ཐབ་ཆུང་ཆུང་ནང་ལ་མེ་ཚ་བོ་གཏོང་མཁན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད-གཡུང་དྲུང་བོན།

ཀླུ་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ

ཀ
བདག་ལ་མཚོན་ན་སྐྱེས་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ཆུང་དུས་ནས་ངེད་ཚོའི་གྲོང་ཚོའི་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་དགེ་ལུགས་པའི་རྗེས་འབྲངས་ཤ་སྟག་ཡིན་ཡང་། འབྲོག་སྡེ་རེ་ཟུང་གིས་ཁྲི་ཀ་ས་ཆའི་བོན་པོའི་སྔགས་པ་ཁག་ཅིག་ལོ་འཁོར་རིམ་གྲོ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་མཐོང་མྱོང་ལ། (1) རྗེས་སུ་ཕྱི་ཡུལ་འགྲིམས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གྲྭ་བཙུན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་མྱོང་ཞིང་། དགེ་བཤེས་བྱ་འཕུར་ལགས་བརྒྱུད་ནས་བོན་པོའི་རྫོགས་ཆེན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ཁག་ཅིག་ལག་སོན་གྱིས་ལྟ་ཀློག་བྱས། ཁོམ་སྐབས་ཡོད་དུས་ཧི་མ་ལ་མའི་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་སོགས་བོན་གྱི་དྲ་ཚིགས་ཁག་ཅིག་ལ་ཉུལ་ཞིབ་བྱས། བོན་དང་བན་དེའི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཞིབ་ཀློག་བྱས། ལོ་རྒྱུས་བྱུང་བ་རིག་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསམ་བློ་མང་པོ་ཞིག་བཏང་། བན་བོན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མཁས་པས་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དུ་མ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས། དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་འདྲ་མིན་གྱི་སྐོར་ལ་ཡང་མཐོང་ཐོས་བསགས། བན་བོན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་བསྡད་པར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་ངོ་མའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲེངས་ཏེ། བོན་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤོག་ལྷེ་རེ་རེ་ཕར་སློག་ཚུར་སློག་བྱས། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞེས་པའི་གཏམ་བཤད་ནང་དུ། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་བོན་བསྣུབས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྐད་ཆ་དྲང་མོ་བཤད་དྲགས་ཏེ་བན་དེའི་ཆོས་གྲོགས་སྐོར་ཞིག་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས། དེ་རིང་ཡང་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་དག་གི་བརྗོད་ཚིག་དང་རང་གི་བསམ་པའི་འཆར་སྒོ་མ་གསང་དྲང་བོར་བྲིས་ཏེ་བོན་པོ་ཁག་ཅིག་ལ་དོགས་འདྲོག་སློང་བ་ཡང་སྲིད། དེ་ནི་སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱིས། ཁ་རོག་བསྡད་ན་བུ་མོ་ལྐུགས་མ་ཟེར། བཤད་རྒྱུ་མང་ན་བུ་མོའི་འཕེར་ཤ་ཟེར། ཞེས་དང་། དྲང་པོར་བཤད་ན་མི་མི་དགའ། དབྱུག་པ་བསྟན་ན་ཁྱི་མི་དགའ། ཞེས་པའི་གཏམ་དཔེ་སོགས་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ངོས་སུ་རིམ་བཞིན་ཤར་ཡོང་ངོ་།།

