རྣམ་དཔྱོད་གསར་པ། འགུལ་སྐྱོད་གསར་པ།

ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་སར་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཉི་ཤུའི་ཚོགས་འདུ་སྐོང་བ་དང་ལྷན་དུ། ས་གནས་དེ་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཆེན་སྤེལ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་རྣམ་པ་གསར་པའི་ལས་འགུལ་གཉིས་སྤེལ་ཡོད་པའི་ཐད། གསར་འགོད་པས་བཅར་འདྲི་བརྒྱུད་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཡོད།

« གོ་ལ་གསར་པ། རྣམ་དཔྱོད་གསར་པ། » འདི་ད་ལོའི་འཛམ་གླིང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཉི་ཤུའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་ཁ་གཡང་འབོད་ཚིག་རེད། འབོད་ཚིག་འདིའི་འོག་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༣ ནས་༥ ཉིན་བར། སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཉི་ཤུའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོ་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁྰན་ནང་འཛོམས་ཏེ། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་ཆག་ཐད་གདོང་ལེན་གསར་པ་ཞིག་བྱ་ཐབས་ལ་གྲོས་མོལ་བྱས་ཡོད། དུས་ཚོད་དང་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་ནས། རྒྱ་གར་དང་ཨ་རི། ཡུ་རོབ་སོགས་གཙོས་པའི་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་བོད་པ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་ཁག་ ༦༣ ནང་དུས་གཅིག་ཏུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད།

ཐེངས་འདིའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་འབྲེལ་མཐུད་ཁང་གི་འབོད་སྐུལ་དང་འཆར་འགོད་གཞིར་བཟུང་། ས་གནས་ཁག་གི་བོད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ། བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ། དེ་བཞིན་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་གོ་སྒྲིག་འོག་སྤེལ་ཡོད། ཡིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་འབྱོར་སའི་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རི་སིའི་ནང་། བོད་མི་གཙོས་པའི་གཞོན་སྐྱེས་དང་བླངས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་རང་མོས་ཀྱིས་བསྟུད་མར་ལས་འགུལ་ཐེངས་གཉིས་སྤེལ་ཡོད། ཕྱི་ཚེས་ ༢ ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་༣ ཐོག མགོ་སེར་མ་གཅིག་ཚུད་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་དྲུག་གིས་དྲན་རྟེན་སྒོ་ཆེན་སྟེང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང་བོད་དོན་འབོད་ཚིག་འཁོད་པའི་འཕྲེད་དར་དཔྱངས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་གྱི་ཐོ་རེངས་ཆུ་ཚོད་ ༣ སྟེང་། མགོ་སེར་བུ་དང་བུ་མོ་གསུམ་ཚུད་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ ༡༩ རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་མདུན་དུ་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས་ཤིང་། བུ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་ལགས་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་སྒོ་ཆེན་སྟེང་འཛེགས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་དར་བཀོག་པའི་ཚབ་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་ཡོད།

འདི་ག་གསར་འགོད་པས་ལས་འགུལ་བ་འདི་དག་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཏེ། ཁོང་ཅག་གི་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་དང་བར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ། མཐའ་མའི་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བཅས་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ཡིན།  ཕྱི་ཚེས་ ༢ ཉིན་གྱི་ལས་འགུལ་བ་ཏྰ་ར་སྒྲོལ་མ་ལྷ་མོ་ལགས་ཀྱིས། “ དེང་སྐབས་བོད་ནང་ཉིན་རེ་བཞིན་དོན་དག་མང་པོ་འབྱུང་བཞིན་འདུག རྔ་པ་དང་དཀར་མཛེས་ཁུལ་ནས་བོད་མི་བཅུ་ལྷག་གིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བ་རེད། བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་སྐབས། ང་ཚོ་ཕྱི་ལོགས་ནས་ཡོད་མཁན་ཚོས་ཀྱང་དུས་རྒྱུན་ལྟར་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་བྱ་ཐབས་གསར་པ་དང་། མི་ལ་དོ་སྣང་གསར་པ། ཁྱབ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་སོང་། དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་མི་དྲུག་པོ་ལོགས་སུ་ཐོན་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཡིན།’’ ཞེས་དང་། “ལས་འགུལ་སྤེལ་སའི་ ( Charles de Gaulle) དྲན་རྟེན་སྒོ་ཆེན་ལ་མཚོན་ན། གཅིག་ནས་ཧྥ་རན་སིའི་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་ཆེད་རང་སྲོག་བློས་བཏང་བའི་དཔའ་བོ་ཚོའི་ཆེད་དུ་བཞེངས་བའི་དྲན་རྟེན་རེད། གཉིས་ནས་རྒྱལ་ས་ཕ་རི་སི་ནང་གི་ཡུལ་བསྐོར་བ་དང་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཆེ་སའི་ས་གནས་ཤིག་དང་། གསུམ་ནས་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་ཕོ་བྲང་གི་ཉེ་འཁྲིས་ཆགས་ཡོད། ང་ཚོས་ས་གནས་དེར་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཐུབ་ན་མི་ལ་དོ་སྣང་དང་། ཁྱབ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་འགྲོ་བར་ཕན་གི་རེད་བསམ་ནས་བདམས་པ་ཡིན།’’ ཞེས་ཉིན་དེའི་ལས་འགུལ་གྱི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་སོང་།

