རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ཀས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་པ་གསལ་བོ་རེད་ཟེར།

སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་སྐྱོད་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་ལས་འགུལ། དེ་བཞིན་བཀའ་སྤྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་བོད་མིའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ལས་འགུལ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་འགྲུབ་འབྲས་ཐད་ལྟ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཡོད།

ཉེ་ལམ་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ལྡི་ལིའི་བོད་མིའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་ལས་འགུལ་མཇུག་བསྒྲིལ་མ་ཐག འདི་གའི་གསར་འགོད་པས་བཀའ་ཤག་གི་ཆབ་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ་དང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་གྲུབ་སྦྱོང་བརྡར་བསྟི་གནས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་བསྟན་པ་བསམ་མཁར་ལགས་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོང་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་བསྟན་འཛིན་ཉིན་བྱེད་རྣམ་གཉིས་ལ་དགོངས་ཚུལ་དྲིས་པར། བསྟན་པ་བསམ་མཁར་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་མི་མང་ནང་བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་དེས་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཐད་ཕན་ཐོགས་གང་འཚམ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་མིའི་རྡོག་རྩ་ཆིག་བསྒྲིལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེན་ཐོན་ཡོད་ཟེར། བསྟན་འཛིན་ཉིན་བྱེད་ལགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་དེ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བར། བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྔ་ཕྱིར་བལྟས་ཡོང་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་གཉིས་ངོས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་པ་གསལ་བོ་མཐོང་ཡོང་གི་འདུག་ཟེར།

བསྟན་པ་བསམ་མཁར་ལགས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན། “ ལོ་སྔོན་མར་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་སྐྱོད་གནང་པ་དེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གང་འཚམ་སོང་ཡོད་པ་དང་། ཕན་ནུས་ཆེ་ཤོས་དེ་བོད་སྤྱི་བའི་རྩ་དོན་ཆེད་གཞུང་དམངས་གཞིས་བྱེས་རྡོག་རྩ་གཅིག་བསྒྲིལ་དང་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད” ཅེས་དང་། ཡང་ཁོང་གིས་བོད་ནང་མི་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བས་རྩ་དོན་ཐོག་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་བ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་སྔར་ལས་ཇེ་མཁྲེགས་ཇེ་དམ་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་ཛ་དྲག་གི་སྐབས་འདིར་བཙན་བྱོལ་ནང་གཞུང་དམངས་མཉམ་རུབ་ཐོག་ལས་འགུལ་དང་སེམས་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཚོས་ཀྱང་ནུས་པ་འདོན་པའི་དུས་ལ་སླེབ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་སོང་། ཁོང་གིས་གསུངས་དོན། “ཚང་མ་བསམ་ཚུལ་གཅིག་པ་ཡིན་ན་དེ་དམངས་གཙོ་མ་རེད། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་ནག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོད་སྐབས་ང་ཚོས་དུས་ནས་དུས་སུ་བོད་རང་བཙན་དྲན་གསོ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་ཡོད” ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་གར་མི་མང་ནང་ལམ་སེང་གྲུབ་འབྲས་འདི་རེད་ཅེས་རྡོག་རྡོག་ཅིག་སྟོན་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན་ཡང་། རྒྱ་གར་མི་མང་དང་ལྷག་པར་དུ་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོའི་ཁྲོད་བོད་པའི་རྩ་དོན་སྐོར་གོ་རྟོགས་ཤུགས་ཆེར་སྤེལ་ཐུབ་པ་དེ་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་གོམ་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་བྱུང་།

ཡང་ཁོང་གིས་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་མགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ཁྲོད། ཇོར་ཇེ་ཧྥར་ནན་ཌ་(Gorge Fernandes) དང་ཇཱ་ཡ་པིར་ཀཱ་ཤཱི་ཎ་རཱ་ཡན་(Jayaprakash Narayan)། ཨཅརྱ་ཀི་རེ་པཱ་ལཱ་ནེ་ (Achary Kripalani) ཨ་ཌི་ཝ་ནེ་( L.K Advani)། ཝ་ཇཱི་པཱ་ཡེ་(A.B. Vajpayee) སོགས་གནད་ཡོད་མི་མང་པོས་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་བོད་དོན་ཐོག་གོ་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་མ་ཟད། འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལའང་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ནོར་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད་ཅིང་། མི་རབས་རྒན་པ་ཁོང་ཅག་གི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་མི་རབས་གསར་པ་ཚོའི་ནང་མུ་མཐུད་ཐུབ་པ་དང་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོག་འབད་པ་བྱ་གལ་ཆེ་སྐོར་གསུངས་སོང་།

ཁོང་གིས་ “སྔོན་མ་ཝ་ཇཱི་པཱ་ཡེ་ལ་མཚོན་ན་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་སྲིད་བློན་གནང་པའི་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་དང་རྒྱ་གར་རང་གི་ཕྱི་སྲིད་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། ཁོང་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་སྲིད་བློན་གྱི་རྐུབ་སྟེངས་སྟེང་མེད་པའི་སྐབས་ཤིག་ང་ཚོ་ཁོང་གི་གམ་དུ་བཀའ་སློབ་ཞུ་རུ་བཅར་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་སོ་སོ་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་ཡོད་དུས་གཞུང་དང་ཚོགས་པ་སོགས་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག ད་ལྟ་ང་རང་དབང་ཡོད་པའི་མི་རེད། ང་རང་དངོས་ནས་དྲང་གནས་བོད་དོན་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཁྱོད་ཚོས་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་འདང་གི་མི་འདུག་ཅེས་གསུངས་སོང་”ཟེར།

