ཨ་རིའི་ནང་གི་ཡུ་གུར་བ་དང་རྒྱ་རིགས་ཁག་གཅིག་གིས་ཨ་རིའི་གཞུང་གསར་བས་ཚོང་ལས་ཁེ་ཕན་གཅིག་པུར་མི་དམིགས་པར་རྒྱ་ནག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དཀའ་ངལ་ཐེར་འདོན་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས།
དེ་རིང་ཨེ་ཕེ་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཁ་སང་ཨ་རིའི་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་སྡོད་མཁན་ཡུ་གུར་བ་དང་རྒྱ་རིགས་རང་དབང་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་སྒོ་མདུན་དུ། གསར་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གསར་བ་སྐུ་ཞབས་ཊི་རུམ་ཕི་ཡིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་དང་། ཐའེ་ཝན་མཚོ་འགག་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པར་ངོས་ལེན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་པ་དང་། སྐུ་ཞབས་ཊི་རུམ་ཕི་ཡིས་རྒྱ་ནག་ཐོག་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་སྲིད་ཇུས་མཁྲེགས་པོ་འཛིན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ཛ་དྲག་གི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་འདུག
ཨ་རིར་གནས་སྡོད་ཡུ་གུར་མི་རིགས་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་འགན་འཛིན་ལྕམ་ར་བྷེ་ཡ་ཁ་ཌིར་ (Rebiya Kadeer) ལགས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་ཁེ་ལས་ལ་དམིགས་ཏེ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དཀའ་རྙོག་སྣང་མེད་བཏང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་ཆེད་དུ་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་རྒྱ་ནག་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ། དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་སློང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཡཱང་ཅིན་ལི་ (Yang Jianli) ལགས་ཀྱིས། སྐུ་ཞབས་ཊི་རུམ་ཕི་ཡིས་ཨ་རིའི་དམངས་གཙོའི་རིན་ཐང་ལྟ་སྤྱོད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཉེས་སྐྱོན་ཐེར་འདོན་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དེང་རབས་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཐབས་སུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཧོང་ཀོང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རང་དབང་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ལའང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས། ཞེས་བརྗོད་འདུག
བོད་ནང་བཙུགས་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཐང་དཀར་མའི་བཙོན་ཁང་ནང་ལོ་ངོ་ ༡༨ རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་མྱོང་བའི་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཝི་ཅིན་ཧྲིན་ (Wei Jingsheng) ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་ལ་ཚོན་ན། ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་ཁྲོམ་ར་མེད་མི་རུང་བ་ཞིག་མིན་སྟབས། སྐུ་ཞབས་ཊི་རུམ་ཕི་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་ཟོག་ནང་འདྲེན་ཐད་ཚོང་ཁྲལ་འགེལ་རྒྱུའི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཨ་རྒྱ་གཉིས་བར་གྱི་ཚོང་དོན་དམག་འཁྲུག་ལས་ཨ་རི་ལ་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་སྲིད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
གཞན། ཨ་རིའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཆ་རེ་སི་མེ་ཐི་ (Chris Smith) ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་ནང་རང་དབང་དམངས་གཙོ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་བཞིན་པའི་དཀའ་རྙོག་ཐད་ལ་ཨ་རིའི་མ་འོངས་གཞུང་གསར་བའི་ངོས་ནས་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱ་འོས། ཞེས་བརྗོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