ཁ
བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་མང་པོའི་ཁྲོད་ནས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། འདིར་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་ཞེས་པ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བསྣུབས་པ་དང་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བའི་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་བོན་ཆོས་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། འདིར་བརྗོད་ཚིག་ཇི་བཞིན་བྲིས་མེད་ན་ཡང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁག་ཅིག་གིས། གདོད་མའི་བོན་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་གཉིས་ནི། དེང་སང་གི་ཨ་རིའི་གླིང་ཆེན་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ ཨོ་སུ་ཁྲོ་ལི་ཡ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཏེ་ལྷ་མཆོད་པ་དང་འདྲེ་འདུལ་བ་གཉིས་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པས། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་སྐུ་གཤེན་ཚོའི་ཕྱག་ལས་གཙོ་བོ་གཉིས་ནི་བོན་ལྷ་དང་བཙན་པོའི་སྒེར་ལྷ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ལྷ་སོགས་མཆོད་རྒྱུ་དང་། རང་ཉིད་དང་བཙན་པོ་བོད་ཁམས་གསུམ་ལ་གནོད་པའི་འདྲེ་སྲིན་འདུལ་རྒྱུ་དེ་རེད། གལ་སྲིད་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོན་པོར་ད་ལྟའི་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་དང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་གར་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་དང་བརྒྱ་བཅུ་གོ་དགུ་ཙམ་མཚུངས་ཆོས་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་བསྣུབས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཅི་ཡང་བཙལ་ནས་རྙེད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་པདྨ་དང་ཞི་འཚོ་ཡབ་སྲས་སོགས་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། འོ་ན་དུས་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གི་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་མཁན་རྒྱ་ནག་ཧ་ཤང་སློབ་མ་དང་བཅས་པ་བོད་ནས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བསམ་གཏན་པའི་སློབ་དཔོན་ཚོས་བསམ་གཏན་གཅིག་པོ་མ་གཏོགས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཉམས་ལེན་གཞན་དག་དང་ཕྱག་མཆོད་འབུལ་ཁ་ཏོན་ཟློས་བརྗོད་སོགས་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་ཆ་རྐྱེན་དེ་དག་དགོས་མེད་དུ་བསྒྲགས་པའི་རྐྱེན་ལས་དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། བོན་པོའི་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་དང་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་ནང་དུ་བསམ་གཏན་གཅིག་པོ་མ་གཏོགས་དགོས་གལ་མེད་པའི་སྐོར་རྩ་བ་ནས་བཤད་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་ཕྱིར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྐབས་བོན་པོར་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡོད་ན་དེ་བསྣུབས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། དེ་ལྟ་བུའི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་དེ་དང་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཚོར་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ། དེ་རྩ་མེད་དུ་བཏང་བའི་ཤུལ་དུ་འཇོག་རྒྱུའི་རྒྱ་གར་ནང་བསྟན་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ད་ལྟའི་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀའི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཅི་ཡང་མི་འདུག ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བོན་པོ་ཁག་ཅིག་སོག་པོ་སྤྲེལ་སློག་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས།། ཞེས་པའི་སོག་ཡུལ་དུ་སྤྱུགས་པའི་བོན་པོའི་ཆོས་པ་ཚོས་ལྷ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཏེ་དབྱིན་སྐད་དུ་Shamanism ཞེས་པ་འདིའི་རིག་གཞུང་སྤེལ་བའི་རྗེས་ཤུལ་ད་དུང་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། བོན་པོ་དེ་དག་གིས་སོག་ཡུལ་དུ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་སྤེལ་བའི་དཔང་རྟགས་ཅི་ཡང་རྙེད་རྒྱུ་མི་འདུག  ཅེས་པའི་བསམ་ཚུལ་སྤེལ་མཁན་ཡང་སྔོན་ཆད་དང་དེང་སྐབས་ཡོད་པ་ཤེས་གསལ་བཞིན་ཡིན་ལ། འདི་ནི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ལོ་སྟོང་ལོན་པའི་རྒད་པོ་འདྲ་ཡོད་ན་ནི་འདྲི་བར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན། ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཡས་མས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསང་བ་ཡིན་པས། འདི་ཡིན་དེ་མིན་གྱི་ཁ་ཚོན་གཅོད་རྒྱུ་སྔ་དྲགས་ན་མི་ལེགས་ཤིང་། བན་བོན་ཆོས་ལུགས་འདི་གཉིས་ཚད་མ་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་སྟེ། “ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་”ཅེས་པའི་དཔེར་མཚོན་དུ་བཞག་སྟེ་ང་དགའ་ཁྱོད་སྐྱིད་ཀྱིས་མི་ཚེ་ཐུང་ཐུང་འདི་བསྐྱལ་ན་ལེགས་པར་ཡང་སེམས་སོ།།

