(བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་ཡི་གཞོན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མི་ཚེའི་འགྱུར་བ།)
རིག་འབྱུང་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས། ཨ་རི།
བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་ནི་བོད་རིགས་ན་གཞོན་ཞིག་ཡིན། བཙན་བྱོལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་བོད་རིགས་ན་གཞོན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ལྦ་ཤིན་ཀྲོན་ཏུ་གཟའ་ཉི་མའི་བོད་ཡིག་འཛིན་གྲ་ཐོག་མར་ འཛུགས་མཁན་གྱི་གྲས་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་རང་དབང་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཡང་ཡོད། ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་དུ་འགྱུར་བའི་རིམ་པ་མང་པོ་བྱུང་། འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་ཁོ་རང་ལོ་ན་གཞོན་པའི་སྐབས་སུ་བྱུང་། འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས། འགྱུར་བ་ཁ་ཤས་ནི་ཉན་སྤྲོ་བ་དང་བསམ་བློ་གཏོང་འོས་བ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོད། ཁོང་ལ་བྱུང་བའི་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག བོད་དུ་སྐྱེས་ཤིང་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་མཁན་གྱི་ང་ལྟ་བུའི་རིགས་ལ་མེད། དེ་ནི། ང་ལ་མེད་ཅིང་ཁོང་ ལ་ཡོད་པའི་མྱོང་འགྱུར་དག་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ལ་འདི་ལྟར་གསུངས། བོད་མི་རྣམས་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བའི་རྗེས་སུ། བོད་མི་རྣམས་ག་ལེར་ག་ལེར་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ལ་འཐོར་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོ་༡༩༧༡ཡས་མས་རེད། ང་རང་ལོ་ན་བདུན་ཙམ་སོན་པའི་སྐབས་སུ་རེད། ངའི་ནང་མི་ཡང་བོད་རིགས་ནང་མི་གཞན་དག་དང་མཉམ་དུ་ཁ་ཎ་སྒྲར་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་ཡོང་ བ་རེད། ཐོག་མའི་ཆར། ཁ་ཎ་སྒྲའི་གཞུང་གིས་བོད་མི་རྣམས་སྤྱི་ཁང་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་མཉམ་པོར་བཞག དེ་ནས་ཁ་ཎ་སྒྲའི་མངའ་སྡེ་གཞན་ཁག་ལ་ཁ་གཏོར་བ་རེད། དེར་བརྟེན། ངའི་ནང་མི་སྡོད་ས་དེར་བོད་པའི་ནང་མི་གཞན་གཅིག་མ་གཏོགས་ཡོད་མ་རེད། ནང་མི་གཞན་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་མ་བསྡད་པར་ས་གནས་གཞན་ཞིག་ལ་སྤོས་སོང་། ངའི་ནང་མི་གཅིག་པུ་ཤུལ་དུ་ལྷག་པ་རེད། ང་ལ་མཚོན་ན་ཡང་། བོད་སྐད་བཤད་ས་དང་བོད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ཉར་སའི་ཁོར་ཡུག་དེ་ངའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ནང་ མི་གཅིག་པོ་ཆགས་པ་རེད། སློབ་གྲ་གྲོལ་རྗེས་ནང་དུ་སླེབས་ན། ཕ་མ་གཉིས་དང་མཉམ་དུ་བོད་སྐད་བཤད་པ་ནི་ང་ལ་མཚོན་ན་བོད་སྐད་བཤད་སའི་ཁོར་ཡུག་ གཅིག་པུ་དེ་རེད། ཕ་མ་གཉིས་ནས་ཀྱང་མི་རྒན་པ་ལ་བཀུར་བསྟི་བྱེད་སྟངས་དང་ཞེ་ས་རྒྱག་སྟངས་སོགས་ བསླབ་གི་རེད། བོད་པའི་དུས་ཆེན་དམིགས་བསལ་ཁག་མ་གཏོགས་ནམ་རྒྱུན་བོད་མི་འཛོམས་སར་རྒྱུན་དུ་ འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ངའི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རླངས་འཁོར་གཏོང་གི་ཡོད་མ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། ང་རང་ལོ་ན་ཆུང་བའི་སྐབས་སུ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་མང་པོ་བྱུང་ མྱོང་མེད། ཕལ་ཆེར་ད་ལྟ་དྲན་པ་ལྟར་ན། ང་རང་ལོ་ན་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ལ་སོན་པའི་སྐབས་སུ་རེད། ང་བོད་མི་རྣམས་འཛོམས་ས་ཞིག་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན། བོད་མི་འཛོམས་སར་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དགའ་སྣང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་མི་འཛོམས་སར་འགྲོ་རྒྱུར་ང་ཧ་ཅང་དགའ། ཉིན་དེར། བོད་མི་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ཕྱི་ལོགས་ནས་ཁ་པར་ཞིག་སླེབས་སོང་། ངས་ཁ་པར་དེ་བླངས་ནས་འགྲམ་གྱི་བོད་མི་རྒན་པ་དེར། ཇོ་ཇོ། ཞལ་པར་སླེབས་སོང་ལབ་བཞིན་ཁོང་གི་ལག་ལ་གཏད་པ་ཡིན། བོད་མི་རྒན་པ་དེ་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་བོད་མི ཁ་ཤས་ཀྱིས། ངའི་གདོང་ལ་བལྟ་བཞིན། སྐུ་དྲག་གི་བུ་དེས་ག་རེ་ལབ་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཁོང་གི་བོད་སྐད་དེ་ག་རེ་རེད་ཞེས་གསུངས་སོང་། བཀའ་ལན་གནང་སྟངས་དེས་ངའི་སེམས་པ་སྐྱིད་པོ་མེད་པ་ཆགས་སོང་བ་མ་ཟད་སེམས་ལ་མི་ འདོད་པའི་ན་ཟུག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བསླངས་སོང་། སྐུ་དྲག་ཟེར་བ་དེ་ཕ་མས་སོ་སོའི་རྣ་ནང་ལ་བཞག་མྱོང་མེད་ལ་སོ་སོའི་སེམས་ལ་ཡང་ འཁོར་མྱོང་མེད། དེ་རིང་། སྐུ་དྲག་གི་བུ་ཕྲུག་འདིས་ག་རེ་ལབ་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཁོང་གི་བོད་སྐད་དེ་ག་རེ་རེད་དམ་ཟེར་དུས། ངའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་སྐྱོ་བ་ཞིག་སླེབས་སོང་བ་མ་ཟད་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་ངུ་ རྒྱུ་ཞིག་སླེབས་སོང་། སྐབས་དེའི། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གུ་དོག་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དེས་ལོ་ན་ཆུང་བའི་མི་ ང་ལ་ཚོར་སྣང་མ་འདྲ་མ་ཞིག་སྤྲད་སོང་། ད་ལྟ་ཡང་། མཚམས་ལན་རེར་དེ་དག་སེམས་ལ་དྲན་ན། སེམས་པ་སྐྱིད་པོ་མི་འདུག” འདི་ནི་བསྟན་འཛིན་་བར་ཞི་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་བའི་གླེང་མོལ་ཚན་པ་དང་པོ་དེ་ཡིན།
བསྟན་ འཛིན་བར་ཞི་ཡང་འཚར་ལོངས་བྱུང་། ཁ་ཎ་སྒྲའི་བྱིས་བ་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར་འཚར་ལོངས་བྱུང་། ཁོ་རང་ཕོ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་སླེབས། ཁོང་གིས་ཁ་ཎ་སྒྲའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་འདུག་སྟངས་ཀྱང་གང་འཚམས་ཤེས། ལྷག་པར་དུ། ཁོང་གི་ནང་མི་སྡོད་སའི་མངའ་སྡེ་དེ་རུ་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ ཡོད་འདུག ཁོང་གིས་ཀྱང་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་དེ་བོད་མི་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་བསྐྱོན་ཐུབ་ཟེར། དེ་ཡང་། ཁོང་ནས་མུ་མཐུད་དུ་གསུངས་དོན། “མཚན་མོ་ཞིག་ལ། ངས་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཟ་ཁང་ཞིག་ལ་ཁ་ལག་མངགས་པ་ཡིན། ཁ་པར་ལེན་མཁན་དེས་ཁྱེད་ཀྱི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར་ཞེས་དྲིས་བྱུང་། ངའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཟེར་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། ཁ་པར་ལེན་མཁན་དེས། ཁྱེད་ཀྱི་མིང་དངོས་ལ་ཅི་ཟེར་ཞེས་བསྐྱར་དུ་དྲིས་བྱུང་། ངས་ཀྱང་བསྐྱར་དུ། ངའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཟེར་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། ཁ་པར་ལེན་མཁན་དེས། བསྐྱར་དུ། རྩེད་མོ་མ་རྩེ་རོགས། ཁྱེད་ཀྱི་མིང་ངོ་མ་དེ་བརྗོད་རོགས་ཞེས་ལབ་བྱུང་། ངའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཟེར། ང་བོད་པ་ཡིན། ངའི་མིང་ངོ་མ་དེ་བསྟན་འཛིན་ཡིན། ངས་དེ་ལྟར་བསྐྱར་དུ་ཁ་གསལ་བོའི་སྒོ་ནས་ལབ་པ་ཡིན། ཁ་པར་ལེན་མཁན་དེས་ལན་མ་བརྒྱབ་པར་ཁ་པར་ཐང་ལ་བཞག་སོང་། ངས་བསྐྱར་དུ་ཁ་པར་ཐེངས་འགར་བཏང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། ཁ་པར་ཁྱོན་ནས་མགྱོགས་གི་མི་འདུག