ང་ཕོད་གླེང་བ། ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག

                                        ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག
 
ཝེ་ཀེ་མིང་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ལགས་ནི་བོད་རིགས་ཡིན་པ་དང༌། འཁྲུངས་ཡུལ་ལྷ་ས་རེད། ཁོང་ ༡༩༥༥ ལོར་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གི་སྤྱི་དཔོན་འབྲིང་བར་བསྐོས་ཤིང༌། དེང་སྐབས་སྲིད་གྲོས་རྒྱལ་ཡོངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་ཡིན་ཞེས་འཁོད་ཡོད། ཡང་ཁ་ཉིན་ཁོང་སྐུ་གཤེགས་པའི་དྲན་གསོར་རྒྱ་དམར་དབུས་གཞུང་གིས་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་པ་དང༌། སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འགུལ་བ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྒོད་པོ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གཞི་རྟེན་འཛུགས་མཁན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་དམ་པ། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་ཟབ་འདྲིས་ཆེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་ཅེས་ཀྱང་བཀོད་འདུག
 
གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་མཁན་ཁོང་ཡིན་ལ། གྲོས་མཐུན་མ་བྱུང་ཟེར་མཁན་ཁོང་ཡིན།

ངས་གོ་ཚོད་ལ་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་གང་རུང་ཞིག་ལ། ང་ཕོད་ཀྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་རྟགས་མ་རག་པའི་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནི་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཆེད་མངགས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་བཞག་པའི་སྐབས་ཀྱི་ནང་གསང་དེ་ཚིག་གཅིག་གིས་མཐིལ་བརྡོལ་བར་བྱས་པ་ནི། ང་ཚོ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་དང་འབྲེལ། པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་སླར་ཡང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་གྲོས་ཞུགས་མི་སྣའི་རྟགས་ཐམ་གསར་བརྐོ་བྱས་ནས་ཆིངས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་སུ་ཡིན་རུང་དེང་ཐོག་རྟགས་ཐམ་བསྣམས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག ཧ་ལམ་གནས་ཚུལ་དེའི་རྐྱེན་པས་ང་ཕོད་ཚང་ལོ་ཤས་རིང་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་སོང་ལ། ༡༩༩༡ ལོའི་ཉིན་ཞིག་སླར་ཡང་རྒྱ་གཞུང་གི་དགོས་མཁོ་གང་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཧྲིན་ཀྲིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཕྱི་རུ་ཐོན་བཅུག་འདུག
  
དེ་ཡང་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༩ པེ་ཅིན་དུ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་གྲོས་མོལ་བྱས་ཤིང༌། བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་གཙོ་བོ་ང་ཕོད་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་གཙོ་བོ་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་ལའེ་ཝེ་ཧན་རེད་ལ། ད་དུང་ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྐད་བསྒྱུར་མི་སྣ་བཅས་ཚོགས་ཞུགས་ཐོག མཐར་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་རྒྱ་གཞུང་གི་གནོན་ཤུགས་འོག་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་གྲོས་མཐུན་དེར་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་ཚོས་མཚན་རྟགས་མ་བཀོད་རང་བཀོད་ཆགས་པ་དང༌། གྲོས་ཆིངས་ནང་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་འཆར་འགའ་ཞིག་སྐབས་ཐོག་ངོས་ལེན་གྱིས་བཀོད་ཁུལ་ཡང༌། གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ཡིག་ཆ་དེ་རྒྱ་གཞུང་གི་འཐབ་བྱུས་ནང་བཞིན་བྱུང་ཡོད་ཁར། རྒྱལ་སྤྱིའི་དམར་ཤོག་རྩ་འཛུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་ཕུག་དམིགས་དང་མཐུན་པས། མའོ་དང༌། ཀྲུའུ་སོགས་རྒྱ་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་མ་ཐག་གྲོས་མཐུན་འུར་སྒྲོག་ཆེད་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་བཤམས་ཀྱིས་བྱེད་སྒོ་འདྲ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བ་རེད།