ག
གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁག་ཅིག་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་ཚོ་གལ་སྲིད་བདེན་པ་ཡིན་ན། བོན་གསར་མ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཚང་མས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཅིག་སྟེ། ཡ་ཀིའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ནས་མ་གིའི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་བར་དུ་ཕལ་ཆེར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ཡིན་པའི་དེང་སང་གི་བོན་པོའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་གོ་དགོས། སྐབས་རེར་རྒྱ་གར་གྱི་ན་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མའི་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་བོན་གསར་མའི་བསྟན་པའི་མྱུ་གུ་འབུས་སྟངས་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་བོད་ཀྱི་རྙིང་མ་དང་བཀའ་གདམས་པ། བཀའ་བརྒྱུད་དང་ས་སྐྱ་པ། ཇོ་ནང་པ་དང་བུ་ལུགས་པ་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཚང་མ་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་གསར་བཏོད་གནང་བ་གཉིས་ལ་མཚུངས་ཆོས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་ཡོང་གི་འདུག རིག་གཞུང་ནང་འདྲེན་གྱི་ཐབས་ལམ་འདིས་གནའ་ནས་ད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཚང་མ་འཐུས་ཚང་དང་སྣ་འཛོམས་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བཏང་ཡོད་པས། བོན་པོས་རིག་གཞུང་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་ཡིས་བོན་ཆོས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཉམས་འགྲོ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད། བོད་ལ་མཚོན་ན་རྙིང་མ་བཀའ་བརྒྱུད་ས་སྐྱ་ཇོ་ནང་བོན་པོ་ཚང་མས་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་བྱས་ནས་རང་རང་གི་ཆོས་བརྒྱུད་རེ་གྲུབ་ཡོད་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་བསྙོན་འདིང་ནུས། བོན་གྱི་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་འདིའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གནའ་ནས་ད་བར་དུ་བོན་པོའི་གྲྭ་པ་མང་པོ་ཞིག་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་སར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་།   སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར་གྱིས། ཞང་ཞུང-བོན་པོ། ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བའི་ནང་དུ། “དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ནི་ཆུ་ཆེན་རྫོང་དམར་སྤུངས་ཤང་སྟེགས་ཅོག་ལུང་པ་ནས་ཕྱིར་སོང་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོས་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་བླ་མ་མང་པོར་བསྟེན་ཏེ་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པར་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་ཞང་ཞུང་ཤེས་རིག་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱས། ཁོས་བོད་ལྗོངས་གཞིས་ཀ་རྩེའི་རྣམ་གླིང་དབེན་ས་ཁ་དགོན་ནས་སློབ་སྦྱོང་གི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་རྗེས་དགོན་པ་དེ་གའི་མཁན་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྗེས་སུ་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྨན་རི་དགོན་གསར་བཞེངས་མཛད་དེ་བོན་ཆོས་ཀྱི་འདུལ་བ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་ཞིང་། བན་ཁའི་ཚད་མའི་བསམ་བློའམ་དགོངས་པ་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ་བོན་ཆོས་ཕྱི་དར་གྱི་ཚད་མའི་གཞུང་ལུགས་བསྐྱར་བཟོ་གནང་བར་ བྱས་རྗེས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་བཞག་ཡོད།” ཅེས་བརྗོད་ཡོད་ལ།  སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་ཞིང་གཤེགས་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་གདན་ས་འབྲས་སྤུངས་སུ་སློབ་གཉེར་གནང་མྱོང་ཡོད་ཚུལ་གསར་ལམ་ཁག་ནས་ཐོས།(2) མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་(3) ཀྱང་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་སར་སློབ་གཉེར་བྱས་ཡོད ། ༡༩༩༤ ལོར་ཁོ་བོ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་དུས་མདོ་སྨད་རྔ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བོན་པོའི་གྲྭ་པ་འགས་གདན་ས་འབྲས་སྤུངས་སུ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་འདུག་ལ། ཁོང་ཚོ་ནི་དཔེ་ཆ་བ་རྩེ་གྲས་དེ་འདྲ་ཡང་རེད་འདུག འདིས་ཅི་ཞིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེ་ན། བོན་པོའི་གྲྭ་བཙུན་ཚོའི་གུ་དོག་ལས་ཐར་པའི་དཀྱེལ་ཡངས་རྒྱང་རིང་གི་བསམ་བློ་དང་ཤེས་བྱ་འཚོལ་བའི་སྤོབས་པ་དེ་མཚོན་ཡོད།

ང
ཞང་བོད་དཔེ་ཁང་ཆེན་མོའི་འཕྲུལ་དེབ་ཅེས་པའི་དྲ་ཚིགས་སུ་བཀོད་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཤོད་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་བོན་ཆོས་དཔྱད་བསྡུར་(4) ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དེར་ཁམས་ཆེན་དང་ཡུམ་འབུམ་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་པའི་ལེའུ་ཞིག་འདུག་ཅིང་། དེར་རྩོམ་པ་པོས་བོན་གྱི་ཁམས་ཆེན་དང་བན་དེའི་ཡུམ་འབུམ་པ་གཉིས་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་མཚུངས་ཆོས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་བྱས་འདུག འདི་ནི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལེའུ་བོན་གྱི་མངོན་པ་མཛོད་དཔེ་དང་བན་དེའི་མཛོད་དཔེ་སོགས་བསྡུར་ནས་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད་པ་དེ་དང་། བན་བོན་འདུལ་གཞུང་དཔྱད་བསྡུར། གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་དང་རྒྱུད་བཞི་དཔྱད་བསྡུར་བཅས་ལ་གཟིགས་ན་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་གོ་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ངོ་འཕྲོད་ཡོང་གི་རེད། དེ་བཞིན་བན་དེའི་རྫོགས་ཆེན་དང་བོན་པོའི་རྫོགས་ཆེན། བན་དེའི་སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་དང་བོན་པོའི་བྱམས་མ་ཉེར་གཅིག བན་དེའི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་དང་བོན་པོའི་སྲིད་པའི་རྒྱལ་མོ། བོན་གྱི་དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོ་དང་བན་དེའི་དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོ། བན་དེའི་ཀུན་རིག་དང་བོན་པོའི་ཀུན་རིག བན་དེའི་ཞི་ཁྲོ་དང་བོན་པོའི་ཞི་ཁྲོ་སོགས་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་གྱི་མཚུངས་ཆོས་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་ཞིང་། གལ་སྲིད་བན་བོན་གང་ཞིག་གིས་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་བྱས་མེད་ན་གཞུང་ལུགས་འདི་དག་ཆེས་འདྲ་མཚུངས་སུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ། ལྷ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་འདི་ནས་བླངས་ཏེ་དེ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་སྟབས་ལེགས་སྟེས་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། འདི་ནི་རིག་གཞུང་ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ཤིག་ཡིན་ནོ།། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྡོམ་ཚིག་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་འགྱུར་ལྡོག་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཆད་མིའི་རིགས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཚང་མས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་ཡིན་པར་ཐག་བཅད་ནས་བཤད་མྱོང་ཡང་། བོད་མདོ་སྨད་རྒན་གྱའི་བྲག་དཀར་གྱི་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་མིའི་འགྲམ་རུས་དེར་དཔྱད་འབྲས་སུ་བོད་ཡུལ་དུ་ཡང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་དང་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སྤྲ་ནས་མི་རུ་གྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་དགོས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།