བསྟན་འཛིན་རྣམ་གྲོལ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་གྱི་ཐོ་རེངས་ལས་འགུལ་སྐོར་ནས་གསུངས་དོན། “ ཞོགས་པ་སྔ་བོ་དེར་ལས་འགུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་བསམ་བསམ་སུ་ལའང་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོ་མི་བཅུ་དགུ་བོ་བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་འོག་གྲོང་ཁྱེར་ནེ་སི་ནང་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་འགྲོ་མཁན་རེད།  ང་ཚོ་མ་ཟད་ཕ་རི་སི་ནས་མི་བརྒྱ་ལྷག་མཉམ་དུ་འགྲོ་གཏན་འཁེལ་ཡོད། ཕྱི་ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༦ ནས་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༡ བར་ནེ་སིར་ཐོན་མཁན་གྱི་རླངས་འཁོར་ལ་བསྒུགས་པ་རེད། བར་ནས་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་གང་ལྟར་ཚང་མ་ནེ་སིར་འགྲོ་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད་པའི་དོགས་པ་ཟ་བཞིན་འདུག བར་དེར་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ནེ་སིར་འགྲོ་མ་ཐུབ་རུང་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་ཐུབ་ན་ཞེས་གྲོས་མགོ་བཏོན་སོང་། ཐ་མ་དེར་ང་ཚོ་མི་བཅུ་དགུ་བོ་ཁ་མཚུངས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་མདུན་སྐད་འབོད་བྱ་རྒྱུ་ཐག་བཅད་པ་ཡིན།’’ ཞེས་ལས་འགུལ་དེའི་བྱུང་རིམ་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཁོང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ལས་འགུལ་བ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་འབྱོར་རྗེས། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་བསྟན་འཛིན་གྲགས་པ་དང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་གཉིས་ཀྱིས་དང་བླངས་ཐོག་གཞུང་ཚབ་སྒོ་ཆེན་སྟེང་འཛེགས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་དར་མར་ཕབས་རྒྱུ་དང་། ལས་འགུལ་བ་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་གཉིས་ཡར་འཛེགས་པར་རེམ་འདེགས་བྱ་རྒྱུ། གཞན་ཚོས་གཞུང་ཚབ་མདུན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འཕྱར་ནས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱ་རྒྱུ་བྱས་ཡོད་འདུག ལས་འགུལ་དངོས་གཞིའི་སྐབས་ཉེན་རྟོག་པས་བསྟན་འཛིན་གྲགས་པའི་གདོང་ལ་དུག་རྫས་རླངས་ཆུ་གཏོར་ནས་ཡར་འཛེགས་ཐུབ་མེད་པ་ལས། གཞན་ལས་འགུལ་སྐབས་གོ་སྒྲིག་གང་བྱས་ཚང་མ་བདེ་བླག་ངང་འགྲུབ་ཡོད་འདུག

བུ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་དར་མར་བཀོག་པའི་ཚབ་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་རྗེས། དུས་ཡུན་སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྟོད་གོས་དང་ལྷམ་མགོ་ཕུད་དེ་ཞབས་བྲོའང་འཁྲབ་ཡོད་འདུག ཁོང་གིས་དེའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཚོར་སྐོར་ནས་གསུངས་དོན། “ སྔོན་མ་ནས་ཉིན་མ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ཐོག་ཁར་འཛེགས་ནས་རྒྱལ་དར་དབབ་དགོས་བསམ་མྱོང་། དེ་བསམ་ནས་ཡུན་རིང་བོ་འགོར་སོང་། མཚམས་ལ་ལར་ཆེད་དུ་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་སོང་ནས་ས་ཆ་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཡང་བྱས་མྱོང་ཡོད། དངོས་སུ་ཡར་འཛེགས་ནས་རྒྱ་མིའི་རྒྱལ་དར་མར་ཕབ། རང་གི་རྒྱལ་དར་ཡར་བསྒྲེངས་ཐུབ་སྐབས་བཤད་མི་ཤེས་པའི་དགའ་བ་ཞིག་སྐྱེས་སོང་། ངོ་མས། ཁ་ཐུག་དེར་དགའ་དྲགས་ནས་ག་རེ་བྱེད་དགོས་མིན་ཡང་མི་ཤེས་པའི་ཚོད་དུ་སླེབས་སོང་། རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་རྗེས་སྐད་འབོད་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱལ་དར་ལ་ཁ་འཁོར་ནས་གུས་ཞབས་ཞུས་པ་ཡིན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་ཐེངས་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ལ་བཏང་པ་ཡིན། ད་དུང་དགའ་བ་གནོན་ཐུབ་མ་སོང་། སྟོད་གོས་དང་ལྷམ་མགོ་ཕུད་ནས་བོད་གཞས་བཏང་ནས་ཞབས་བྲོ་བརྒྱབ་པ་ཡིན།’’ ཞེས་བརྗོད་དེ། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་རྒྱལ་དར་མར་ཕབ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་ཐུབ་པ་དེ་རང་གི་མི་ཚེའི་ནང་གི་སྤོབས་པ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ་རྩི་བཞིན་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་བྱུང་།

ལས་འགུལ་བ་ཚོ་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་དང་བཀག་ཉར་སྐབས་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་བྱུང་མིན་ཐད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་སྐབས། བློ་བཟང་སྟོབས་ལྡན་ལགས་ཀྱིས་ “ ང་ཚོས་ལས་འགུལ་མགོ་འཛུགས་སྐབས་སྐོར་སྲུང་ཉེན་རྟོག་པ་གཉིས་ལས་མི་འདུག དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་སྐབས་ཕར་ཆེར་ཉེན་རྟོག་པ་ ༨༠ ལྷག་དང་། བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་སྒོ་ཆེན་ཐོག་ནས་མར་ལེན་ཆེད་མེ་གསོད་རུ་ཁག་ཀྱང་འབྱོར་འདུག ང་ཚོས་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་རག་པར་དུ་ཁོ་ཚོས་དམིགས་བསལ་གྱིས་བཀག་འགོག་དང་དམ་དྲག་དེ་ཙམ་བྱས་མ་སོང་། ང་ཚོས་ངོས་ནས་ཀྱང་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ལས་ཕར་ཉེན་རྟོག་པ་དང་སྐོར་སྲུང་བ་ཚོར་རྣམ་འགྱུར་མ་འདྲ་གང་ཡང་བསྟན་མེད། ལས་འགུལ་མཚམས་བཞག་རྗེས་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་ལས་གཞན་ཚང་མ་རུ་ཁག་གཉིས་གསུམ་ལ་བགོས་ནས་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་ནང་འཁྲིད་སོང་། མི་རེ་རེ་བཞིན་དྲི་བ་སྐར་མ་བཅུ་ཙམ་རེར་དྲིས་རྗེས་ཚང་མ་ཀློད་སོང་། བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་ཡང་ཆུ་ཚོད་དྲུག་རིང་བཀག་ཉར་བྱས་རྗེས་ཀློད་གྲོལ་བཏང་བ་རེད།’’ ཅེས་བརྗོད་བྱུང་།

དང་བླངས་ལས་འགུལ་འདི་གཉིས་སྐོར་གྱི་ཆེད་བསྒྲིགས་བརྙན་འཕྲིན་ཐུང་ཐུང་གཉིས་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཐོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཁོང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གླེང་སློང་བྱེད་མཁན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། བོད་རང་དབང་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་ལས་འགུལ་གོ་སྒྲིག་པ་བསྟན་རྣམ་ལགས་སུ་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡོད་དྲིས་སྐབས། ཁོང་གིས་ “ ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ནམ་རྒྱུན་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་འོག་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞིའི་འོག་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རང་དབང་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་ཚོ་ནང་བཞིན་དྲན་རྟེན་སྒོ་ཆེན་སྟེང་ནས་མར་འཕྲེད་དར་དཔྱངས་པ་དང་། ལྷག་པར་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་རྒྱལ་དར་བཀོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་རྒྱུ་དེ་འདྲ་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུ་རེད། འདི་ཚོགས་པའི་གོ་སྒྲིག་དང་། དང་བླང་ལས་འགུལ་གཉིས་བར་གྱི་ཁྱད་པར་རེད།’’ ཅེས་དང་། “ ད་རེས་ཁོ་ཚོས་རྣམ་དཔྱོད་གསར་པ་སྤྱད་ནས་འགུལ་སྐྱོད་གསར་པ་ཞིག་སྤེལ་བ་རེད། མདང་དགོང་བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཚོགས་འདུའི་གླེང་སློང་བྱུང་། མ་འོངས་པར་ཁོ་ཚོ་བཞིན་དུས་ཚོད་ངེས་མེད་ལ་ལས་འགུལ་འདི་རིགས་བརྩམ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱུང་སོང་ལ། མུ་མཐུད་ནས་ལས་འགུལ་འདི་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྤེལ་རྒྱུ་མང་དུ་འགྲོ་བ་རེད་བསམ། ’’ ཞེས་གདེང་འཇོག་དང་བཅས་བརྗོད་སོང་།

རང་ལོ་ཉེར་དྲུག་ཡིན་པའི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་ལགས་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་རྒྱལ་དར་མར་དབབ་མཁན་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལོར་སྐུ་ཞབས་གུར་མགོན་སྐྱབས་ལགས་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་དར་མར་ཕབས་ཡོད་པ་མ་ཟད་། དེ་ནས་བཟུང་ད་བར་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་གིས་བོད་པའི་ལས་འགུལ་ཁག་གི་སྐབས་རྒྱལ་དར་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག

ས་གནས་གསར་འགོད་པ། ཟླ་བ་ཚེ་རིང་།