འོན་ཀྱང་བོད་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་གྲོས་མོལ་དེ་བཞིན་རང་གི་མངོན་འདོད་དང་མཐུན་རེ་མེད་གཤིས། ཐོག་མ་ནས་གཡོལ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་འཐེན་པ་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱ་གཞུང་གིས་གྲོས་མཐུན་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཕྱི་ཉིན། ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཞྭ་སྒབ་པ་སོགས་ཀྱིས་ལྡི་ལིར་གནས་སྡོད་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ (steere) སི་ཊེ་རེ་དང་མཇལ་ནས་བོད་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་རྩིས་མེད་བཏང་བ་ཡིན་ན། ཨ་རིས་བོད་ལ་རོགས་སྐྱོར་གང་ཐུབ་མིན་གྱི་ནང་མོལ་བྱས་ཤིང༌། ཞྭ་སྒབ་པས་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ལ་བརྗོད་དོན། གྲོས་མཐུན་ནང་བོད་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཁུ་བསྡུ་བྱ་རྒྱུས་མཚོན་བོད་ཀྱི་ནང་སྲིད་ལ་རྒྱས་ཐེ་བྱུས་བྱ་རྒྱུ་བཀོད་པར། ངེད་ཅག་གི་དབུ་ཁྲིད་༧ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། བོད་གཞུང་གིས་དེར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་རྒྱའི་ས་འབྲེལ་མཚམས་སུ་དཔུང་དམག་རུ་འདྲེན་གྱིས་མཚོན་དྲག་ཤུགས་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྟེན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གང་མྱུར་ཡུལ་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཐུབ་དགོས་སྐོར་ཞུས་༡༽ ཡང་ཞྭ་སྒབ་པས་སི་ཊེ་རེ་ལ་ཨ་རིས་བོད་ལ་དཔུང་རོགས་བྱ་ཐུབ་མིན་ཐད། དཔེར་ན། བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་གླེང་རྒྱུར་སྔོན་ལ་གྲ་སྒྲིག་གང་དགོས་པ་དང༌། གལ་སྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཉེན་གཡོལ་ལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན། ཁོང་དང་སྐུ་འཁོར་མི་བརྒྱ་ལྷག་ཅིག་ཨ་རིར་ལེན་ཐུབ་མིན། བོད་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་ཐོག་ནས་དམར་རྒོལ་རྩ་འཛུགས་ཤིག་བཙུགས་པ་ཡིན་ན་ཨ་རིས་དེར་གོ་མཚོན་སོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་ཐུབ་མིན་བཅས་བསམ་ཚུལ་དོན་ཚན་དྲུག་ཅན་ཞིག་བཏོན་པ་དང༌། མདོར་ན་དེ་ལྟར་བོད་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་རྩིས་མེད་བཏང་རྗེས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱ་བཞིན་པའི་སྒང་རེད་ལ། ཏག་ཏག་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ཀྱང་ལམ་སེང་གྲོས་མཐུན་དེ་ཁ་ལ་ཁྱེར་ནས། བོད་ནང་དམག་དཔུང་བསྐྱོད་རྒྱུའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བ་དང༌། ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཀའ་རྒྱ་དེ་བཞིན་མའོ་ཡིས་དབུས་དམག་ཁུལ་ཁང་ལ་བཏང་བའི་བཀའ་ཡིག་ལས་རང་དམག་གིས་གྲོས་མཐུན་གྱི་ལག་བསྟར་ཁག་ཐེག་དང༌། མེས་རྒྱལ་མངའ་ཁུངས་སྲུང་ཆེད་ངེས་པར་དམག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ལ་བསྐྱོད་དགོས་ཞེས་བཀོད་འདུག