ཅ
བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་མ་ཟད་ཐ་ན་གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་(5) དང་སྙན་ངག་གི་གཞུང་ལུགས་དང་ (6)  བཅས་པ་ཞང་ཞུང་གི་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་སོགས་ལས་བརྒྱུད་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོང་རྣམ་པར་ཡང་བོན་པོའི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་བྲག་རི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས། འདི་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། རེ་ཞིག་རང་རིགས་མཐུན་པའི་འཁོར་ནང་དུ།། རང་རང་སོ་སོའི་སྤྱོད་པ་བསྐྱང་ན་ལེགས།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་ལུགས་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་གཞན་ལུགས་ལ་མི་སྡང་བའི་སྒོ་ནས་རང་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པའི་གྲུབ་དོན་ནམ། ཆོས་བརྒྱུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་རང་རང་གི་མཁས་པས་གསུངས་པ་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་བསྡད་ན་ལེགས་སོ།།

ཆ
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུ་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མར་དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་དུ་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། བོན་པོ་ནི་རྩ་འཛུགས་དང་ལྡན་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་གཏོར་སྐྱོན་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཅིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཁོར་སྐྱོད་ཆེན་མོའི་ཁྲོད་དུ། མི་དང་བྱ་དངོས་གང་ཡིན་ཡང་འགྱེལ་མྱོང་ན་ལངས་མྱོང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡོད་པ་དང་། ཕམ་ཁ་མྱངས་ན་རྒྱལ་ཁའི་འཐབ་ཇུས་རྙེད་པའི་སྤྱི་འགྲོས་འདིའི་ཀློང་དུ། བོན་པོ་ཚོས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྨ་ཁ་བཙེམ་ཞོར་གདངས་ཞོར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་སོ་སོའི་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཙུགས་ཤིང་། དེང་སང་བོད་ཡུལ་དང་རྒྱ་བལ་ཕྱི་གླིང་སོགས་འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བོན་པོའི་བླ་མ་དང་ཆོས་ཚོགས་དུ་མ་ཞིག་གིས་ཁྱབ་འདུག

ཇ
བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་བོན་པོའི་མི་གྲངས་ནི་རྙིང་མ་དང་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ས་སྐྱ་པ་དང་ཕལ་ཆེར་གྲངས་འབོར་མཚུངས་པ་དང་། ཇོ་ནང་པ་ལས་མང་ཞིང་བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་བསྡུར་ན་ཉུང་བར་མཐོང་བ་ཞིག་རེད། རྗེས་འཇུག་པའི་གྲངས་འབོར་མང་དྲགས་ནས་གང་སར་ཁ་འཐོར་ཏེ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དཀའ་བའི་ཆོས་བརྒྱུད་ག་གེ་མོ་དང་། ཡང་གྲངས་འབོར་མང་ཡང་ནང་ཁུལ་གྲུབ་མཐའ་མེད་པས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ག་གེ་མོ། གྲངས་འབོར་ཉུང་ཡང་ནང་ཁུལ་གྲུབ་མཐའ་མང་དྲགས་ཏེ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ག་གེ་མོ། གྲངས་འབོར་ཉུང་ཡང་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འགའ་ཡོད་པའི་ནང་བོན་པོ་གཅིག་ཡིན། སྐབས་འདིའི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ཉུང་ཞེས་པ་ནི་བསྡུར་ཚད་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་གྱི་རང་ལྡོག་ནས་བཞག་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། བོན་པོ་ལ་མཚོན་ན་མདོ་སྨད་རྒྱ་རོང་ཕྱོགས་སུ་གྲུབ་མཐའ་གཞན་དང་བསྡུར་ན་གྲངས་ཀ་ཧ་ཅང་མང་ངོ་།།

