ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༨༠ ནང་ནས་ཁྱོན་གསར་འགོད་པ་ ༧༧༩ འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་དང་རྒྱ་ནག་ནི་གསར་འགོད་པ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མཁན་མང་ཤོས་དེ་ཆགས་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོ་ཡི་ཉིན་མཐའ་མ་དེར་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པེ་རི་སི་རུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ (Reporters Without Borders) ཀྱིས་སྙན་ཐོ་བཏོན་པའི་ནང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་གསར་འགོད་པ་ ༧༧༩ འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་ ༤༥ ཡི་གསར་འགོད་པ་ ༥༤༧ ཙམ་གྱིས་བཙོན་ཁང་དང་ཡང་ན་བཟང་བཙོན་དུ་བཅུག་སྟེ་ལོ་གསར་ཡང་བཙོན་ཁང་དུ་སྲུང་གཙི་བྱས་ཡོད་འདུག བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་གསར་འགོད་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་དང་། ཝི་ཌི་ནམ་ (Vietnam)། བྷེ་ལ་ར་སི་ (Belarus)། འབར་མ་བཅས་ནས་ཡིན་འདུག་ལ། འདས་ལོར་རྒྱ་ནག་གིས་གསར་འགོད་པ་ ༡༣༥ བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་གསར་འགོད་པ་ ༡༢༡ བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་མུས་ཡིན་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་གསར་འགོད་པའི་བཙོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་དང་པོ་དེ་རྒྱ་ནག་དང་། འབར་མའི་ནང་གསར་འགོད་པ་ ༨༤ བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་ཡོད་པས། གསར་འགོད་པའི་བཙོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་དེ་འབར་མ་ཆགས་འདུག་པ་མ་ཟད། འབར་མ་ནི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་མཁན་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་དེའང་ཆགས་འདུག
དེ་འབྲེལ་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ཁི་རི་སི་ཊོ་ཧྥི་ (Christophe Deloire) ལགས་ཀྱིས། གསར་འགོད་པ་རེ་རེ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དེས་གསར་འགོད་ལས་དོན་བསྒྲུབ་པ་འགོག་གི་ཡོད་ཅིང་། མ་འོངས་པར་གསར་འགོད་ལས་རིགས་བསྒྲུབ་པར་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་ངེས་རེད། དེ་ཡང་གསར་འགོད་པ་དང་དེའི་ལས་རོགས་བརྒྱ་ཕྲག་དང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ལས་གྲོལ་ཐབས་ཁོ་ནར་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་བ་དེས། གསར་འགོད་པར་སྡིགས་ར་སྐུལ་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། སྒེར་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕན་གནོད་དང་མིའི་བྱུས་ངན། དེ་བཞིན་འཛིན་བཟུང་དང་བཙོན་འཇུག་བྱ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་འདྲ་མིན་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་འགོད་པས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་གསར་འགྱུར་སྤེལ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་མ་ཟད། གསར་འགོད་པ་ས་ཡ་མང་པོའི་གསར་འགོད་རང་དབང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
ད་དུང་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ཁི་རི་སི་ཊོ་ཧྥི་ལགས་ཀྱིས། ངས་ཕོ་མོ་དབྱེར་མེད་ཀྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་གཞུང་གི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་མཁན་གསར་འགོད་པ་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་གུས་བཀུར་ཞུ་ཡི་ཡོད། ངས་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་། དམིགས་བསལ་གྱིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༣༠ ལྷག་གི་ནང་ཡོད་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་སླད། ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་དྲུག་སྟོན་པ་དང་གསར་འགོད་པ་དེ་དག་ཀློད་གྲོལ་ཆེད་འབད་བརྩོན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་བརྗོད་འདུག
