རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་ལྕམ་ཨུ་ཛི་ར་ཛེ་ཡ་མཆོག་སོགས་ཀྱིས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་འདུག
Brendan Smialowski / Getty
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ཨ་རིའི་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་ལྕམ་ཨུ་ཛི་ར་ཛེ་ཡ་ (Uzra Zeya ) མཆོག་དང་། དམངས་གཙོ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་ལྕམ་སྐུ་ཀེ་ལི་ (Kelly Razzouk) ལགས་སོགས་ཀྱིས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཡོད་པ་ལྟར། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པ་མའེ་ཉིང་ཟེར་བས། ཨ་རིའི་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་ཁག་གིས་༧མགོན་པོ་གང་ཉིད་ལ་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་དང་། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་ཇུས་གཏན་ནས་བྱ་མི་ཉན་ལུགས་བཤད་འདུག
མགྲིན་ཚབ་པ་དེས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་གི་སྟེང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཨ་རིས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ནང་ཕེབས་བཅུག་པ་དང་། ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་དག་གིས་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ཨ་རིས་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་ཟེར་བ་ཞིག་བསྐོ་གཞག་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པ་ཡིན་པས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཚད་མཐོའི་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད། ཅེས་དང་། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་ལ་བོད་དོན་ཐད་བཟུང་བའི་སྲིད་ཇུས་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཁེ་ཕན་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཨ་རིར་ཕེབས་སུ་བཅུག་ནས་ཁ་བྲལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཟེར་བ་སྤེལ་བཅུག་མི་ཉན་ཚུལ་བཤད་འདུག
སྤྱིར་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་སུད་སི་ནས་ཨ་རིར་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད་དེ་འདས་པའི་ཟླ་ངོ་གཉིས་མ་ཟིན་ཙམ་རིང་ཞབས་པུས་སྨན་བཅོས་གནང་ནས་སྐུ་ངལ་གསོས་ནས་བཞུགས་ཏེ། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བྱང་ཨ་རིའི་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་ཁག་གིས། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་མཚན་དོན་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་༧མགོན་པོ་གང་གི་ཞབས་པུས་སྨན་བཅོས་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཆར་ཐོག་མར་གྱུར། ད་ལྟ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་དང་བོད་མི་ཁྲི་སྟོང་མང་པོས་ཨ་རིའི་ལས་ཐོག་སྲིད་འཛིན་སྐུ་ཞབས་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གིས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅང་མུས་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོ་ཁོང་ཉིད་ཨ་རིའི་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་འོས་མིར་བཞེངས་ནས་འོས་བསྡུ་དྲིལ་བསྒྲགས་སྐབས་ཀྱི་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་ནི་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཨ་རིའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོར་གདན་དྲངས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཡང་། འདས་པའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་དུས་ཡུན་ནང་མཇལ་ཁ་ཞུས་མེད་པས། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ས་ཁམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་དང་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཚ་བོ་མཁས་གྲུབ་དོན་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་ཨ་རིའི་རེས་གཟའ་ཉི་མའི་གསར་ཤོག་ (The Sunday Guardian) ཞེས་པར་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་གི་ནང་། སྐུ་ཞབས་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གིས་ད་བར་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་མ་ཞུས་པ་དེས། བྷའེ་ཌིན་སྲིད་གཞུང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དེ་ཤོར་བ་ཡིན་ཞིང་། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པ་དེས། ཨ་རིས་འཛམ་གླིང་ལ་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ཡོད་པའི་གསལ་ཁ་སྟོན་ཐུབ། ཅེས་སོགས་བཀོད་འདུག