ཉ
བོན་གྱི་ཁྲི་འཛིན་བསྐོ་བཞག་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་འདི་གཅིག་པོའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཁྱད་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་སྟེ། བླ་མ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་བྱིས་པ་སྣབས་ལུག་ཅིག་ཁྲི་མཐོན་པོ་ཞིག་གི་ཁར་བསྐྱལ་ཏེ་དོང་ནང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་གསོ་སྐྱོང་ལོ་མང་རིང་བྱེད་དགོས་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་ན་ཁྱིམ་བརྒྱུད་གདུང་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཆོས་བརྒྱུད་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། ཕྱི་འདུལ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་ཞིང་ནང་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པའི་བཀའ་རབ་འབྱམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གི་ཁྲོད་ནས་མིང་ཐོ་བདམས་སྒྲུག་གིས་བོན་གྱི་བླ་མ་ཡི་དམ་སྲུང་མའི་ཚོགས་ལ་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཏབ་པའི་འབྲས་བུར་སྨིན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་བོན་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱབས་མགོན་དུ་མངའ་གསོལ་ཞུ་བ་འདི་ནི། གནའ་རབས་དེང་རབས་གཉིས་ཀའི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་ཆ་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་བསྔག་པར་འོས་ཤིང་སྐྱོན་མེད་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་ཡོད་ལ། འདིའི་སྐོར་ལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་དང་། རབ་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དྲང་སྲོང་ཟླ་བ་དར་རྒྱས་མཆོག་ཇི་ལྟར་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་བཞི་པར་བསྐོས་པའི་སྐོར་གྱི་གསར་འགྱུར་དང་རྩོམ་ཡིག་ལ་བལྟས་ན་ངོ་མཚར་བའི་བྱུང་བ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ།

ཏ
རྔ་བའི་སྣང་ཞིག་དགོན་དང་རྟོགས་ལྡན་དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཆེན་པོ་ཞིག་མེད་ན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་གདན་ས་སྨན་རི་དང་བལ་ཡུལ་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེ་གཉིས་སུ་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་པའི་གྲྭ་ས་ཆེན་པོ་དག་དང་བསྡུར་ན་གྲྭ་པའི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ན་ཡང་། གྲྭ་པའི་སློབ་གཉེར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་པའི་གྲྭ་པའི་སློབ་གཉེར་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལོན་ཡོད། གདན་ས་སྨན་རིར་མཚོན་ན་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་དུ་ཐ་སྙད་རིག་གནས་བརྡ་དག་སྙན་ངག་སྨན་དང་རྩིས་སོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་ས་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང་། བལ་ཡུལ་གྱི་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེ་ལ་ཡང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་ཡོད་འདུག་པ་མ་ཟད། ན་གཞོན་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་ཞིག་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་འདུག  ཡིག་ཆ་རྩོམ་པ་པོ་ཕལ་ཆེ་བ་བན་དེའི་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་མང་པོར་བོན་རྙིང་མས་དམར་མཆོད་བྱེད་ཚུལ་འཁོད་ཡོད་ལ། དེང་སང་མདོ་སྨད་རྒྱ་རོང་ཕྱོགས་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁག་ཏུ་གནའ་བོན་ལྷག་ལུས་སུ་འདོད་པའི་བོན་གྱི་གྲོང་ཆོག་པ་རེ་ཟུང་གིས་ད་དུང་དམར་མཆོད་ཕྲན་བུ་རེ་བྱེད་པའི་བརྙན་ཐུང་འདྲ་མིན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་། ཁོ་བོས་ངོ་ཤེས་པའི་བོན་པོའི་གྲྭ་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་དཀར་ཟས་པ་རེད་འདུག་ལ། འདུལ་ཁྲིམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་དྲང་སྲོང་གི་རྒྱལ་མཚན་འཛིན་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་བོན་རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མང་པོ་ཞིག་དེང་སང་དཔེ་རྙིང་ཁྲོད་ཡོད་ཀྱང་བོན་གསར་མའི་ལུགས་འཛིན་ཕལ་ཆེ་བས་གཞུང་ཆེན་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་ཆོ་ག་དེ་དག་ལག་ལེན་མི་བྱེད་པ་ཡང་། བོན་རྙིང་མ་བོན་གསར་མའི་ཕྱོགས་སུ་རིམ་འགྱུར་བྱུང་བའི་དཀྱོགས་མཚམས་ཀྱི་གོད་ཆག་ཅིག་ལོས་ཡིན་བསམས།  འདི་ནི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་པའི་ཁྲོད་དུ་བཀའ་མ་ཤུགས་ཆེ་དུས་གཏེར་མ་བག་ལ་ཞ་བ་དང་། གཏེར་མའི་ཆོས་སྐོར་རྒྱས་དུས་བཀའ་མར་ཉམས་རྒྱུད་འབྱུང་བའི་སྣང་ཚུལ་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་བོ་ཡོད།

