ཡུ་གུར་མི་རིགས་དང་བསྡུར་ན་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཅུང་ལྷོད་ཡངས་རེད།

རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་སོ་སོའི་བདེ་འཇགས་ཨང་དང་པོ་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་ཨང་གཉིས་པ། བོད་དོན་དེ་ཨང་གསུམ་པར་འཛིན་གྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་ནས་མོ་ཌེ་བར་བོད་པ་ཚོར་དབུ་མའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གཞན་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ སྟེང་གངས་སྐྱིད་གཉའ་ཁྲི་ཚོགས་ཁང་དུ། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཝི་སི་ཊི་མེན་ས་ཊིར་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་དམངས་གཙོ་ཞིབ་འཇུག་ཚན་པ་(University of Westminster’s Center for study of Demoracy) གཉིས་ཐུན་མོང་གི་གོ་སྒྲོག་འོག བོད་དང་རྒྱ་ནག ཧི་མ་ལ་ཡ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཚོགས་སོང་ལ། དབུ་འཛུགས་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་ཕེབས་འདུག

སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས། ང་ཚོས་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་ཁ་གཏད་གཅོག་ཐབས་གཙོ་བོ་ཤེས་ཡོན་ཞིབ་འཇུག་ཡིན་སྟབས། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་དང་མཁས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། བོད་མིའི་ཁྲོད་དུའང་ཆེད་ལས་ཞིབ་འཇུག་པ་གང་མང་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་ཞིབ་འཇུག་བགྲོ་གླེང་དེ་ནི་རྒྱ་གར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡོད་པའི་ན་གཞོན་བོད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོར་བློ་བསྐྱེད་དང་། ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་གོང་མཐོར་ཡོང་ཐབས་བཅས་ཀྱི་སྡིངས་ཆ་ཞིག་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ཞིང་། ད་ལྟའི་ཆར་འདི་གའི་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་ཚོར་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་མཐོང་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད་སྟབས། ན་གཞོན་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་པ་རྒན་པ་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་གནང་སྟེ། སོ་སོའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཕ་རོལ་བོས་མགོ་ཚོས་པ་དང་ཕ་རོལ་བོའི་བསམ་བློར་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་པའི་བཟོ་ལྟ་འདྲ་བོ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ཚང་མས་དེའི་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།

སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ལྔ་དང་ལྔ་བཅུའི་ལས་འཆར་གྱི་དམིགས་འབེན་གཙོ་བོ་བོད་རྒྱ་གཉིས་བར་འབྲེལ་ལམ་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས། བོད་མི་ཚོར་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་རང་བཙན་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་རག་ཐབས། དེ་བཞིན། བོད་མིའི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དང་བོད་དོན་འཐད་རྩོད་བཅས་ཀྱི་ནུས་སྟོབས་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་སོགས་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ལམ་དང་བོད་དོན་ཞིབ་འཇུག་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཐབས་སུ། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་མཉམ་ཞིབ་ཁང་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོས་ཚོར་བ་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་བྱུང་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་སྐྱེལ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྒྱ་གར་ནང་བོད་རིགས་འབུམ་རམས་པ་ཚོ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་བོད་དོན་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུར་མཉམ་ཞུགས་བྱ་བའི་གོ་སྐབས་རག་པ་ཡིན་ན། ལམ་གྲོན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་སོགས་གསུངས་སོང་།

དེའི་རྗེས། ཉམས་ཞིབ་པ་སྐུ་ཞབས་ཌེབ་ཡི་ཤཱ་ཨ་ནན་ཌི་ (Dibyesh Anand) ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་རིང་ལུགས་སྐོར་ལ། སྤྱིར་བཏང་མི་སེར་སྤེལ་པའི་རིང་ལུགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་རྒྱལ་མཚམས་དང་ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་བཅས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆ་ཚང་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་གིས་ཀྱང་ཁོ་རང་ཚོའི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོས་མེད་ནའང་། ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་སྟངས་འཛིན་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་རྒྱ་ནག་ཁོ་རང་ཚོའི་ཁེ་ཕན་ཁོ་ན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། དྲག་པོའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ཡུ་གུར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་བསྡུར་ན། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཅུང་ལྷོད་ཡངས་ཡོད། བོད་ཁུལ་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ནི་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཤུགས་ཆེན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་སྐབས་སུ་བོད་མིའི་མི་འབོར་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པའི་དཀའ་རྙོག་དང་། དེང་སྐབས་བོད་མིར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་རྙོག་གཉིས་འདྲ་གི་མ་རེད། ད་ཆར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁ་ཆེས་ཤོས་དེ་རྒྱ་གར་དང་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གིས་སོ་སོའི་ཁེ་ཕན་ལ་བལྟས་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།

བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་གནང་སྟངས་སྐོར་ནས་ཁོང་གིས། བཙོན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རང་བཙན་དང་དབུ་མའི་ལམ་བར་རྩོད་རྙོག་འབྱུང་གི་ཡོད་ནའང་། བོད་ནང་གི་བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་དེ་མིའི་ཆེ་མཐོང་དང་རིན་ཐང་གི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་རེད། ཡིན་ནའང་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་མངོན་འདོད་གཙོ་བོ་དེ་མིའི་ཆེ་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་དང་། སོ་སོ་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་མ་བརླག་པའི་ཐོག་ནས་འཚོ་གནས་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་རེད། ང་རང་སྒེར་ངོས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེའི་རང་བཙན་ལངས་ཕྱོགས་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་སོ་སོའི་བདེ་འཇགས་ཨང་དང་པོ་དང་། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་ཨང་གཉིས་པ། བོད་དོན་དེ་ཨང་གསུམ་པར་འཛིན་གྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་ནས་མོ་ཌེ་བར་བོད་པ་ཚོར་དབུ་མའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གཞན་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཨ་རི་གཙོས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པར་ངོས་ལེན་བྱས་སྟབས། དབུ་མའི་ལམ་ནི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ལེགས་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། བོད་རྒྱ་འོག་ཏུ་ཚོད་པ་དེས་རྒྱ་གར་དང་ཝེ་ཋི་ནམ་གཉིས་གཙོས་པའི་ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལའང་ཆུ་དང་མཐའ་མཚམས། ཁོར་ཡུག་དང་མངའ་ཁོངས་བདག་དབང་སོགས་ཀྱི་ཐོག་དཀའ་རྙོག་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་ཁེ་ཕན་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨ དང་རྒྱ་གར་ལ་བརྒྱ་ཆ་ ༢ ཙམ་མ་ཐོབ་ཀྱི་མེད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་སོང་།

གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།