ཡང་ཁོང་གིས་བོད་དོན་ཐད་ཀང་རེ་སི་(Congress) དང་བྷེ་ཇཱེ་པཱེ་(BJP) གཉིས་ཀྱི་གང་ལ་རེ་བ་ཆེར་མཐོང་གི་ཡོད་མེད་ཐད། མཉམ་འབྲེལ་གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་(Coalition Government) ཞིག་བསླེབས་པ་ཡིན་ན་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེར་སླེབས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་བོད་དོན་ལ་རེ་བ་ཆེས་ཤོས་མཐོང་གི་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་ཀང་རེ་སི་ཨ་ཡེ་(Congress I) བོད་པ་ཚོར་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་ཡང་། ཁོ་ཚོ་གཅིག་ནས་ནེ་རོ་(Jawaharlal Nehru) ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དང་གཉིས་ནས་ཀང་རེ་སི་ཨ་ཡེ་ཡི་མགོ་ཁྲིད་ཚོ་ནེ་རོ་ཁྱིམ་རྒྱུད་རྐྱང་ཆགས་ཡོད་པའམ་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཡོད་སྟབས། ནེ་རོ་ཡིས་ “བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད”ཅེས་བརྗོད་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེར་འགྱུར་བ་གཏོང་ཁག་པོ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།

བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཉམས་ཞིབ་པ་བསྟན་འཛིན་ཉིན་བྱེད་ལགས་སུ་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་བཅར་འདྲི་ཞུས་པར་ཁོང་གིས། འཐབ་རྩོད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྟངས་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་གཞུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གཉིས་པ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡིན་པ་དང་། བོད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཐད་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཆགས་ཡོད་པ། དེ་སྔོན་ ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་དམག་འཁྲུག་བྱུང་རྗེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་གཞུང་འབྲེལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་བཟུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྲིད་བློན་ལ་བྷ་ཧ་ཌུར་ཤཱསྟི་ (LalBahadurShastri ) ཡིས་བོད་གཞུང་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏང་ཡོད་ཅིང་། གལ་སྲིད་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་སྲིད་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་རག་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་། སྔ་ལོའི་བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་དང་ཞུ་གཏུག་ལས་འགུལ། དེ་བཞིན་ལྡི་ལིའི་ལས་འགུལ་སོགས་སོགས་ལ་བལྟས་ཡོང་ན། རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་དང་གཏམ་བཤད་སྤེལ་མཁན་ཕལ་ཆེ་བ་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པ་དང་གཞུང་གི་མི་སྣ་ཟུར་པ་དེ་འདྲ་ལས་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་གཅིག་ཀྱང་མདུན་དུ་ཐོན་ཏེ་སྐད་ཆ་བཤད་མེད་པ་དེ་ནི། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་པ་གསལ་བོར་སྟོན་གྱི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།

ཡང་ཁོང་གིས་གཉིས་པ་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡིན་ཡང་། བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་སྐོར་སྐྱོད་སྐབས་རྒྱ་གར་ནང་དང་ལྷག་པར་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ས་གནས་བོད་མི་ཚོ་མ་གཏོགས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་ཡུལ་མི་ཚོ་དེ་ཙམ་འཛོམས་མེད་པ་དང་། རྒྱ་གར་མངའ་སྡེ་སོ་སོའི་ནང་ཞུ་གཏུག་ཕྱོགས་སྐྱོད་ཀྱིས་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཅིག་བྱུང་མེད་པ། ལྡི་ལིར་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ལས་འགུལ་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་རྒྱ་གར་བ་གཅིག་སྟོང་ཙམ་འཛོམས་ཡོད་སྐོར་བཤད་པ་དེར་ཆ་བཞག་ཀྱང་། རྒྱ་གར་མི་གྲངས་ས་ཡ་མང་པོ་ལས་མི་གཅིག་སྟོང་ཙམ་ལས་བྱུང་མེད་པ་དེས་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་ཐོབ་མེད་པ་གསལ་བོ་མཚོན་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་སོང་།

ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སྐྱོན་ཆ་གཅིག་ལས་འགུལ་གྱི་འབོད་སྒྲ་གསལ་བོ་མེད་པའི་ཐད། བདེན་པའི་མེ་ལྕེ་ལ་མཚོན་ན་ “བདེན་པ་ ”ཟེར་པ་དེ་ལྟ་གྲུབ་རང་བཞིན་ཞིག་ལས་མི་མང་གིས་མཐོང་པ་ཙམ་དང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་གོ་ཐུབ་པ་ཞིག་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་ལྡི་ལིར་ཚོགས་པའི་ལས་འགུལ་གྱི་འཕྲེད་དར་ཞིག་གི་སྟེང་ “བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་རེད་” ཟེར་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཆ་མང་པོ་ཞིག་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་རྒྱ་གར་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་བོད་རང་ལའང་རིག་གཞུང་མེད་པ་ཞིག་མིན་པ་མ་ཟད། འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་རེ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་ཐད་གར་བལྟས་ན་ཐེངས་འདིའི་ལས་འགུལ་གྱི་འབོད་སྒྲ་ཟེར་ན་འདྲ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་མཐོང་སྣང་བྱུང་ཡོད་པར་བརྗོད་བྱུང་།

ལས་འགུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་ཆབ་སྲིད་མགོ་ཁྲིད་ཚོ་དངོས་སུ་ལས་འགུལ་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་མང་ཚོགས་དང་ལྷན་དུ་ཁྲོམ་གཞུང་ལ་ཐོན་པ་དེ་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེས་མང་ཚོགས་ལ་སེམས་ཤུགས་སྤར་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།

གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།