རིག་གསར་སྐབས། མགོ་ཐོག་ཚད་ཐར་ས་མེད་དུས་ང་ཕོད་པ་ནི་ལོགས་ཀ་ཡིན།

 ཡང་ཐེངས་ཤིག་ང་ཕོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བརྗོད་མྱོང༌། ཁོས་ ༡༩༦༢ ལོར་སློབ་དཔོན་པཎ་ཆེན་ཚང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གཙོས། མཚོ་སྔོན་དང༌། སི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་སོགས་བོད་ཁུལ་ལ་རྟོགས་ཞིབ་གནང་བར་མངགས་པ་དང༌། ཁོང་གིས་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྙན་ཞུ་རིང་པོ་ཞིག་བྲིས་ནས་ཕུལ་བ་ནི་ཡིག་འབྲི་ཁྲི་བདུན་གྱི་སྙན་ཞུ་དེ་རེད། ང་ལ་སྙན་ཞུའི་མ་ཟིན་གནང་ནས་བསམ་ཚུལ་གོ་བསྡུར་བྱས་པར། ངས་ཀློག་རྗེས་གང་ཉིད་ལ་སྙན་ཞུ་ཡིག་ཐོག་ནས་འབུལ་རྒྱུ་ལས་ངག་ཐོག་ནས་ཞུས་ན་ཅེས་དང༌། ཞུ་སྐབས་ཀྱང་གསུང་མོལ་གང་ཐུབ་ལྷོད་ལྷོད་དགོས་སྐོར་རེ་བ་བཏོན་ཡང༌། རིན་པོ་ཆེས་མ་གསན་པར་ ༡༩༦༢ ལོའི་ཟླ་ ༥ ནང་སྙན་ཞུ་ཡིག་ཐོག་ནས་ཕུལ་བ་རེད། རྗེས་སུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སློབ་དཔོན་ཚང་ལ་དབུ་ཉེས་ཕོགས་ཏེ་མཚན་གནས་ཀྱང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་སོང༌། ངས་དེ་དུས་བློ་མཐུན་ཀྲང་ཀོ་ཧྥ་ལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། པཎ་ཆེན་གྱི་གནད་དོན་ཇི་འདྲའི་ཚབས་ཆེ་བ་དང་ཁོང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཇི་འདྲའི་ནན་མོ་དགོས་ཀྱང་རུང༌། གང་ལྟར་ཁོང་གི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཚབ་ཚོགས་གཙོའི་མཚན་གནས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱ་མི་རུང་བས་ན། ཉིད་ཀྱིས་ངའི་རེ་སྐུལ་འདི་བཞིན་དབུས་གཞུང་ལ་བརྒྱུད་ཞུ་གནང་རོགས་ཞེས་ནན་སྐུལ་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཡོངས་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་གཡོན་ལྷུང་ཁ་བཀོད་འོག་ཚུད་ཡོད་སྟབས། སློབ་དཔོན་པཎ་ཆེན་ཚང་ལ་ཚུལ་མིན་གྱི་དབུ་ཉེས་བྱུང་བ་མཁྱེན་གསལ་རེད། ཡང་ ༡༩༧༤ ལོའི་ཟླ་ ༣ ནང་ཁུའུ་ཝེ་ཐའི་ Kuwait རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ Halidesa Saleh Ghneim ཧལ་ལེ་ཐི་ སར་ལའི་ཧི་ཧུའུ་སེ་མི་སྟེང་ཞལ་གཉིས་གཙོས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་པེ་ཅིན་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་ཀྲུའུ་ཨིན་ལེ་ཡིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང༌། སྐབས་དེར་ཀྲུའུ་དང་ལྷན་དུ་ང་ཚོགས་ཞུགས་གྲས་སུ་གོ་སྒྲིག་གནང་འདུག་པ་ལྟར་ཕྱིན་པ་ཡིན། ངེད་ཅག་གི་དངོས་མཇལ་མ་བྱས་པའི་སྔོན་ཙམ་ལ། ཀྲུའུ་ཡིས་ང་ཚོས་ཁྲིམས་སྒྲིག་གི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་བཟོས་ནས་པཎ་ཆེན་ཕྱིར་བཏོན་ཏེ་ཁོང་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་བཅུག་ན་ག་འདྲ་འདུག་ཞེས་ང་ལ་དྲིས་སོང༌། ངས་དེ་མུར་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ལ་བྱ་བ་དེ་ཡག་རབས་བརྒྱན་རབས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཁར། ད་དུང་སློབ་དཔོན་ཚང་ཕྱིར་མངགས་གཏོང་བྱུང་མཚམས། ཕྲན་གྱིས་ཁོང་ལ་རོགས་འདེགས་ཀྱིས་རང་སྐྱོན་ངོས་བཞེས་ཐོག་འགག་ནས་ཐར་ཐབས་བྱ་ཆོག་པ་དང༌། གང་མགྱོགས་ཁོང་གི་ཕྱག་ལས་སླར་ཡང་མགོ་འཛུགས་གནང་ཐབས་བྱས་ཆོག་ཞེས་ཁས་མཆེ་བ་ཡིན། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། སྐབས་དེར་མི་བཞིའི་ཤོག་ཁག་གི་ཐད་གཅོད་འོག ཀྲུའུ་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་གཞི་དེ་བཞིན་མངོན་གྱུར་མ་ཐུབ་སྟབས་ད་དུང་ཡང་ང་དེར་བློ་འགྱོད་ཆེན་པོ་འདུག ཏང་གི་སྐབས་གཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་བའི་ཚུན་ནས་སློབ་དཔོན་ཚང་གི་མཚན་གནས་སླར་གསོ་གནང་བ་དང་འབྲེལ། ངེད་ཅག་གིས་བོད་ལྗོངས་གསར་བ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཆེད་ཕན་ཚུན་མཐུན་འགྱུར་མཉམ་ལས་བྱེད་མུས་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། གོང་གི་ང་ཕོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་འདི་ནི་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༤ མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཐོག་བཀོད་ཡོད། ཡང་གོང་གསལ་ང་ཕོད་རང་གི་སྐད་ཆའི་བབ་ལ་བརྟག་ནའང༌། རིག་གསར་སྐབས་སུ་མཐོ་པཎ་ཆེན་ནས་དམའ་མང་ཚོགས་བར་ཐར་ལམ་མེད་པ་གསལ་བོར་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། དེ་བས་རིག་གསར་སྐབས་ང་ཕོད་པར་ལོགས་སུ་གུ་ཡངས་བྱུང་བ་ནི་གཅིག་ནས་བོད་སྡེ་བ་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞིག་རེད་དམ། ཡང་ན་ལྐོག་གཡོ་ངན་བྱུས་འབའ་ཞིག་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ནས་ང་ཕོད་པ་ཉ་མོ་རྒྱ་ལས་ཤོར་བ་རེད། འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་རྣམས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱག་རྩིས་ཡོད་དམ།

