<<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་ཐོན་འདུག

རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཁི་ལོ་ཌི་ཨར་ཕེ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཉེ་རབས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་གཏུག་སྐོར་གྱི་ཉམས་ཞིབ་དཔེ་དེབ་ཅིག་བོད་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དཔར་འགྲེམ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

དེ་རིང་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ བའི་སྟེང་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་དུ། བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཁི་ལོ་ཌི་ཨར་ཕེ་ (Claude Arpi) ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་<<Dharamsala and Beijing: The Negotiations That Never Were>>ཞེས་པ་བོད་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ <<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པ་དཔར་སྐྲུན་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད་པ་དང་། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དངོས་གྲུབ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར་ལགས་དང་གངས་སྐྱིད་ཁུལ་གྱི་དོ་སྣང་ཅན་སྐོར་ཞིག་བཅས་འཛོམས་འདུག

བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར་ལགས་ཀྱིས་དཔེ་དེབ་བོད་སྒྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས། དེ་རིང་ང་ཚོས་དབུ་འབྱེད་བྱས་པའི་<<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པའི་དེབ་འདིའི་ལས་གཞི་འདི།  ང་ཚོས་སྔོན་མའི་དཔེ་རྙིང་དེ་ཚོར་བདག་ཉར་དང་བསྐྱར་པར་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནའང་བར་ལམ་ཞིག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཁས་པ་དང་མཉམ་ཞིབ་པ་ཚོས་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་འདུག བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་དང་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་ག་རེ་བཤད་ཀྱི་འདུག སྔོན་ཆད་བོད་རང་དབང་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་མི་རྣམས་ལ་མཐོང་ཚུལ་ག་རེ་བྱུང་འདུག དེ་ཚོ་དེབ་ཐོག་འདོན་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་བསླེབས་སོང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ང་རང་ཚོས་ང་རང་ཚོ་ཡག་པོ་ཡོད་ལུགས་རྐྱང་རྐྱང་ཤོད་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་མི་དང་ལྷག་པར་དུ་མཉམ་ཞིབ་པ་ཚོས་དྲང་བོའི་ཐོག་ནས་ག་རེ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ག་རང་དེབ་ཐོག་བཏོན་པ་ཡིན་ན། དེས་ང་ཚོར་ཕན་པ་ཡོད་ས་རེད་བསམ་སྟེ་བསྒྱུར་བ་རེད། <<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པའི་དེབ་འདི་འབྲི་མཁན་ཁོ་རང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ངོ་ཤེས་དང་གྲོགས་པོ། བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་གནང་མཁན་དང་། བོད་དོན་ཐད་མཉམ་ཞིབ་དང་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་སྤེལ་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་བྲིས་པ་དེ་ང་ཚོ་བོད་པ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་ཤེས་ཡོན་ཡོད་མཁན་ཚོས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ཁོང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་རང་གི་ལངས་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་ག་རེ་ཡིན་པ་དེ་དྲང་མོར་བཤད་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་བརྗོད་སོང་།

ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས། དེབ་འདིར་ངས་སྔོན་ཆད་དབྱིན་ཡིག་ནང་ཁྱུག་ཙམ་ལྟ་རྒྱུ་བྱུང་། ཁ་སང་དེབ་འདི་དབུ་འབྱེད་བྱེད་རྒྱུ་ང་ལ་གསོལ་རས་སུ་གནང་བ་དང་རོབ་ཙམ་བལྟས་བ་ཡིན། ངས་སྒྱུར་བ་བོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན་དེབ་འདི་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་བསྒྱུར་འདུག དེབ་འདིའི་ཁ་བྱང་གི་ཐད་ནས་<<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པ་དེ་དབྱིན་ཡིག་གི་མ་ཡིག་ནང་<<Dharamsala and Beijing: The Negotiations That Never Were>>ཞེས་བོད་ཡིག་ནང་<<ཡེ་ནས་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་བོད་རྒྱ་ཞུ་མོལ་>>དེ་འདྲ་ཞིག་རེད་དེ། སྒྱུར་བ་བོས་དེབ་ཀྱི་ཁ་བྱང་དེ་<<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་དོན་བསྒྱུར་ཡག་པོ་གནང་འདུག་བསམ་བྱུང་། དེབ་དེའི་སྤྱིའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ང་ཚོ་ཚང་མས་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག བོད་རྒྱའི་སྐོར་ལ་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་ཧ་མ་གོ་བའི་སྔོན་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་ང་ཚོས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་གར་དང་ཨ་རི་སོགས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཐོག་ལྟ་སྟངས་ག་རེ་ཡོད་མེད་དང་། བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ལ་གལ་ཆེན་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་ཁི་ལོ་ཌི་ཨར་ཕེ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་དཔྱད་བརྗོད་ཡག་པོ་གནང་འདུག་བསམ་བྱུང་། ཞེས་གསུངས་སོང་།

བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་དང་བོད་སློབ་ཁག་གི་དཔེ་ཀློག་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོ་བོད་པའི་ནང་བོད་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཔེ་ཀློག་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་ཧ་ཅང་སྐྱོ་བོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཀློག་མཁན་མེད་ཀྱང་ང་ཚོས་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་དེབ་མང་པོ་འདོན་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ང་ཚོ་བོད་པའི་ནང་དེབ་ཀློག་པའི་གོམས་གཤིས་ཤིག་ཆགས་སོང་ན། ཡང་དེབ་ཀློག་རྒྱུ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། བོད་སློབ་ཁག་ཏུ་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་དཔེ་ཀློག་ལ་དོ་སྣང་མེད་པ་དེ་རེད། ང་ཚོ་ཤེས་རིག་གི་ངོས་ནས་བོད་སློབ་ཁག་ཏུ་རྨང་གཞི་ནས་དཔེ་ཀློག་གི་གོམས་གཤིས་ཆགས་ཐབས་སུ་ལས་འཆར་མང་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད། སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་དེ་ཚོ་ཡར་སྒྲིག་ནས་བཞག་འཇོག་རྒྱུ་ཞིག་མ་རེད་མར་བཏོན་ནས་ཀློག་རྒྱུ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཀའ་ཡང་ཡང་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།

ཡང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་བསླེབ་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་(nescot one)ནས་བཏོན་པའི་གནས་ཚུལ་ནང་བལྟས་ན། སྤྱིར་བཏང་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་ཆ་བཞག་ན། ད་ཆར་སྐད་ཡིག་སྟོང་ཕྲག་ ༦ ཡས་མས་ཤིག་ཡོད་པ་དང་། སྐད་ཡིག་བརྒྱ་ཡི་ནང་ནས་མང་པོ་ཤེས་མཁན་རེ་ཟུང་ལས་མེད་པ་དང་། དེ་ཤེས་མཁན་ཚོ་ལོ་ ༨༠ ནས་ ༩༠ བར་སོན་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོ་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་པ་དང་སྐད་ཡིག་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཆགས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྐད་ཡིག་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ལ་ཆ་བཞག་ན། སྐད་ཡིག་བརྒྱ་ཆ་ ༤ བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་ ༧༠ ནང་ནས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༦ ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་ ༩༦ གིས་སྐད་ཡིག་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་གི་ནང་ནས་བརྒྱ་ཆ་ ༤ མ་གཏོགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མེད། སྤྱིའི་ཆ་ནས་སྐད་ཡིག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་བརྒྱ་ཆ་ ༤༠ ཙམ་ལས་མེད་པ་དང་། སྐད་ཡིག་བརྒྱ་ཆ་ ༤༠ བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་གྱི་མི་འབོར་ཧ་ལས་པའི་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཤུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ ༥༦༠༠ ཡས་མས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་སྟབས། མི་འབོར་ཉུང་ཉུང་དེའི་སྐད་ཡིག་རིམ་པས་མེད་པ་ཆགས་འགྲོ་གི་ཡོད་འདུག དེར་བརྟེན་ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་དེ་ཉེན་ཁའི་ནང་བསླེབས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།

<<བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལ་ལྟ་བ་>>ཞེས་པའི་བོད་འགྱུར་དཔེ་དེབ་འདིའི་ནང་ལོ་རབས་བདུན་བཅུའི་མཇུག་ཙམ་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་བར་འབྲེལ་མོལ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ བར་ཕྱོགས་གཉིས་བར་འབྲེལ་མོལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་མེད་དང་། འབྲེལ་མོལ་ཆད་མཐུད་བྱུང་ཚུལ། ཕྱོགས་སོ་སོའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཐད་རྒྱ་གར་དང་ཨ་རི་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་སྲིད་ཇུས་གང་འདྲ་འཛིན་གྱི་ཡོད་མེད། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་འདས་མ་ད་གསུམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་དེ་ལེའུ་ ༡༣ དང་ཤོག་གྲངས་ ༤༤༨ ནང་གྲུབ་འདུག རྩོམ་པ་པོ་ཁི་ལུ་ཌི་ཨར་ཕེ་ལགས་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་གསར་འགོད་རིག་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ། བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་བཅས་ཡིན་འདུག

གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།