ཐ
ཁོ་བོར་མཚོན་ན་རྔ་བ་སྣང་ཞིག་དགོན་དང་རྟོགས་ལྡན་དགོན། རྒྱ་གར་སྨན་རིའི་དགོན་དང་བལ་ཡུལ་ཁྲི་བརྟན་དགོན་སོགས་ཀྱི་བོན་པོའི་གྲྭ་གྲོགས་གང་འཚམ་ཞིག་ཡོད་ལ། བོན་གྲྭ་འདི་དག་གི་གྲས་སུ་ཚང་མར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་འཚམ་རེ་འདུག་ཅིང་། ཕལ་ཆེ་བས་རང་མགོ་ཐོན་པའི་ཡོན་ཏན་འདུག ཁོང་ཚོའི་གྲས་ནས་སྨན་རིའི་སློབ་དཔོན་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་ཚང་ནི་བདག་གིས་མཇལ་བའི་བོན་པོའི་བླ་མའི་ཁྲོད་ནས་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་འཛོམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་རེད། བྱ་འཕུར་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་པའི་དགེ་བཤེས་དེ་སྐུ་ཚེ་མ་རིང་བ་མ་གཏོགས་བོན་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཞིག་ཡིན། དོལ་བོའི་ཆོས་འཁོར་ཚང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་བོན་ཆོས་ཀྱི་དགེ་བཤེས་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་སློབ་ཆེན་ནས་འབུམ་རམས་པའི་ལག་ཁྱེར་ཡང་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུའི་གཙོ་སྐྱོང་བའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད། དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་བོན་ཆོས་ཀྱི་དགེ་བཤེས་ལག་ཁྱེར་ཡོད་ལ། བོན་ཚོགས་མང་པོ་བཙུགས་ཤིང་དཔེ་ཆ་མང་པོ་བརྩམས་ཏེ་བོན་བསྟན་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤེལ་བའི་ཉི་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། དགེ་བཤེས་བྱ་འཕུར་ལྷུན་འགྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དང་དགེ་བཤེས་གཡུང་དྲུང་རྣམ་གཉིས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་བཞིན་འདུག དགེ་བཤེས་བྱ་འཕུར་ལྷུན་འགྲུབ་ལ་མཚོན་ན་ཕྱག་དེབ་རྩོམ་པ་དང་མཛེས་རྩལ་ཡིག་གཟུགས་ལ་མཁས་པ། ཁ་པར་ནང་བོན་པོའི་ལོ་ཐོ་གསར་བཏོད་སོགས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་ལས་ལ་འཇུག་བཞིན་ཡོད། དགེ་བཤེས་ཁྲི་གཡུང་དྲུང་ལ་མཚོན་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཆུང་དུ་མའི་སྟེང་དཔྱད་རྩོམ་སྒྲོག་སྦྱོང་དང་ཕྱག་རྩོམ་སྣ་མང་སྤེལ་བཞིན་འདུག གཞན་སྣང་རྒྱལ་ཤེར་དགེ་ཟེར་བའི་གྲྭ་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞིག་གིས་ཝ་ར་ཎ་སིར་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཞོར་རྩོམ་ཡིག་སྣ་མང་སྤེལ་བཞིན་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་ཁ་བརྡ་དྲ་བར་འཚུབ་མ་རྒོད་པོ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་མཆན་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འབྲི་བཞིན་འདུག  <<བོན་སྒོ>> ཞེས་པའི་བོན་རིག་པའི་དུས་དེབ་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་(7) ཞེས་པའི་བོན་གྱི་དྲ་ཚིགས་གྲགས་ཅན་དེའི་སྟེང་དུ་གཟིགས་ན་བོན་པོའི་མཁས་པ་ཚོས་བྲིས་པའི་རྩོམ་ལུས་སྣ་མང་གི་རྩོམ་ཡིག་ཡག་པོ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་དང་བསྡུར་ན་བོན་པོའི་གྲྭ་པ་དང་དགེ་བཤེས་མཁས་པ་མང་པོས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་འདུག་ལ། དཔྱད་རྩོམ་ལ་མཚོན་ན་ཡང་བོན་པོའི་མཁས་པས་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔྱད་རྩོམ་ཚད་ལྡན་འབྲི་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གང་འཚམ་ཞིག་ལྡན་འདུག

ད
དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་བལྟས་ན། ཞྭ་དཀར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་དང་བཅས་པ་ནི་ཐབ་ཆུང་ཆུང་ནང་ལ་མེ་ཚ་བོ་འབུད་པའི་དཔེ་མཚོན་གསོན་པོ་ཞིག་ཡིན་འདུག་པས། ཤྰཀྱའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཤིང་རྟ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་དག་ལ་མཚོན་ན་ཡང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་འདི་ལས་ལེགས་ཆ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ལེན་རྒྱུ་འདུག་ཅིང་། དེ་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱིས་ཤྰཀྱའི་བསྟན་པ་ལས་རིག་གནས་ནང་འདྲེན་བྱས་ལུགས་བརྗོད་པ་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེས་རང་ཉིད་དར་རྒྱས་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་གཟི་བརྗིད་དང་ལེགས་ཆ་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ། དེས་ཆོས་བརྒྱུད་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་དང་མཛའ་བརྩེ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།