  ང་ཕོད་པ་འདི། ཇི་ཡང་ཕོད་པའི་བུ་རབས་ཤིག་རེད་དམ། མགོ་ཆགས་རྩེས་མཁན་སྔ་བ་རེད།

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེའི་ཚབ་ལ་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་མདོ་སྤྱིར་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ལྟར། ཆབ་མདོའི་མདོ་སྤྱིའི་ཤག་གི་ལས་དོན་རྩིས་བླངས་གྲུབ། ཟླ་༨ ཚེས་༢༨ ཉིན་དགེ་སྟག་སྤྲུལ་སྐུ་གློ་བུར་དུ་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ལྷ་ཀླུའི་མི་ཚེ་དྲན་ཐོའི་ནང་དགེ་སྟག་འདས་རྐྱེན་དངོས་ནི་ཁོང་གི་ཞབས་ཞུ་མི་སྣར་འབྲེལ་བ་འདུག་ཅེས་འཁོད་འདུག ཡང་དགེ་སྟག་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཉིན་མ་དེ་རང་ལ་ང་ཕོད་ཀྱིས་ལྷ་སའི་སྡེ་བ་གཞུང་ལ་ཤོར་བའི་ས་རྣམས་ཕྱིར་ལེན་རྒྱུའི་ནུས་པ་མི་འདུག་ཅེས་ཏར་བཏང་འདུག ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཀོ་ཧྭ་ཡི་དམར་དམག་སྡེ་ཁག་ ༡༨ པས་དཀར་མཛེས་ས་ཁུལ་བཙན་བཟུང་བྱས། ཡང་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༦ ནས་བཟུང་ཆབ་མདོའི་དམག་འཁྲུག་དངོས་སུ་འགོ་བཙུགས་ཤིང༌། བོད་སྡེ་བ་གཞུང་གིས་འབྲི་ཆུའི་ཚུར་རྒྱབ་སྲུང་རྒྱུའི་ས་མཚམས་ཀྱང་རྦད་དེ་ཤོར། ཆབ་མདོའི་དམག་འཐབ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང༌། བསྡོམས་པའི་ཉིན་ ༡༦ ལ་དམག་འཐབ་བྱས་ཤིང༌། སྔ་རྗེས་སུ་དམར་འཛིང་ཐེངས་ ༢༠ བྱས་པ་དང༌། བོད་དམག་ཁྱོམ་བསྡོམས་ ༥༧༠༠ ཐམ་པའི་གཅེས་སྲོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེད་དུ་ཕུལ་འདུག སྐབས་དེར་བོད་དམག་མདའ་ཤོག་ ༡༦ བར་འཕར་སྣོན་བྱས་ཡོད་པའི་ནང་མདའ་ཤོག་ ༥ ཡི་དམག་དམངས་ཚང་མ་རྩ་རྫོགས་བྱས་པ་དང༌། མདའ་ཤོག་ ༣ ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ཤི་རྨས་བཏང་། མདའ་ཤོག་གཅིག་གིས་རྒྱ་དམག་ལ་མགོ་འདེགས་མི་ཞུ་ཀ་མེད་ཆགས། དེའི་ནང་དབྱིན་ཇི་བ་ཏར་གཏོང་མཁན་ ཧྥོའུ་ཐི་དང་རྒྱ་གར་གྱི་མི་གཉིས་བཅས་ཡོད་ལ། སྐབས་དེར་བཟུང་དམག་ཁྲོད་མདའ་དཔོན་ཡན་གྱི་དཔོན་རིགས་ཉི་ཤུ་ཡོད། དེ་བས་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙོ་ཤུགས་དམག་དཔུང་རྩ་མེད་ཕྱིན་པར་བཤད་ཆོག དེའི་དབང་གིས་མདོ་སྤྱི་ང་ཕོད་པ་ཡང་ཅི་ཡང་ཕོད་པའི་བུ་རབས་ཤིག་རེད་དམ། ཡང་ན་ཆགས་སྒོ་ཉོ་མཁན་སྔ་བ་རེད་ཟེར་བའི་གླེང་གཞི་འདི་ཕྱི་རབས་པ་ལ་དཔྱད་གཞིར་བཞག
 
