འབར་མའི་བཅོས་སྒྱུར་དང་རྒྱ་ནག་གི་འཇིགས་སྣང་།

ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་རིང་ཁེར་རྐྱང་དུ་ལྷག་པའི་འབར་མ་དྲག་པོའི་གཞུང་ལ་མང་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་འབར་མའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རང་དབང་གི་དུས་རབས་གསར་པ་ཞིག་གི་མཁའ་དབུགས་རྔུབ་བཞིན་ཡོད།

ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༩ ནས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡ བར་ཉིན་གསུམ་རིང་རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་བྷན་ཀེ་མོན་(Ban ki-moon) འབར་མའི་ནང་གཟིགས་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་དེ།  འབར་མའི་སྲིད་འཛིན་དང་ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་གཉིས་ལ་ཐུག་འཕྲད་ཐོག འབར་མའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་བཞུད་ལམ་སྟེང་ཕན་ཚུན་མཉམ་འབྲེལ་བྱ་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། འབར་མའི་གྲོས་ཚོགས་སུའང་། གཞུང་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཁག་ཚང་མས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ཁོ་ནར་ཨུ་ཚུགས་མི་བྱེད་པར། འབར་མའི་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། བཅོས་སྒྱུར་དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། ལྷག་པར་དུ་འབར་མའི་ཀཱ་ཆེན་(Kachin) གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་ཞི་འགྲིག་འཆམ་གནས་ཡོང་ཐབས་བཅས་ལ་འབད་དགོས་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱས་ཡོད།

ཐེངས་འདིར་བྷན་ཀེ་མོན་དེ་སྔའི་འབར་མའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་ཟུར་བ་ཨུ་ཐན་ཊི་ (U Thant) ཡི་དུར་སར་ཕྱིན་ཏེ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཞུས་ཡོད། དེ་བཞིན་འབར་མའི་བྱང་ཕྱོགས་ཤཱན་(Shan) མངའ་སྡེའི་ནང་བསྐྱོད་དེ། ཉལ་ཐའི་མེ་ཏོག་རྩ་འགོག་ལས་གཞི་ཞིག་མགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཤཱན་མངའ་སྡེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་དུ་ནག་ཐོན་སྐྱེད་བྱ་ཡུལ་མང་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་ཁོང་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས། སུའུ་ཀེ་ཡིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ཏེ་གཞུང་ལ་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པར་བསྔགས་བརྗོད་དང་། ཁོ་མོ་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ལས་ཁུངས་ཨ་མར་གཟིགས་སྐོར་དུ་མགྲོན་འབོད་བྱས་ཡོད་འདུག

ཟླ་སྔོན་མའི་ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་འབར་མའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་འོས་འདེམ་སྐབས། འཐུས་མི་ ༤༥ ལས་ ༤༣ སུའུ་ཀེ་དང་ཁོང་གི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་འོས་མི་བདམས་ཐོན་བྱུང་རྗེས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུ་དེ་ཚད་ལྡན་དང་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་གོམ་སྟབས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤོས་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་ཐོག དེ་སྔ་འབར་མའི་སྟེང་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགོག་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད་པའི་རིགས་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཁེར་རྐྱང་དུ་ལྷག་པའི་འབར་མ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཡོང་རྒྱུར་སྒོ་མོ་རྒྱ་ཆེར་ཕྱེས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ཚེས་༢༣ཉིན་གྱི་འབར་མའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་དང་།གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་པའི་ཁོང་གི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་འོས་མི་རྣམས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་མེད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་དེ་སྔའི་འབར་མ་དྲག་པོའི་གཞུང་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་འོག་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་དམ་བཅའ་འབུལ་འདོད་མེད་པས་ཡིན་འདུགཉིན་དེར་འབར་མའི་སྲིད་འཛིན་ཐེན་སེན་(Thein Sein) ཉི་ཧོང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཁོས་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་སར་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མཁན་ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཡོད་པ་བཞིན།ཐེངས་འདིའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་རྒྱུར་དགའ་བསུ་ཡོད།འོན་ཀྱང་།གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་རྐུབ་སྟེགས་འཛིན་མིན་དེ་མོ་རང་ཉིད་ལ་རག་ལས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། ད་ཆར་སུའུ་ཀེ་དང་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་དག་གིས་སང་ཉིན་ཚེས་ ༢ ཉིན་གྲོས་ཚོགས་སུ་དམ་འབུལ་དང་མཉམ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྒྲགས་ཡོད་པའི་ཐད། སུའུ་ཀེ་ཡིས་ “མང་ཚོགས་ཀྱིས་ངེད་ཅག་འབར་མའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་བསླེབ་རྒྱུར་རེ་བ་བཟུང་སྟེ་བདམས་ཡོད་སྟབས། ཨང་དང་པོ་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་བསྐང་ཆེད་ང་ཚོ་ངེས་པར་དུ་གྲོས་ཚོགས་ནང་བསླེབ་དགོས་པ་དང་། གྲོས་ཚོགས་ནང་བསླེབས་རྗེས་རྩ་ཁྲིམས་བཅོས་སྒྱུར་སྐོར་ལ་རིམ་པས་གྲོས་གཞི་འདོན་ཆོག་གི་རེད” ཅེས་བརྗོད་ཡོད།