ན
དེང་སང་མཁས་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་ཞང་བོད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་གསར་བཟོ་བྱས་ཏེ་ཞང་ཞུང་དང་བོད་གཉིས་རྦད་དེ་ཁ་ཁ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལམ་དྲིལ་སྒྲོག་གསར་པ་ཞིག་བྱེད་པར་འབད་བཞིན་འདུག་པས། གལ་སྲིད་ཞང་ཞུང་སྟེ་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་འདི་བོད་དང་རྦད་དེ་ཁ་ཁ་ཡིན་ན། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཚང་མ་བོད་དང་ཁ་ཁ། མདོ་སྨད་ཀྱང་བོད་དང་ཁ་ཁ། ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱང་བོད་དང་ཁ་ཁ་ཡིན་དགོས་པས། མཐར་ཐུག་བོད་ཅེས་པ་དེ་བོད་དབུས་ཁུལ་གཅིག་པོར་གོ་བར་འགྱུར་བས། འདིས་བོད་དང་བོད་རིག་པར་ཕན་གྱི་ཡོད་དམ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཡང་ཐུགས་བསམ་བཞེས་གལ་ཆེ་བར་སྙམ། བོད་ཀྱི་ཞང་ཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཨེ་འགྲུབ་ལ་མ་འབད་པར་ཞང་བོད་ཅེས་འབྲི་རྐྱང་སྤེལ་རྐྱང་བརྗོད་རྐྱང་བྱས་ན། དེ་ནི་ཨ་རྒྱའམ་ཀྲུང་རི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དང་འདྲ་བོ་ཡིན་པས་བོད་དང་ཞང་ཞུང་རྦད་དེ་ཁ་ཁ་ཡིན་པའི་ལོག་རྟོག་ངན་པའི་བག་ཆགས་ཤིག་འཇོག་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ།   བདག་གིས་གངས་ལྗོངས་བོན་ཞེས་པའི་དྲ་ཚིགས་སུ། “ཞང་ཞུང་རིག་གནས་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཏེ། བོད་རིག་གནས་ཀྱི་སྔ་རབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འབྱུང་རྩ་ཡིན།__བོད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་ཚེ་རིང་ཐར།” ཞེས་པའི་ཚིག་དུམ་ཞིག་མཐོང་བྱུང་བས། བོན་དང་ཞང་ཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མི་ཚེ་གང་བོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་མཁས་པ་འདིའི་བརྗོད་ཚིག་གནད་འགག་ཅན་འདི་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བ་ལགས།

པ
དེ་བཞིན་མདོ་སྨད་རྔ་བའི་ཕྱོགས་སུ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཚན་སྔགས་བཛྲ་གུ་རུ་དུང་ཕྱུར་བཏོན་པའི་བོན་གྱི་རྒན་རབས་པ་ཡང་ཡོད་ཚུལ་ཆོས་གྲོགས་ཤིག་ལས་ཐོས་པས། བེ་རོ་ཙ་ནས་བོན་ཆོས་འདྲེས་མར་བསྒྱུར༔ ཞེས་པ་ཡང་དྲན་འོང་བ་ཞིག་རེད། གཞན་སྔོན་ཆད་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་སྒོ་དམར་དགོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་པ་དཀོན་མཆོག་ཅེས་པ་ཞིག་རྔ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྐོར་ལ་ཕྱིན་དུས་ཤིག་ལ། བླ་མ་ཞིག་གིས་མི་མང་ལ་ཆོས་གསུང་གི་ཡོད་པར་མཇལ་བ་དང་། བླ་མའི་མཚན་དང་ཆོས་བརྒྱུད་མ་ཤེས་ཀྱང་དེའི་གསུང་ཆོས་ལ་མཉན་པས་ཡིད་དབང་འཕྲོགས་ཏེ་ཆོས་རྫོགས་པར་ཞུས། མཇུག་ཏུ་ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་ལ་བླ་མ་དེ་སུ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་གང་ཡིན་དྲིས་པས། བླ་མ་དེ་ཤར་རྫ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་ཞུ་བ་དང་། ཆོས་བརྒྱུད་བོན་པོ་ཡིན་པ་ཐོས་ནས་སེམས་ཅུང་ཟད་མ་བདེ། ཕྱིར་རེབ་གོང་དུ་ལོག་ནས་ཁོང་གི་བླ་མ་གཡེར་གཤོང་མཁན་ཆེན་ཚང་དེ་ལུགས་ཞུས་པས། མཁན་ཆེན་ཚང་གིས་བླ་མ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཚེ་རབས་སྔོན་མར་ལས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་དང་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཅིག་རེད། ཁྱོད་ཕྱིར་ལོག་ནས་བླ་མ་དེ་ལས་བོན་ཆོས་ཞུས་ན་ལེགས་ཞེས་གསུངས་པས། ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཚང་ཡང་ཕྱིར་རྔ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ནས་འཇའ་ལུས་པ་ཤར་རྫ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་ལས་བོན་གྱི་མདོ་སྔགས་རྫོགས་གསུམ་ཚང་བར་ཞུས་ཤིང་། ཤར་རྫ་བས་ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཚང་བོན་གྱི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའི་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་ཡང་གསུངས། དེ་རྗེས་ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཕྱིར་རང་གི་དགོན་པ་སྟེ་དགེ་ལྡན་པའི་དགོན་པ་དེར་ཕེབས་ནས་མུ་མཐུད་དུ་བོན་ཆོས་ཉམས་བཞེས་མཛད་པས། དགུན་གྲང་སྒང་གི་ཉི་མ་ཞིག་ལ། ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་གྱི་ཤག་མཚེས་བླ་རྒན་ཞིག་གངས་འཕྱག་ཆེད་ཁང་ཀླད་དུ་འགོས་དུས། ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཚང་གིས་ཤིང་གི་ཟོ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཆུ་འཁྱག་བླུགས་པའི་ནང་དུ་བཞུགས་ནས་རྩ་རླུང་སྒོམ་བཞིན་ཡོད་འདུག་ལ། ཁོང་གི་སྐུ་ལུས་ལས་ཚ་དྲོད་འབར་ཏེ་ཟོ་བའི་ནང་གི་ཆུའི་རླངས་པ་ནམ་མཁར་འཕྱུར་བ་ཡང་དངོས་སུ་མཐོང་ཚུལ། ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པས་བྲིས་པའི་ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཚང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དྲན་རྩོམ་ཞིག་ཅིག་ལས་མཐོང་མྱོང་ལ། རྗེས་སུ་ཨ་ལགས་སྒོ་དམར་ཚང་འཇའ་ལུས་སུ་དེངས་ཚུལ་ཡང་རྩོམ་དེའི་མཇུག་དེར་འདུག (8)