གཞི་རྩས་དེ་སྔོན་གྱི་ ༡༩༤༩ ལོ་སྟོད་ལ་ཨ་རིས་བོད་ལ་ཐད་ཀར་རོགས་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཡོད། དཔེར་ན། སྐབས་དེར་ལྡི་ལིར་བཅའ་སྡོད་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་ཧན་ཌིར་སོང་ (Loy W.Henderson) གིས་ཨ་རིའི་གཞུང་ལ་བོད་དོན་ཐད་ཞུ་སྐུལ་གནང་ནས། ཁོང་གིས་ང་ཚོས་གོ་མིན་ཏང་དང་མཐུན་ཐབས་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་བོ་ལག་ནས་འཆོར་ཉེན་འདུག་པས་ན། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཨ་རིའི་འབྲེལ་བར་བསྐྱར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་ཁས་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་དུས་སུ་སླེབས་འདུག་པར་ཞུས་ཀྱང༌། ཨ་རའི་གཞུང་གིས་ཨ་བོད་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ཞིབ་གྲོས་བྱས་མཐར་རྒྱང་ཤར་ཁྲིམས་འཛིན་ (Far East Division) དཔོན་ རུའུ་ཏི་ བྷ་ཁན་ (Ruth Bacan) གྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་དང་ལེན་བྱས་པ་རེད། ཁོ་མོས་ཨ་རིའི་གཞུང་ལ་བོད་དོན་ཐད་བཏོན་པའི་གྲོས་འཆར་ནི། གཅིག ཨ་རིས་བོད་ཐོག་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནི་བོད་དང་ཨ་རིའི་འབྲེལ་བར་ཐུག་པར་མ་ཟད། ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་གོ་མན་ཏང་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ཡང་ཐུག་ཡོད། གཉིས། བོད་ཀྱི་ས་བབ་རྩུབ་ཁར་བོད་སྲིད་གཞུང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ནི་གཏུམ་སྤྱོད་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ། གསུམ། ཨ་རིའི་དམག་དོན་དང་རྒྱུ་དངོས་འབོར་ཆེན་མ་བཏང་བར་བོད་གཞུང་ལ་བྱེད་ནུས་གང་ཡང་མེད་མོད། ཨ་རིས་བོད་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པ་ལ་ངེས་པར་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་མཉམ་ལས་དགོས་ཤིང༌། རྒྱ་གར་ལ་མཉམ་ལས་མ་བྱས་པར་ཨ་རིས་བོད་ནང་དམག་ཆོས་དབོར་འདྲེན་བྱ་རྒྱུ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད། དེ་ལས་ཨ་རིས་བོད་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་འཚམ་ཤོས་ནི་གནས་སྐབས་ཨ་རི་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ནི་མཛའ་གྲོགས་ཙམ་ཀྱི་ངོ་བོར་འཇོག་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གཞིགས་ཏེ་སྐབས་བསྟུན་བྱེད་ཐབས་འཛིན་དགོས་ཁར། བོད་ནང་དམར་པོས་ཐད་ཀར་དབང་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་འགོག་གང་ཐུབ་དང༌། བོད་རང་བཙན་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་འཕེར་ཞིག་དང༌། ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་ཡོད་པའི་ལམ་ཁ་བརྟན་པོ་ཞིག་འཚོལ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པར་བརྟེན་༢༽ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་ཁོང་མོའི་བསམ་ཚུལ་འདི་གཙོར་བཟུང་གིས་བོད་རང་བཙན་ལ་ཐད་ཀར་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་བྱས་ཁར། བོད་ནང་རོགས་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་ཡང་རྒྱ་གར་ལ་ཁག་དཀྲིས་ནས་ནར་འགྱངས་བྱས་འདུག

