨེ་རན་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་གཞིར་རྩིས་མེད་ཀྱིས་གསང་པའི་ཐོག་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་ལས་གཞི་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྙན་ཐོ་ཞིག་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་རྗེས། ཨ་རི་དང་ཁེ་ནཱ་ཌ། དབྱིན་གཞུང་བཅས་ཀྱིས་ཨེ་རན་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཨེ་རན་གྱི་དབུས་དངུལ་ཁང་གི་ལས་དོན་ཐོག་དམ་དྲག་བྱ་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དབྱིན་ཇི་གཞུང་གིས་ཨེ་རན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་དངུལ་ཁང་ཚང་མ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པར། ཨེ་རན་གྲོས་ཚོགས་ནང་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་སྟེ་དབྱིན་གཞུང་དང་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུར་མང་མོས་ཐག་གཅོད་བྱུང་ཡོད་སྟབས། མི་མང་གིས་དབྱིན་ཇི་གཞུང་ཚབ་སྟེང་དྲག་རྒོལ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དྲག་རྒོལ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་མང་ཆེ་བ་དམག་སྦྱོང་སློབ་གྲྭའི་སློབ་མ་ཡིན་འདུག

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དཔྱད་བརྗོད་པ་དག་གིས་ཨ་རི་དང་དབྱིན་གཞུང་གཉིས་ཀྱིས་ཨེ་རན་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་དམ་དྲག་བྱས་པ་དེས་སྲིད་གཞུང་གཞན་དག་ཀྱང་ཨེ་རན་དང་མཉམ་དུ་ཚོང་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་འཕར་མ་ཞིག་བཟོས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གིས་ཨེ་རན་དང་མཉམ་དུ་ཚོང་འབྲེལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ལ་རྡོ་སྣུམ་སྐྱེལ་འདྲེན་དང་རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལས་ཐོན་རྫས་ཨེ་རན་ནང་གཏོང་པའི་ལས་གཞི་རྒྱ་རུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། བྷི་བྷི་སིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕྱི་འབྲེལ་དཔྱད་ཞིབ་པ་མར་ཁུ་སི་(Jonathan Marcus)ཡིས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཨེ་རན་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་བཞིན་པར་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ནས་གླེང་གི་ཡོད་པ་རེད། དང་པོ། ཨེ་རན་གྱི་ཚོང་ལས་ཚུད་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཐད་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་ལས་གཞི་བཀག་འགོག་བྱ་རྒྱུ་དང་། གཉིས་པ། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནང་ཡོད་པའི་ཨེ་རན་གྱི་ཚོང་ལས་སྡེ་ཚན་དང་ཚོང་པ་སྒེར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོང་ལས་སྒོ་རྒྱག་གི་འཇུག་ཅིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བར་འགྲོ་སྐྱོད་དང་ཚོང་ལས་བྱེད་མ་བཅུག་ཚེ། ཁོང་ཚོས་ཨེ་རན་གཞུང་ལ་གནད་དོན་དེར་གྲོས་མོལ་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་དམིགས་ཡོད་པར་བརྗོད་འདུག

༡༩༧༩ ལོར་ཨེ་རན་གསར་བརྗེ་བྱུང་རྗེས་དབྱིན་ཇི་དང་ཨེ་རན་བར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་གནས་བབ་ཧ་ཅང་སྐྱོ་བོར་གྱུར་ཡང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་བར་བསྐྱར་དུ་ཕྱི་འབྲེལ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ༡༩༩༩ ལོ་ནས་རྒྱལ་ཁོངས་ཕན་ཚུན་ནང་གཞུང་ཚབ་བཙུགས་ཏེ་ཕྱི་འབྲེལ་གོང་འཕེལ་ཆེ་ཆེར་ཕྱིན་ཡོད། ༢༠༠༩ ལོར་ཨེ་རན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་ལས་གཞི་ལ་དབྱིན་གཞུང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་དུ་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།  

 གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།