ཕ
ཉེ་ཆར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་ཞེས་པའི་དྲ་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་ཞང་བོད་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་བརྡ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ཞིག་མཐོང་བ་དེའི་མགོར། “༧སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིང་ལུགས་འཁྲུལ་བ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་དང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལས་ཟབ་མོ་དེ་(རང་ལྟ་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་གཞན་ལྟ་ལ་མི་སྡང་བའི)་སྒོ་ནས་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་བཞག་འཛིན་པ་ལ་སྐུ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེ་བའི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་རྒྱལ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་ཞུ་གསོལ།” ཞེས་པ་ཞིག་འདུག་པས། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རིག་པའི་རྩལ་རྫོགས་ཤིང་ལྟ་བ་གུ་ཡངས་ལ། གོང་གསལ་བརྡ་སྦྱོར་དེའི་ནང་གསལ་ལྟར་རང་ལྟ་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་གཞན་ལྟ་ལ་མི་སྡང་བའི་ཁྱད་ཆོས་མངའ་བ་ལགས་པས། བོན་གསར་མའི་སྐོར་གྱི་དོགས་སློང་གི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་མཁན་ནི་བོན་པོའི་ཁྲོད་དུ་ཡང་ཡོད་ (9) ལ། གོང་གསལ་བདག་གི་བསམ་ཚུལ་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདིས་ཁོང་ཅག་གི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་བྱམས་བརྩེ་དང་བཟོད་སྒོམ། དཀྱེལ་ཡངས་དང་བརྩི་བཀུར་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་ཕོག་ཐུག་མི་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཡོད་ལགས།།

ཕ་མེས་བོན་དང་བུ་ཚ་བན་ཡིན་པས།།

ཕ་ཆོས་གདོད་མའི་རིག་གནས་བརྗེད་མི་རུང་།།

བོན་ཆོས་གསར་རྙིང་བན་ཆོས་གསར་རྙིང་གཉིས།།

ལོ་རྒྱུས་དོན་དངོས་ཡིན་པར་བདག་གིས་རྙེད།།

གཤེན་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས།།

པདྨས་བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔར་གསུངས་པ་སྟེ།།

པདྨ་འདི་ཕྱིའི་སྐྱབས་སུ་བཀུར་པ་ཚོས།།

བོན་ལ་སྡང་ཞུགས་མ་བྱེད་དག་སྣང་སྦྱོངས།།

བོན་རྙིང་རྩ་བ་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཆོས།།

བོན་གསར་གྲུབ་ཆ་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཤིང་རྟ་བརྒྱད།།

ཡིན་ཡང་ཆོག་ལ་མིན་ཡང་ཆོག་པ་འདི།།

རེ་ཞིག་རང་རིགས་མཐུན་པའི་ཐབས་ལམ་ཉིད།།

ཐ་ཚན་མུ་ཙུག་སྨར་རོ།།

• (ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།-ངས་བོན་དང་བོན་ཆོས་རྙེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ། (com)
• (སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་པ། (com)
• ( མཁར་རྨེ་བསམ་གཏན་ – Wikipedia)
• (བོན་ཆོས་དཔྱད་བསྡུར། – ཞང་བོད་དཔེ་ཁང་ཆེན་མོ་དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ། (org)
• འབུམ་བཞིའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱུད་བཞི་བྱུང་ཚུལ།_ལུས་ཁམས་བདེ་སྲུང་།_ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། (cn)
• བོན་གྱི་སྙན་ངག་གཞུང་ལུགས་སྐོར་ལ་དྲི་བ་དང་དྲིས་ལན། – ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན། (com)
• ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན། com
• སྒོ་དམར་ཨ་ལགས་བསྟན་པ་དཀོན་མཆོག་ཚང་གི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་པ། (org)
• བོན་གསར་མའི་སྐོར་གྱི་དོགས་གླེང་། – org