  ༡༩༤༩ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ སི་ཏ་ལེན་གྱིས་མའོ་ལ་ཏར་བཏང་ནས། ང་ཚོས་ཁྱོད་གནས་སྐབས་རིང་མོ་སུ་ཁོ་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་རྒྱུ་དེ་རེ་ཞིག་ངང་སྒུག་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་བཟུང་ཡོད། དེང་སྐབས་ད་དུང་ཉིད་རྒྱ་ནག་དང་ཁ་བྲལ་མི་རུང་བའི་སྐབས་རེད་ལ། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ལ་འདོད་མོས་ཡོད་ན་ང་ཚོས་དབུས་ཆབ་སྲིད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་གོ་ཆོད་ཅིག་མངགས་གཏོང་གིས། རྒྱ་ནག་གི་ཧྭ་འེར་པེན་ནམ་ཡང་ན་ས་ཁུལ་གཞན་ཞིག་ནས་ཉིད་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་ཐུན་མོང་གི་མངོན་འདོད་ཀྱི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་མོལ་གནང་ཆོག་་ཅེས་བཀོད་ཡོད། ཡང་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ལ་བོད་གཞུང་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་མའོ་ལ་འཕྲིན་བཏང་བ་དང༌། ཡི་གེ་དེའི་ནང་། བོད་ཀྱི་ས་སྡེ་འགའ་ཞིག་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་འཕྲོག་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་ནང་ལོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཞོལ་འཇགས་བྱུང་མཚམས། ང་ཚོས་གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་ནས་སེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་བཀོད་འདུག

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་མོ་སུ་ཁོ་ལ་ཕྱིན་ནས་སི་ཏ་ལེན་དང་གྲོས་མོལ་བྱས་མཐར། ཁོས་བོད་ནང་གང་མགྱོགས་རྒྱ་དམག་དཔུང་བསྐྱོད་བྱ་དགོས་པའི་གློག་ཏར་དམག་སྤྱི་ཕིན་ཏི་ཧེ་ལ་བཏང་འདུག ཏར་འཕྲིན་ནང་། བོད་ལ་མི་གྲངས་ཉུང་ཉུང་ལས་མེད་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ས་བབ་ཆ་ནས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བོད་འཛིན་ཐབས་བྱ་དགོས་པར་མ་ཟད། བོད་ལ་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་ལུགས་ཀྱང་བཀོད་ཡོད།