འདས་པའི་ལོ་ཤས་རིང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཨ་རིས་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་བསྐོས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་ཡང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞེ་གཉིས་པ་བྷེལ་ཁི་ལིན་ཊོན་མཆོག་གི་སྐབས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཨ་རིའི་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་འཆར་འགོད་ལྷན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་གྷེ་རི་གྷོ་རི་ཁི་རེག་ (Gregory Craig) ལགས་ཆེས་ཐོག་མར་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ནས་ ༡༩༩༩ བར་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་། སྐུ་ཞབས་བྷེལ་ཁི་ལིན་ཊོན་མཆོག་གི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཡུན་གཉིས་པའི་སྐབས། ཨ་རིའི་མི་འབོར་དང་སྐྱབས་བཅོལ་གནས་སྤོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲུང་གཞོན་ལྕམ་སྐུ་དམ་པ་ཇུ་ལི་ཡ་ཊ་ཧྥིཌ་ (Julia Taft) ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ནས་ ༢༠༠༡ བར་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོས། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞེ་གསུམ་པ་རྗོར་ཇི་ཌ་བྷི་ལུ་བྷུ་ཞི་ (George W Bush) སྐབས་སུ་ཨ་རིའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁང་གི་འཛམ་གླིང་ཕྱི་འབྲེལ་ཚན་པའི་དྲུང་ཆེ་གཞོན་པ་ལྕམ་ཕོ་ལཱ་དྷོ་བྷི་རི་ཡན་སི་ཀའེ་ (Paula Dobriansky) ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ནས་ ༢༠༠༩ བར་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོ་གཞག་གནང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞེ་བཞི་པ་ཨོ་བྷ་མ་མཆོག་གི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཡུན་དང་པོར། ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་དམངས་གཙོ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། ངལ་རྩོལ་ལས་དོན་ཚན་པའི་དྲུང་ལས་ལྕམ་མཱ་རི་ཡ་ཨོ་ཊི་རོ་ (Maria Otero) ལགས་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ། ཕྱི་ལོ ༢༠༠༩ ནས་ ༢༠༡༣ བར་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་། ཁོང་གི་ལས་ཡུན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་དམངས་གཙོ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། ངལ་རྩོལ་ལས་དོན་ཚན་པའི་དྲུང་ལས་ལྕམ་སཱ་ར་ (Sara Sewall) ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནས་ ༢༠༡༧ བར་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོ་གཞག་བྱས་ཡོད།
ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞེ་ལྔ་པ་ཊོམ་ཕུ་མཆོག་གི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཡུན་ལོ་བཞི་ལས་ལོ་གསུམ་ལྷག་རིང་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་བསྐོ་གཞག་བྱུང་མེད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་དམངས་གཙོ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། ངལ་རྩོལ་ལས་དོན་ཚན་པའི་དྲུང་ཆེའི་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་རོ་བྷེར་ཊི་ཌེ་སི་ཊི་རོ་ (Robert A.Destro) ལགས་བསྐོ་གཞག་གནང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཞེ་དྲུག་པ་རྗོ་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་འཁུར་ཞུས་ཏེ་ལོ་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་མཚམས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་སྤྱི་དམངས་བདེ་འཇགས་དང་དམངས་གཙོ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པའི་དྲུང་ལས་ལྕམ་ཨུ་ཛི་ར་ཛེ་ཡ་ (Uzra Zeya) ལགས་ཨ་རིའི་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་བསྐོ་གཞག་གནང་ཡོད་ལ། ཁོང་མོ་ནི་ཨ་རིའི་བོད་དོན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་མཐུད་པ་བདུན་པར་གྱུར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་སྟེ། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་ཁ་དང་། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་སོགས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ། བོད་མིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་ཡོད་པ་རེད།
དེ་བཞིན་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ལྕམ་སྐུ་ནན་སི་པེ་ལོ་སི་ (Nancy Pelosi) མཆོག་གིས་དབུས་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཆེད་དུ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་ནས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ། ཨ༌རིའི་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབ་བྱུང་བ་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ས་ཧྲིལ་པོར་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་དབུས་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་རྗེས། ༧མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ངལ་འཛད་མེད་བསྐྱོན་ཏེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་དང་། སློབ་གྲྭ། དགོན་སྡེ་བཅས་གསར་རྒྱག་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྐྱངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་ཆེས་ཐོག་མར་ཉི་ཧོང་དང་ཐའེ་ལེན་ཌི་ལ་ཕེབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཐོག་མར་ཕེབས་མགོ་བཙུགས་ནས་ཉིན་གྲངས་དོན་ལྔ་རིང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཉིས་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣ ཉིན་ཆེས་ཐོག་མར་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རྗེས་ཡུལ་དེར་ཐེངས་མང་ཕེབས།
གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན།
རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