ངའི་སེམས་པ་ཡང་ཅུང་ཙམ་ངར་བྱུང་། ཁོང་ཁྲོ་ཡང་ཅུང་ཙམ་ལངས་བྱུང་། རླངས་འཁོར་བཏང་ནས་ཐད་ཀར་ཟ་ཁང་ལ་ཕྱིིན་པ་ཡིན། ཟ་ཁང་ནང་ལ་འཛུལ་མ་ཐག སྦྱིན་བདག་ལ་། ངའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཡིན། ང་བོད་པ་ཡིན། ངས་མངགས་པའི་ཁ་ལག་དེ་འཁྱེར་ཤོག་ལབ་པ་ཡིན། སྐབས་དེའི་གནས་སྟངས་དེས། ངའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ལ་སྐྱོ་སྣང་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་སྤྲད་སོང་། དེ་ཡང་། གཙོ་བོ་རང་ཉིད་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ རེད། རང་ཉིད་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་དུས་ནམ་ཡང་རང་གི་ལུས་སེམས་གཉིས་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་ མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ཞིག་ནས་ཚོར་བྱུང་། ལྷག་པར་དུ། ཡུལ་ལུང་གང་དུ་བསྡད་ཀྱང་། རང་ཉི་བོད་པ་ཡིན་པ་དང་བོད་པའི་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་པོ་འདི་དོར་ཐུབ་མེད་པ་ཡང་སེམས་ ལ་འཁོར་བྱུང་།” འདི་ནི་བསྟན་འཛིན་བར་ཞི་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་བའི་གླེང་མོལ་ཚན་པ་གཉིས་པ་དེ་ཡིན།
མི་ ཚེའི་མྱོང་འགྱུར་སྣ་མང་ཞིག་བྱུང་བའི་ཁྲོད་དུ། བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་ལགས་ཀྱིས་བསམ་བློ་གཏོང་འགོ་ཚུགས། བོད་དང་བོད་མི། ང་བོད་ཡིན་ཟེར་བའི་ཐད་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་འགོ་ཚུགས། བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ན། རང་གི་རིག་གཞུང་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ངོ་འཕྲོད་དགོས་བ་མ་ཟད་། བོད་སྐད་སྤུས་དག་ཞིག་བཤད་ཐུབ་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཚོར་སྣང་དེ། བསྟན་འཛིན་བར་ཞིི་ལ་བྱུང་། བསམ་བློ་དེ་བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་ཡི་སེམས་ལ་འཁོར། ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་འཁོར།
ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་དུ་གསུངས་དོན། “ཐོག་མར། ང་རང་ངའི་ཨ་ཞང་རྒྱ་ནག་གི་བཙོན་དུ་ལོ་མང་ཚུད་ཅིང་རྗེས་སུ་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་ཕེབས་ མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་སོང་། ཨ་ཞང་ལགས་ཀྱིས་ང་ལ་བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་དང་བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་ གཞུང་སོགས་ཀྱི་སྐོར་མང་པོ་གསུངས་གི་རེད། དེར་བརྟེན། ཨ་ཞང་ལགས་དང་མཉམ་དུ་གླེང་མོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ང་རང་ལ་དུས་ཚོད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ སོང་། ང་རང་གི་སེམས་སུ། སོ་སོའི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་དེ་ཡག་པོ་ཞིག་ཤེས་དགོས་ཀྱི་འདུག་བསམ་པའི་ཚོར་བ་ དྲག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་གཅིག ཨ་ཞང་ལགས་ཀྱིས་དེ་ཚོའི་སྐོར་ལ་གསུངས་བ་དང་གཉིས་ནི་སྟབས་འགྲིག་པོ་ཞིག་ལ་ འཁེལ་སོང་བས། ངའི་སེམས་ལ་ཡང་དགའ་སྤྲོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེས་མྱོང་། འོན་ཀྱང་། ང་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཨ་ཞང་ལགས་དང་གླེང་མོལ་བྱེད་ཐེངས་རེར། ང་ལ་བོད་སྐད་ཀྱི་ཚིག་གིས་འདང་གི་མི་འདུག བོད་སྐད་ཀྱི་ཚིག་གིས་མ་འདང་བའི་དཀའ་ངལ་དེ་རྟག་ཏུ་འཕྲད་ཀྱི་འདུག སྐབས་དེ་དུས། ངའི་སེམས་ལ། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འབྱར་བ་དང་བོད་སྐད་སྤུས་དག་ཅིག་བསྐྱོན་ ཐུབ་པ་ལ། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་ པའི་བསམ་བློ་དེ་འཁོར་བྱུང་། བསམ་བློ་དེ་སེམས་ལ་འཁོར་ཀྱིན་འཁོར་ཀྱིན། ང་རང་ཁ་ཎ་སྒྲ་ནས་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་ལ་གནས་སྤར་བ་ཡིན། ནེའུ་ཡོག་ཏུ་། ཐོག་མར་མཁར་རྡོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་སོང་། མཁར་རྡོ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ནས་སླེབས་མཁན་མང་པོ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་འདུག མཁར་རྡོ་རིན་པོ་ཆེས་ང་ལ་འདི་འདྲ་གསུངས་མྱོང་། ཁྱེད་རང་ངའི་མཉམ་དུ་ཤོག་དང་། བོད་ནས་འབྱོར་མཁན་མང་པོ་ལ་ཐུག་གི་རེད། ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་འདྲིས་ཡག་པོ་བྱོས་ཟེར། འདི་ལྟར། མཁར་རྡོ་རིན་པོ་ཆེ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནས་འབྱོར་མཁན་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ བྱུང་སོང་། འབྲེལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ཁྲོད་ནས། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་བརྩེ་ཞེན་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཟད་ངའི་བོད་སྐད་ཀྱང་ཡར་རྒྱས་ལ་ ཕྱིན་སོང་། རྗེས་སུ་ག་ལེར། ད་ལྟའི་སྐུ་ཟླ་དང་ངོ་འཕྲད་པ་རེད། ངའི་སྐུ་ཟླ་ལགས་བོད་ནས་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ཐོན་ཅིང་ཕྱིས་སུ་ཨ་རིར་འབྱོར་བ་ ཞིག་ཡིན། ངའི་སྐུ་ཟླ་ལ་བསྟེན་ནས་ངའི་བོད་སྐད་ཡར་རྒྱས་ཞེ་དྲག་ཕྱིན་སོང་། བོད་སྐད་བཤད་རྒྱུར་སོ་སོ་སོ་སོར་སྤོབས་པ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཆགས་སོང་།” འདི་ནི་བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་བའི་གླེང་མོལ་ཚན་པ་གསུམ་པ་དེ་ཡིན།
བསྟན་ འཛིན་བར་ཞི་ལགས། ཟ་འཐུང་གི་སྐོར་ཀྱི་བོད་སྐད་མ་གཏོགས་བསྐྱོན་མི་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ནས་བོད་སྐད་ སྤུས་དག་བསྐྱོན་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དབྱིན་སྐད་དང་ཧྥ་སྐད་སོགས་སྐད་རིགས་གཞན་གྱིས་བསྲེ་ལྷད་མེད་པར་བོད་སྐད་གཙང་ མ་བསྐྱོན་མཁན་ཞིག་ཆགས། འདི་ལྟར། བསྟན་འཛིན་བར་་ཞི་ལགས་གཉེན་སྒྲིག ཁོང་གི་སྐུ་ཟླར་བྱིས་བ་བུ་དང་བུ་མོ་ཞིག་འཁྲུངས། བུ་དང་བུ་མོ་གཉིས་ཀ་འཚར་ལོངས་བྱུང་། བསྟན་འཛིན་བར་ཞི་ཡིས་རང་གི་བུ་ཕྲུག་གཉིས་ཀྱི་སྒང་ལ་བསམ་བློ་བཏང་། བུ་ཕྲུག་གཉིས་ཀ་སློབ་གྲ་གྲོལ་ནས་ནང་ལ་སླེབས་ན། བོད་སྐད་བསྐྱོན་དགོས་བའི་ཁྲིམས་བཟོས། ཁྱིམ་དུ་གླེང་མོལ་བྱེད་དུས། དབྱིན་སྐད་སོགས་མ་བསྲེས་བར་བོད་སྐད་གཙང་མ་བསྐྱོན་ན། བུ་ཕྲུག་གཉིས་ཀར་བརྔན་པ་ཆུང་ཆུང་རེ་སྤྲོད་རྒྱུ་བྱས། བསྟན་འཛིན་བར་ཞི་ཡི་མི་ཚེའི་ནང་ལ། མྱོང་ཚོར་དང་འགྱུར་བ་སྣ་མང་བྱུང་། འགྱུར་བ་སྣ་མང་ཞིག་བྱུང་བའི་ཁྲོད་ནས། རེ་འགའ་ངེད་ཀྱིས་ཡིག་ཐོག་ལ་ཕབ། བོད་རིགས་ྐློག་མཁན་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་ལ་བསྟར། ངེད་ཀྱིས་ཡིག་ཐོག་ལ་ཕབ་པ་འདི་ཚོའི་ཁྲོད་ན། ནོར་བ་དང་ཆད་པ། ལྷག་པ་སོགས་ཡོད་ན། བསྟན་འཛིན་བར་ཞི་ལགས་གཙོས་བའི་བོད་རིགས་ྐློག་མཁན་ཚོར་དགོངས་དག་ཞུ།