  ང་ཚོས་གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་ལས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་དང་དམར་ཤོག་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་འགྲན་རྩོད་འོག་བོད་དོན་ཟེགས་པ་མཐོང་ཐུབ་ལ། དེ་བཞིན་འདྲ་མཉམ་བྱུང་མེད་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་ཨུ་རུ་སུའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཡོད་པའང་ངང་གིས་མཐོང་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དཔུང་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་མོ་སུ་ཁོར་ཕྱིན་ནས་སི་ཏ་ལེན་དང་ལྷན་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་དམར་ཤོག་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་ངན་འཆར་ལྐོག་གྲོས་གྲུབ་རྗེས་གཞི་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་དང་མཉམ་པོར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕ་མཐའ་མེད་པའི་དམར་པོའི་གནོད་འཚེ་འོག་ཟེགས་པ་རེད། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། རྒྱ་ནག་ནང་མུག་ཡམས་ཁྱབ་སྐབས་རྒྱ་མི་དཀྱུས་མ་ཚོ་ཨ་མདོ་མཚོ་སྔོན་ལ་ཡོང་ནས་༼སྲོག་སྐྱོབ་ཙོང་ཉ་༽འགའ་འཛིན་རྒྱུ་བྱུང་བ་ལས། ཡར་ལྷ་སར་ཕྱིན་ནས་ཁོ་ཚོར་ཅི་གང་རག་མེད། འོན་ཀྱང༌། གཞུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་འོག་བོད་ནས་གཏེར་ཁ་སྔོག་པ་དང༌། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་འཐུ་པ། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་བསད་པ་སོགས་ཚང་མ་དམར་ཤོག་དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་ཀྱི་ཨམ་ཕྲག་ནང་བཅུག་ཚར་བ་ལས། དེ་ནི་མི་དམངས་དཀྱུས་མར་ཕན་པ་ཞིག་ཡེ་ནས་མིན། དེ་བས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དཔུང་འཇུག་བྱས་པ་ནི་བདག་དབང་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་མིན་པར་མ་ཟད་རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལྟོ་རྒྱབ་ཆེད་དུའང་མ་ཡིན་པར། རྒྱལ་སྤྱིའི་དམར་ཤོག་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་རྒྱ་བསྐྱེད་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་གསལ་བོ་རེད། ཡང་སྐབས་ཤིག་ནས་སྤུན་ཟླ་རྒན་གཞོན་ཏུ་བཤད་པའི་རུ་སུ་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱི་ངོ་གདོང་འགྱུར་བ་ནས་བཟུང༌། སྐབས་དེར་རུ་སུ་སྲིད་འཛིན་ཎེ་ཁེ་ཌ་ ཁར་སུ་ཆེ་ཝ་ (Nikita Krus-chev) ཡིས་ཉི་ཧོང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོར་གླེང་མོལ་བྱེད་སྐབས། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱ་སྐྱེད་ཧམ་སེམས་རུ་སུའི་རྫར་རྒྱལ་རབས་ལས་སྡུག་མིན་ན་ཡག་ག་ལ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་བ་ཚོས་ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་དང་བོད། སོག་པོ་བཅས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་རེད། དེ་ལས་རུ་སུའི་མངའ་ཁོངས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་གྲུབ་བསྡད་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་འདུག སླར་ཡང་འདི་ནས་གསལ་འདེབས་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། བོད་རྒྱའི་བར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་དེ་ནི། བདག་དབང་ངམ་རང་ཁོངས་ཤིག་སླར་གསོ་བྱ་མིན་ཆེད་བཞག་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། རིང་ལུགས་ཤིག་རྒྱ་སྐྱེད་ཆེད་བཞག་པ་རེད།
 
སྤྱི་ཁོག་བསྐྱར་གླེང་ཤིག་བྱས་ན།

ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ལགས་ཀྱིས་མི་ཚེ་བྲོ་བ་མངར་སྐྱུར་ཆ་ཚང་མྱངས་མཐར། ཚེ་ལོ་ནམ་ཚད་རྫོགས་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་གཏན་དུ་གྱེས་སོང་ལ། ཁོང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་བརྒྱུད་ལམ་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཀྱ་ཀྱོག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་པའང་གོར་མ་ཆགས། དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་ཕྱི་རབས་པར་དོགས་གཞི་དང་ཕངས་སེམས་ཤིག་བཞག་ནས་བཞུད་སོང་ལ། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་ཕྱི་རབས་པར་རྣམ་དཔྱོད་དང་སྤྲོ་སེམས་བཞག་ཡོད་ཀྱང་སྲིད། འདི་ནས་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཤི་བོར་བསྔོ་སྨོན་འདེབས་ཞོར་གསོན་པོར་འཚོ་མཁན་ཚོས་གཤིན་པོའི་ཤུལ་བཞག་ཇི་ལྟར་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་འཚོལ་དགོས་སམ།

མཆན། རྩོམ་ཡིག་འདི་ལྷ་སྡེ་གནམ་ལོ་ཡག་གིས་མི་དབང་ང་ཕོད་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཕྱི་ཉིན་སྟེ། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ (boxon)www.peacehall.com དྲ་རྒྱའི་སྟེང་བཀོད་འདུག་པ་ཚེ་དཔལ་གྱིས་བསྡུས་བསྒྱུར་བྱས་ཤིང་། འགྱུར་མི་གོ་བ་དང་དོགས་པ་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་ཡིག་གི་མ་རྩོམ་ལ་གཟིགས་རོགས།

༡༽FRUS,1951,VI,China Area,china in India(steere)to the Secretary State,pp.1687-1690
༢༽FRUS,1949,IX, State of Tibet, Memorandum of the Ambassader in India(Henderson) to the Secretary of State,pp.1066-1067