ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱིས་སི་ཊན་ཧྥོར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་བ་དང་རྒྱ་ནག་ཆེད་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཝལ་ཌིར་ (Andrew G. Walder) ལགས་སུ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ལེན་གནང་བ་ཞིག་འདིར་བོད་བསྒྱུར་བྱས་་་

ཁེར་ཤིན་སི་ཇུ་གྷེ་རན་ (Kristian Sjøgren)གྱིས་བརྩམས། དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་གོང་ཚན་རིག་པས་མགོ་མཇུག་བསྒྱུར་ནས་བོད་རིགས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་བརྒྱུད། བོད་རིགས་ཚོར་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཕ་མེས་ཌེ་ནི་སཱོ་ཝན་ (Denisovans) གྱི་རིགས་་་

ད་ལན་སྐབས་བཅུ་དྲུག་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་འགོ་འཛུགས་ཟིན་ཏེ་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། མང་པོ་ཞིག་གིས་རེ་སྐུལ་དང་རང་ཉིད་ནས་ཀྱང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་མིར་ལང་རྒྱུའི་འདོད་སྤོབས་ཡོད་པར་བརྟེན། གུས་པའི་ལོ་་་

གཟའ་པ་སངས་ཉིན་རྒྱ་ནག་དབུས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ལྷན་ཁང་གིས་ཧི་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མགོ་གཙོ་ཀྲུའུ་པིན་ཧྲོན་ (Zhou benshun) ལ་ཁྲིམས་འགལ་དོགས་གཞིའི་འོག་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཀྲུའུ་པིན་ཧྲོན་་་

གསེར་རྟ་ཕུ་གུ་དགོན་གྱི་གྲྭ་ཆོས་ཀྱིས་ལགས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་ཉིན་དེའི་རྗེས་ལ་ཁོང་གི་ཕ་མ་གཅིག་པའི་གཅེན་མོ་སྐྱིད་འཛོམས་དང་མོའི་བུ་གྲགས་པ་གཉིས་ཀྱང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་འདུག དེ་རིང་འདི་གའི་གསར་ཁང་་་

ཀིརྟིའི་གདན་ས་གོང་འོག་གི་ཕར་ཕྱིན་དབྱར་ཆོས་ཆེན་མོ་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ཟླ་ ༧  ཚེས་ ༩ ཉིན་མགོ་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་རོང་ཚོ་བདུན་ཀིརྟིའི་དགོན་དུ་འཚོགས་བཞིན་ཡོད་འདུག དེ་ཡང་ཀིརྟི་ཚང་གི་གདན་ས་ཆེ་ཁག་སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟིའི་དགོན་་་

རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་མེ་ཆིལ་ཁོལ། (J. Michael Cole)  ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་འདི་དག་ནང་སྲིད་དབང་གཅིག་སྡུད་དང་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དེས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་་་

ཁ་སང་ཐའེ་ཝན་ནང་གཏན་སྡོད་ཡིག་ཆ་མ་རག་པའི་བོད་མི་ ༡༥ ཡིས་ཐའེ་ཝན་རྒྱལ་ཡོངས་ཕྱི་མི་གནས་སྤོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མདུན་དུ་རེ་སྐུལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད་འདུག དེ་རིང་ཐའེ་པེ་དུས་བབ་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཁ་སང་ཐའེ་ཝན་་་