འདས་ལོར་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༨༠ ཙམ་གྱི་གསར་འགོད་རང་དབང་དང་གསར་འགོད་པའི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་ནང་ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་དང་ཨུ་རུ་སུ། ཝི་ཌི་ནམ་ (Vietnam) བཅས་ནི་གསར་འགོད་པར་ཆེས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག དེ་ཡང་། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཏ་ལི་བྷན་སྲིད་གཞུང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་ནས་བཟུང་། གསར་འགོད་པས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་དང་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྲིད་གཞུང་གིས་གསར་འགོད་པར་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ནི་གསར་འགོད་རང་དབང་མེད་པའི་ཐོག་ཡུལ་དེའི་གསར་འགོད་པར་ཆེས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་སྐོར་སོགས་བཀོད་འདུག
བུད་མེད་གསར་འགོད་པར་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་སྐོར་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ནས་བཟུང་བུད་མེད་གསར་འགོད་པ་གཅིག་ཀྱང་ལོ་ངོ་ ༡༠ ལྷག་གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་མེད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོ་སྟེ་འདས་ལོར་བུད་མེད་གསར་འགོད་པ་བརྒྱད་ལ་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་པའི་ཁྲོད། བུད་མེད་གསར་འགོད་པ་ ༦ ལ་ལོ་ ༡༠ ལྷག་གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག དེ་ཡང་ཨི་རན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཡུལ་དེའི་གསར་འགོད་པ་ལྕམ་ཨེ་ལཱ་ཧེ་ (Elaheh Mohammadi) ལ་ལོ་ངོ་ ༡༢ ཀྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། གསར་འགོད་པ་ལྕམ་ནི་ལུ་ཧྥར་ (Niloofar Hamedi) ལ་ལོ་ངོ་ ༡༣ གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག ད་དུང་བྷེ་ལ་ར་སི་ནས་ཡིན་པའི་གསར་འགོད་པ་ལྕམ་མེ་རི་ནཱ་ (Maryna Zolatava) དང་གསར་འགོད་པ་ཆཱེ་ཀི་ནཱ་ (Liudmila Chekina)། གསར་འགོད་པ་ཝེ་ལེ་རི་ཡཱ་ (Valeriya Kastsiuhova) བཅས་ལ་ལོ་ ༡༠ ནས་ ༡༢ བར་གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག་ལ། ཤར་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་བྷུ་རུན་ཌི་ (Burundi) ནས་ཡིན་པའི་གསར་འགོད་པ་ལྕམ་ཧྥོ་ལོ་རི་ཡེན་ (Floriane Irangabiye) ལ་ལོ་བཅུའི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་འདུག གཞན་ཡང་། ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀའི་ས་ཧ་རའི་བཙོན་ཁང་དུ་བུད་མེད་གསར་འགོད་པ་གཉིས་ལ་ལོ་ངོ་ ༡༠ ཙམ་གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག
ཡང་སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་འབར་མའི་གསར་འགོད་པ་སའེ་ཛོ་ཐའེ་ཀེ་ (Sai Zaw Thaike) ཡིས་གནས་ཚུལ་ལོག་འགྲེལ་དང་དཀྲུག་སློང་གི་གསར་འགྱུར་སོགས་སྤེལ་བའི་ཉེས་མིང་འོག་ཁོ་ལ་ལོ་ངོ་ ༢༠ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་པར་བརྟེན། འབར་མ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་ཆེས་རིང་ཤོས་གཅོད་མཁན་དེ་ཆགས་ཡོད་པའང་གསལ་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་གསར་འགོད་པའི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བའི་སྙན་ཐོ་བཏོན་པའི་ནང་། འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༥༦༩ འཛིན་བཟུང་དང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་གསར་འགོད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པས་གསར་འགོད་པ་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་དང་། སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་གཏོང་བ། མ་ཉེས་ཁ་གཡོགས་སོགས་བྱས་ཏེ་གསར་འགོད་པའི་མི་ཚེ་དང་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་སྟེང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་དང་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་པར་དྲག་གནོན་སོགས་བྱས་ཏེ་བརྡབ་གསིག་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། པདྨ་མཚོ།