ཟླ་སྔོན་མའི་ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་འབར་མའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་འོས་འདེམས་དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྟོག་ཞིབ་མི་སྣ་དང་གསར་འགོད་པ་མང་པོ་རང་དབང་ཐོག་ཡོང་བཅུག་ཡོད་ལ།  འོས་འདེམས་དེ་ཡང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དང་དྲང་བདེན་ཐོག་བསྡུས་ཏེ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་དང་ཁོང་གི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་རྗེས། ཚེས་ ༤ ཉིན་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་དེ་སྔ་འབར་མའི་སྟེང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་འབར་མའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཨ་རིར་ཡོང་མི་ཆོག་པའི་གནོན་ཤུགས་སྲིད་ཇུས་བཟུང་ཡོད་པ་དག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་གུ་ཡངས་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་ལ། འབར་མའི་ནང་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་གསར་འཛུགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཀྱང་འཛུགས་འཆར་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འབར་མའི་སྟེང་གུ་ཡངས་སྲིད་ཇུས་འཛིན་པའི་གོམ་སྟབས་སྤོ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བསྒྲགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཡུ་རོབ་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཨ་ཤི་ཊོན་(Catherine Ashton) སུའུ་ཀེ་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས།  མི་འགྱངས་པར་འབར་མའི་ནང་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ། འབར་མའི་དམངས་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་རོགས་འདེགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད།

འབར་མའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་རྗེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་དང་ཁོང་གི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་བསྔགས་བརྗོད་དང་འཚམས་འདྲི་ཞུས་སྐབས། ལྕམ་ཨང་སན་སུའུ་ཀེ་ཡིས་རྒྱ་གར་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། འབར་མའི་མང་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་ཐད་སྔར་ལས་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདོན་རྒྱུའི་རེ་བ་འཛིན་གྱི་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། གནད་དོན་དེའི་ཐད་རྒྱ་གར་ཨན་ཌེ་ཊེ་ཝེ་(NDTV) བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གིས་འབར་མ་དང་བོད་ཐོག་ལ་བཟུང་བའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཐད་བགྲོ་གླེང་ཤུགས་ཆེར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་སྔ་འབར་མ་དང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་བཟུང་མེད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་བྱས་ཡོད།

འདས་པའི་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་རང་དབང་འཐད་རྩོད་བྱས་ཏེ། ད་ཆར་འབར་མའི་ནང་མང་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་བཞིན་པའི་གནད་དོན་ཐད། ཀམ་བྷོ་ཌེ་ཡའི་(Cambodia) ནང་རྟེན་གཞི་བྱེད་པའི་ལའེ་ཕཱར་ཌི་ཁེ་ལས་སྡེ་ཚན་ (Leopard Capital) གྱི་སྦྱིན་བདག་ཁི་ལེ་ཊོན་(Douglas Clayton) གྱིས།  “འབར་མར་མཚོན་ན་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཕྱིན་མཐར་ད་གཟོད་ཨེ་ཤ་ཡའི་དུས་རབས་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མགོ་ཚུགས་ཐུབ་པ་རེད། ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུ་དྲང་བདེན་ཐོག་འགྲོ་ཐུབ་ཡོད་སྟབས། ཕྱིན་ཆད་འབར་མའི་སྟེང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགོག་རྐྱེན་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་དོན་དེ་ཙམ་མི་འདུག ” ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགོག་རྐྱེན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་རྗེས་འབར་མའི་ནང་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༠༠ ཡི་རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་འདུག རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཚབས་རྟོག་ཞིབ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཀི་ལེ་ནེ་(Kleine Ahibrandt) ཡིས་ཀྱང་། “རྒྱ་ནག་གིས་དེ་སྔའི་འབར་མ་དྲག་པོའི་གཞུང་བརྒྱུད། ཡུལ་མིའི་བདེ་སྡུག་ལ་སྣང་མེད་ཀྱིས་འབར་མའི་ཐོན་ཁུངས་བཤུ་གཞོག་དང་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན། ས་ཁུལ་བེད་སྤྱོད་རིགས་གང་བྱུང་དུ་བྱས་ཏེ། འབར་མའི་མང་ཚོགས་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བཟོས་ཡོད”ཅེས་བརྗོད་ཡོད།

ལོ་ ༣༠ ཡས་མས་རིང་འབར་མ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁ་བྲལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་གཏོགས་དམར་པོ་དྲག་པོའི་གཞུང་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད་ཀྱང་། འདས་པའི་ལོ་གཅིག་ལྷག་རིང་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་དང་། དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན། ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ། རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་སོགས་རིམ་པར་དངོས་སུ་འབར་མར་ཕྱིན་ཏེ། འབར་མའི་མང་གཙོ་བཅོས་སྒྱུར་ཐད་ལམ་སྟོན་གནང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོའི་བཞུད་ལམ་དུ་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཡོད། གནད་དོན་དེའི་ཐད་རྒྱ་ནག་ཆིན་ཧྭ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ལཱིས་ (Li) ཡིས། “ཨ་རིས་འབར་མའི་ནང་ཐེ་ཇུས་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ནི། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་བཟུང་པའི་སྲིད་ཇུས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་ཇུས་དེའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་ཞན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཁེར་རྐྱང་དུ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རེད”ཅེས་བརྗོད་འདུག

འབར་མ་གཞུང་ནི་ ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ངོས་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་སྲིད་གཞུང་ཐོག་མ་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་སྔ་འབར་མའི་ནུས་ཤུགས་ཐོན་དངོས་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་འབྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། འབར་མ་ནི་རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོའི་དམག་དོན་འཐབ་ཇུས་ཐད་རྒྱ་ནག་གི་སྒོ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་དཔལ་འབྱོར་དང་དམག་དོན། ཆབ་སྲིད་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབར་མར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་ནང་འདྲེན་ཚོང་རྫས་བརྒྱ་ཆ་ ༨༠ མཱ་ལཱ་ཁཱ་(Malacca Straits) མཚོ་ལམ་ལ་རྟེན་དགོས་པའི་ཐད་ནས་འབར་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་འཚོང་ནང་འདྲེན་གྱི་བརྒྱུད་ལམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད།