སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ།

པུཎྱི་བྷ་དྲ། བསོད་ནམས་བཟང་པོས་བསྒྱུར།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རང་དབང་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་དུ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཞུས།

(ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ ༢༡ ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་མོ་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་ས་ཁུལ་གང་སར་སྐད་ཡིག་གི་རང་དབང་དང་། སྐད་ཡིག་བཀོད་སྤྱོད་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ཟླ་༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་དང་རིག་གནས་ཚན་པས་ལོ་རེའི་ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ ༢༡  དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་མོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང་། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནས་ཀྱང་སྐད་ཡིག་གི་ཉིན་མོ་སྲུང་གཙི་བྱ་རྒྱུར་ངོས་ལེན་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་གི་ལོར་སྲུང་གཙི་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་མོ་ནི་ “སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་”ལས་འཕྲོས་ཤིང་། དེ་ནི་པངྒལ་དེཤ་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་བངྒལ་སྐད་ཡིག་རང་དབང་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ལས་འགོ་ཚུགས།) བངྒལ་སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་ལ་ཡོང་གྲགས་སུ་ “སྐད་ཡིག་ལས་འགུལ་”བངྒལ་སྐད་དུ་ ༼  བྷཱཥཱ་ཨཱནྡོ་ལན་(ভাষা আন্দোলন)༽ ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་ནི་བངྒལ་དེཤ་(ཤར་པཱཀིསྟན་) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་པཱཀིསྟན་ལ་བངྒལ་སྐད་ཡིག་དེ་བཞིན་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་དགོས་པར་དགོས་འདུན་བཏོན་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལས་འགུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་པཱཀི་སི་ཐན་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་རིག་གནས་དང་ས་ཁམས། སྐད་ཡིག་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་ཀྱིས་ཤར་པཱཀི་སྟན་(བངྒལ་དེཤེ)དང་ནུབ་པཱཀི་སྟན་གཉིས་ལོགས་སུ་གྱེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་པཱཀི་སྟན་སྲིད་གཞུང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ན་སྤྱོད་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་སྟབས། བངྒལ་སྐད་ཡིག་བཀོད་སྤྱོད་རྒྱ་ཁབ་ཏུ་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ཤར་པཱཀི་སྟན་གྱི་མི་མང་ཚོར་མཐོང་ཆུང་དང་བརྙས་བཅོས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ཡར་ལངས་བྱས། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་གསར་པ་དེར་འདོད་མོས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེན་བསྟན་པ་དང་། གང་སར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བས། སྲིད་གཞུང་གིས་མི་མང་འདུ་འཛོམས་དང་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེ་རིགས་ལ་བཀག་འགོག་དོ་ནན་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་དྷ་ཀ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་ཕྲུག་དང་སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་བས་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་པ་དེར་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། སྐབས་དེར་ཉེན་རྟོག་པས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་སློབ་ཕྲུག་དམར་གསོད་བཏང་བས། ཡར་ལངས་དེ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་དང་རྣོ་ངར་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། སློབ་ཕྲུག་རྐྱེན་འདས་སུ་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་དེས་བངྒལ་མི་མང་གི་སེམས་ལ་ཕོག་ཐུག་ཆེན་པོ་བཏང་བས། ‘ཨ་བ་མི་ཁ་ཆེའི་ཕྱོགས་ཁག་’ གི་སྣེ་འཁྲིད་འོག་ཡར་ལངས་རྒྱུན་མཐུད་བྱས། ལོ་ཤས་རིང་སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་མ་བྱས་པར་མཇུག་སྐྱོང་བྱས་པས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་པཱཀི་སྟན་སྲིད་གཞུང་གིས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གི་གོ་ཐོབ་མ་སྤྲད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་ལོ་རེའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༢༡ གི་ཉིན་མོ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མ་སྐད་ཉིན་མོར་གཏན་འཁེལ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོས་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དབང་དང་གུས་བརྩི་བྱ་ཕྱིར་ཉིན་མོ་འདི་སྲུང་གཙི་བྱ་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་། ལོ་ལྟར་བངྒལ་དེཤ་ནང་ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་གཞུང་འབྲེལ་གུང་གསེང་གིས་སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་ཉིན་མོར་སྲུང་གཙི་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། སྐུ་ཞབས་ཤཱ་ཧྀད་མྀ་ནཱར་གྱི་སྐུ་འདྲ་ཞིག་དྷ་ཀ་སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་འགྲམ་དུ་བཞེངས་ཏེ། སྐད་ཡིག་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་ལ་རྗེས་དྲན་དང་། ལས་འགུལ་དེའི་ཁྲོད་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་རྣམས་ལ་གུས་བརྩི་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།།

རྒྱབ་ལྗོངས།

དེང་སྐབས་ཀྱི་པཱཀིསྟན་དང་བངྒལ་དེཤ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ནི་སྔར་དབྱིན་ཇིའི་དབང་བསྒྱུར་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཚུད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སྙོན་མེད་ཅིག་ཡིན། དུས་རབས་ ༡༩ པའི་དཀྱིལ་དུ་སྐུ་ཞབས་ཁ་བ་ཇཱ་སཱ་ལི་མུལླཱ་དང་སྱདེ་ཨཱམེད་ཁཱན་སོགས་སྲིད་དོན་དང་ཆོས་ལུགས་མགོ་ཁྲིད་ཀྱི་སྣེ་འཁྲིད་འོག་རྒྱ་གར་གྱི་ཁ་ཆེ་བ་ཚོས་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་། སློབ་གསོ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ནི་དིལླི་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་རབས་དང་མཱུ་གྷལ་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་དང་རྒྱ་གར་སོགས་ནང་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་ཁ་ཆེ་བ་ཚོས་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ནི་ཁ་ཆེའི་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟར་ནའང་། བངྒལ་གྱི་ཁ་ཆེ་བ་ཚོས་བངྒལའི་སྐད་ཡིག་སྤྱོད་པ་ལས་ཨུར་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མེད། བངྒལའི་སྐད་ཡིག་ནི་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨརྱན་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། བངྒལ་རིག་གནས་བསྐྱར་དར་སྐབས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཡིན། དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་བངྒལའི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་པ་དང་། སྐད་ཡིག་དེ་ཉིད་ཐོག་རྩོམ་བྲིས་བྱེད་མཁན་ཆར་ཤོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་བཞིན་རྒྱས་པར་བྱས། རྒྱ་གར་དང་པཱཀིསྟན་ཤར་ནུབ་གཉིས་ཁ་མ་བྲལ་གོང་བངྒལ་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༧ ལོར་ལག་ནཱའོ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ཁ་ཆེའི་ཕྱོགས་ཁག་གིས་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་དེ་བཞིན་ཁ་ཆེའི་གཅིག་བསྡུས་སྐད་ཡིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའི་གྲོས་མགོ་བཏོན་པར། བངྒལ་སྐུ་ཚབ་ཚོས་གྲོས་གཞི་དེར་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས། ཁ་ཆེའི་ཕྱོགས་ཁག་ནི་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། པཱཀིསྟན་རྒྱ་གར་ལས་ལོགས་སུ་གྱེས་ནས་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་དགོས་འདུན་བཏོན་མཁན་གཏེ་བོ་དེ་ཡིན།

ལས་འགུལ་མགོ་ཚུགས་སྐབས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ དང་ ༡༩༤༨ ལོར་དབྱིན་ཇིའི་མངའ་འོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་བཞི་ལ་རང་བཙན་སྤྲད་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་ནི་རྒྱ་གར་དང་འབར་མ་(དེང་སྐབས་མྱན་མར།) སེ་ལོན།(དེང་སྐབས་ཤྲྀ་ལངྒ་) པཱཀི་སྟན་(ཤར་པཱཀི་སྟན་ནམ་དེང་སྐབས་ཀྱི་བངྒལ་དེཤ་ཡང་ཚུད་ཡོད།) བཅས་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་གར་དང་པཱཀི་སྟན་ལོགས་སུ་གྱེས་སྐབས་པཱཀི་སྟན་མངའ་ཁོངས་སུ་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༦༩ ཡོད་པ་ལས། ས་ཡ་ ༤༤ ནི་བངྒལ་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཤར་པཱཀི་སྟན་གྱི་མི་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྲིད་གཞུང་དང་། དམག་དོན། གཞུང་ཞབས་སོགས་ལ་ནུབ་པཱཀི་སྟན་གྱིས་བདག་དབང་བཟུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་ཀཱ་ར་ཆི་མངའ་ཁུལ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྐབས་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ན་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ལ་སྤྱོད་རྒྱུའི་གྲོས་ཐག་བཅད་པས། དེ་མ་ཉིད་དུ་བངྒལ་མི་མང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་མགོ་བརྩམས། བངྒལ་ཁ་ཆེའི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་ཨ་བུལ་ཀཱ་ཤེམ་གྱི་སྣེ་འཁྲིད་འོག་དྷ་ཀ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཀྱང་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ཏེ་བངྒལ་སྐད་ཡིག་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཤར་པཱཀི་སྟན་གྱི་སློབ་འཁྲིད་བརྒྱུད་ལམ་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ཐོག་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན། འོན་ཀྱང་པཱཀི་སྟན་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གིས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ནས་ཐོན་པའི་སློབ་ཐོན་ལག་འཁྱེར་ལ་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་དངུལ་དང་སྦྲགས་རྟགས་སོགས་ཀྱི་ཐོག་བངྒལ་སྐད་ཡིག་འགོད་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱས། དབུས་གཞུང་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཧྥ་ཛུ་ལུར་ཪཱ་མན་གྱིས་ཀྱང་ཨུར་ཏུའི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ན་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ལ་སྤྱོད་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་ལན་བརྒྱར་བྱས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་སོང་ནས། བངྒལ་སློབ་ཕྲུག་གིས་ ༡༩༤༧ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༨ ཉིན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་འདུ་འཛོམས་དང་ཡར་ལངས་ཤུགས་ཆེན་བྱས། བངྒལ་གྱི་མཁས་པ་དང་དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་འགུལ་དེའི་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཤིང་། “ཨུར་ཏུ་ནི་ང་ཚོའི་ཕ་སྐད་མིན། འོན་ཀྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་ཞིག་དགོས་པར་སྲིད་ཇུས་འདོན་ན་ཨུར་ཏུ་སྐད་ཡིག་གཉིས་པར་བཞག་ཀྱང་མ་འགྲིག་པ་མེད།”ཅེས་གུ་ཡངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བཏོན། ཟླ་ ༡༢ པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་བྱས་ནས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གི་ངོས་འཛིན་ཐོབ་ཐབས་བྱས།

༡༩༤༨ ལོའི་དོན་རྐྱེན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་དྷ་ཀ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དང་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་གཞན་དག་གི་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་མཉམ་འཛོམས་བྱས་ཏེ། བངྒལ་སྐད་ཡིག་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན། རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་དེའི་ནང་ཆབ་སྲིད་དབུ་འཁྲིད་མང་པོ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཤམ་སུལ་ཧུ་དང་ཤཱ་ཀད་ཨ་ལི་སོགས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་པ་དང་། མོཧ་མྨད་ཏོཧ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པར་བརྟེན། སློབ་ཕྲུག་མང་པོས་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་བྱས། ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ ནས་ ༡༥ བར་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ཁ་བ་ཇཱའི་ཁང་པའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་སྐད་ཉེན་རྟོག་པས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་དྲག་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགོག་རྒོལ་བྱས་པས་གདོང་ཐུག་དེ་བས་ཛ་དྲག་ཏུ་སོང་། དེ་རྗེས་བློན་ཆེན་ཁ་བ་ཇཱས་མགྱོགས་མྱུར་དོན་ཚན་འགའ་ཤས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་པཱཀི་སྟན་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཨ་ལི་ཇི་ན་དྷ་ཀ་རུ་བསླེབས་ཏེ་སྐད་ཡིག་གི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་བྱས་ཀྱང་། ཁོ་པས་ཨུར་ཏུ་ཁོ་ནའི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་མངའ་འོག་བློན་ཆེན་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་རྣམས་ལའང་དེ་ལྟར་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་།  དེ་འཕྲལ་བངྒལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཤར་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ཚོགས་ཆུང་ཟེར་བ་བཙུགས་ཏེ། སྐད་ཡིག་གནད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དུ་བཅུག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ ཉིན་སྐད་ཡིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་སྙན་ཐོ་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཟིན་ནའང་། སྙན་ཐོ་དེ་ ༡༩༥༨ བར་པར་སྐྲུན་བྱས་མེད། སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་སྐད་ཡིག་གི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་ནི་བངྒལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཨ་རབ་ཡིག་གཟུགས་ཐོག་འབྲི་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞེས་བཀོད་ཡོད།

༡༩༥༢ ལོའི་དོན་རྐྱེན།

ཨ་ལི་ཇི་ནའི་ཨུར་ཏུ་རྐྱང་པའི་སྲིད་ཇུས་དེ་བློན་ཆེན་ན་ཛི་མུདྡིན་གྱིས་རྗེས་སྐྱོང་བྱས་པས་ཨུར་ཏུ་དང་བངྒལ་སྐད་ཡིག་གི་འགྲན་རྩོད་དེ་སྔར་བས་སྡུག་ཏུ་སོང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་”དབུས་སྐད་ཡིག་ལས་འགུལ་ལྷན་ཚོགས་”ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་བྱས་ནས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ཨ་རབ་ཡིག་གཟུགས་ཐོག་འབྲི་རྒྱུར་ངོ་རྒོལ་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱ་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། ངོ་རྒོལ་གྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་དོན་ཚན་ ༡༤༤ པ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་དྷ་ཀ་གྲོང་འཁྱེར་ནང་མི་བཞི་ལས་མང་བ་འདུ་འཛོམས་བྱ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས།

ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་དྷ་ཀ་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་རྒྱར་རྩིས་མེད་ཀྱིས་འདུ་འཛོམས་བྱས། སྐབས་དེར་སློབ་གྲྭའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མེ་འདའ་བཟུང་བའི་ཉེན་རྟོག་པས་བསྐོར་ཡོད། ཆུ་ཚོད་ ༡༡ དང་སྐར་མ་ ༡༥ ཐོག་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རྒྱལ་སྒོ་ནས་ཐོན་ཏེ་ཉེན་རྟོག་པ་དང་གདོང་ཐུག་བྱས་པས་དེ་འཕྲལ་ཉེན་རྟོག་པས་དུག་རླངས་བཏང་ནས་འགོག་རྒོལ་བྱས། སློབ་ཕྲུག་ཁག་ཅིག་གིས་རྒྱལ་སྒོ་ནས་ཉེན་རྟོག་པར་གདོང་གཏུགས་བྱེད་སྐབས། སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་དྷ་ཀ་སྨན་རྩིས་མཐོ་སློབ་ཁུལ་དུ་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས། མཐོ་སློབ་ཀྱི་དབུ་འཛིན་སྐུ་གཞོན་གྱིས་ཉེན་རྟོག་པར་སློབ་ཕྲུག་དང་གདོང་གཏུགས་མི་བྱེད་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཀྱང་། ཁྲིམས་ལུགས་དོན་ཚན་ ༡༤༤ དང་འགལ་འཛོལ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་བཀལ་ཏེ་སློབ་མ་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་བྱས། འཛིན་བཟུང་བྱས་རྗེས་གནས་ཚུལ་དེ་བས་ཛ་དྲག་ཏུ་སོང་སྟེ་སློབ་ཕྲུང་མང་པོ་ཤར་བངྒལ་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཤར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དང་།  ཁོང་ཚོ་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་འཛུལ་འགྲོ་སྐབས་ཉེན་རྟོག་པས་དེ་མ་ཉིད་དུ་མེ་འདའ་རྒྱག་མགོ་བཙུགས་ཏེ་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་དམར་གསོད་བཏང་། སློབ་ཕྲུག་དམར་གསོད་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་གང་སར་ཁྱབ་སྐབས། ཚོང་ཁང་དང་ལས་ཁུངས་སོགས་སྒོ་བརྒྱབ་ནས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་མགོ་བརྩམས། མཱ་ནོ་རན་ཇན་སོགས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དྲུག་ནས་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ནུ་རུལ་ཨ་མིན་གྱིས་སློབ་ཕྲུག་འདས་པོ་ཚོའི་ཁྱིམ་དུ་སེམས་གསོ་གཏོང་བར་འགྲོ་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། གྲོས་ཚོགས་ནས་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཞུ་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན། འོན་ཀྱང་ནུ་རུལ་ཨ་མིན་གྱི་རེ་སྐུལ་དེར་ངོས་ལེན་བྱས་མེད།

ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་མུ་མཐུད་བྱས་པ་དང་ཉེན་རྟོག་པས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་སླར་ཡང་མི་བཞི་དམར་གསོད་བཏང་། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་མཐོ་སློབ་སོགས་སྒོ་བརྒྱབ་ནས་ངོ་རྒོལ་ནང་ཞུགས་པ་མ་ཟད། སྲིད་གཞུང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་གསར་འགོད་ལས་ཁུངས་གཉིས་མེར་བསྲེགས། དོན་རྐྱེན་དེའི་སྐབས་རྐྱེན་འདས་སོང་བའི་འདས་པོ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཞུ་ཕྱིར་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་འདུ་འཛོམས་བྱས་པས་ཉེན་རྟོག་པས་སླར་ཡང་ཁོང་ཚོར་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་མི་དགུ་དེ་མུར་དམར་གསོད་བཏང་། དེའི་ནང་ལོ་དགུ་ལ་སོན་པའི་བུ་ཨུ་ཡུ་ལཱ་ཡང་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་ཡོད།

༡༩༥༢ ལོའི་རྗེས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན།

དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དུས་བདེ་ལྷིང་འཇགས་མེད་པར་ངོ་རྒོལ་མུ་མཐུད་བྱས་པ་དང་། ༡༩༥༣ དང་ ༡༩༥༤ ལོ་ཁག་སོ་སོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་དར་ཆ་ནག་པོ་བསྒྲེངས་ཏེ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་དང་།  རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་ཤར་བངྒལ་ནང་མངའ་སྡེའི་འོས་འདེམས་བྱས་ཏེ་ “འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་འགྱུར”ལ་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག རིག་གཞུང་སོགས་མི་ཉམས་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཉམས་པ་སླར་གསོ་བྱེད་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ཉིན་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་སྐབས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གི་གོ་ཐོབ་སྤྲོད་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་པཱཀི་སྟན་སྲིད་གཞུང་གིས་བངྒལ་སྐད་ཡིག་དེ་བཞིན་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་པར་འཇོག་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་སྟེ། རྩ་ཁྲིམས་ཨང་ ༢༡༤(༡) ནང་ “པཱཀི་སྟན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ནི་ཨུར་ཏུ་དང་བངྒལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཡིན།”ཞེས་བཀོད།

བངྒལ་དེཤ་པཱཀི་སྟན་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ལོགས་སུ་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་རྗེས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ལོ་རེའི་ཟླ་ ༢ པའིཚེས་ ༢༡ དེ་བཞིན་ “རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་མོར་”སྲུང་བརྩི་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་པས། རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་དང་རིག་གནས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༣༠ པའི་ཐོག་གྲོས་མགོ་དེར་ངོས་ལེན་དང་ཡོང་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་སོ།། །།