འདི་ག་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གི་གནས་ཚུལ་ཆེ་ཁག་བཅུ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་རིགས་ལྔ་དེ་མི་ ༡༢ ལ་ཕུལ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣ ཉིན་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་གྱི་མཚན་གཞུང་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་ཞིང་། ཨ་རིའི་པི་རིན་སི་ཊོན་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རྗོན་རྗོ་སེབ་ (John Joseph Hopfield) ལགས་དང་། ཁེ་ན་ཌའི་ཊོ་རོན་ཊོའི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རྗའེ་ཧྥི་རི་ཧན་ཊོན་ (Geoffrey Hinton) ལགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བཅོས་མའི་དབང་རྩའི་མ་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲུལ་རིགས་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་གསར་གཏོད་དང་རྨང་གཞི་ཞིབ་འཇུག་ཐུབ་པའི་ངོས་འཛིན་འོག་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། ཨ་རིའི་རྫས་འགྱུར་རིག་པ་བ་ཌེ་ཝི་ཌི་ (David Baker) ལགས་དང་ཇོན་ (John Jumper) ལགས། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རྫས་འགྱུར་རིག་པ་བ་ཌེ་མི་སི་ (Demis Hassabis) ལགས་བཅས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་ལྡན་ཕྲ་ཕུང་གྲུབ་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཟས་བཅུད་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྔོན་དཔག་ཐུབ་པར་ནོ་སྦེལ་རྫས་འགྱུར་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ། ཨ་རིའི་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་པ་ཝེག་ཊོར་ཨམ་བྷི་རོ་སི་ (Victor Ambros) ལགས་དང་གྷའེ་རེ་རཱ་ཝི་གོན་ (Gary Ruvkun) ལགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མིའི་ལུས་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་མངར་གཟུགས་ཀྱི་ཉིང་སྐྱུར་ཕྲ་མོ་ཞིག་གསར་དུ་རྙེད་ཅིང་། ཉིང་སྐྱུར་ཕྲ་མོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་ལུས་ཁམས་སུ་ཕྲ་ཕུང་འགུལ་སྐྱོད་ཇི་ལྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མེད་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པར་ལུས་ཁམས་རིག་པའམ་སྨན་བཅོས་རིག་པའི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ། དེ་བཞིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་རྩོམ་པ་པོ་ཧན་ཀང་ (Han Kang) ལགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། འགྲོ་བ་མིའི་ཚེ་སྲོག་གི་ཉམ་ཆུང་བའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་མཚོན་པའི་སྙན་ངག་གི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་བྲིས་པར་ནོ་སྦེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༥ ལོར་ཨ་རིས་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆས་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་ཅིང་། དེང་སྐབས་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་བསྐྲུན་ཐབས་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་ཉི་ཧོང་གི་ནེ་ཧོན་ཧེ་ཌན་ཡོ་ (Nihon Hidankyo) ཚོགས་པས་དཔང་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་ཏེ། གྲོས་གཞི་དང་འབོད་སྐུལ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་དགོས་པའི་ཛ་དྲག་གི་དྲན་སྐུལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པ་སའེ་མོན་ (Simon Johnson) ལགས་དང་ཇེམ་སི་ (James A. Robinson) ལགས། ཊར་ཀི་དང་ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་པ་ཌེ་རོན་ (Daron Acemoglu) ལགས་བཅས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལུགས་འདྲ་མིན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱལ་ཁབ་དང་ལྟ་གྲུབ། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁོར་ཡུག་སོགས་འགྱུར་འགྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་པར་ནོ་སྦེལ་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་ཡོད།
ཌོ་ནལ་ཊོམ་ཕུར་འོས་བསྡུའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།
ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཨ་རིའི་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད། དམངས་གཙོ་ཚོགས་པའི་འོས་མི་ཀརྨ་ལ་ཧན་རེ་སིར་འོས་གྲངས་ ༢༢༦ དང་། སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་འོས་མི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཊོམ་ཕུ་ལ་འོས་གྲངས་ ༣༡༢ ཐོབ་སྟེ། ཊོམ་ཕུ་སྐབས་ ༤༧ པའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་དུ་འོས་འདེམས་བྱུང་བ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས། དེ་མ་ཐག་ཌོ་ནལ་ཊོམ་ཕུས་སྲིད་ཇུས་ལངས་ཕྱོགས་སོགས་ག་འདྲ་འཛིན་མིན་ཐད་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གིས་ཚ་ཚ་འུར་འུར་དུ་གླེང་སློང་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཡོད། ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་པེན་སིལ་ཝ་ནི་ཡའི་ (Pennsylvania) གྲོང་ཁྱེར་བྷཌ་ལིར་(butler) དུ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཊོམ་ཕུས་སྲིད་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུའི་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་སྐབས། རང་ལོ་ ༢༠ ཙམ་ཡིན་པའི་ཊོ་མ་སི་མ་ཐུ་(Thomas Matthew Crooks) ཞེས་པའི་ན་གཞོན་ཞིག་གིས། ལྐོག་མདའ་འཕངས་ཏེ་ཁོང་གི་རྣ་བ་གཡས་པར་རྨས་སྐྱོན་བཟོས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གི་འགྲམ་གྱི་མི་ཞིག་ལ་མེ་མདའ་ཕོག་སྟེ་བསད་ཡོད་འདུག་ལ། མེ་མདའ་འཕེན་མཁན་དེ་ཡང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཟིན་སྐོར་བསྒྲགས། ཊོམ་ཕུས་ལས་འཁུར་མགོ་བཙུགས་པ་ནས་ཨ་རིའི་ནང་ཁྲོམ་རའི་མ་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སུ། སྣུམ་གྱི་ཐོན་ཁུངས་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་ཡིག་ཆ་མེད་པའི་གནས་སྤོར་བ་དག་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་སྟེ། ཨ་རིའི་མི་མང་ཡོངས་ནས་སྡོད་ཁང་དང་དངོས་ཟོག་སོགས་ཉོ་ཚོང་ཐུབ་པར་བཟོ་རྒྱུ། ཚོང་ལས་དང་འབྲེལ་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་ཚོང་ཟོག་ཐོག་ཁྲལ་སྤར་ཏེ་ཨ་རིའི་མི་མང་ལ་ཨ་སྒོར་ཁྲི་ཁྲག་མང་པོའི་དཔྱ་ཁྲལ་ཆག་ཡངས་གཏོང་རྒྱུ་དང་། གནས་སྤོ་སྲིད་ཇུས་ཐད་ཊོམ་ཕུས་མེག་སི་ཁོ་བརྒྱུད་ནས་གནས་སྤོ་བྱེད་མཁན་བཀག་འགོག་གི་ཆེད་དུ་རྩིག་གྱང་རྒྱག་རྒྱུ་མ་ཟད། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་སྣ་མང་གི་ཐོག་ནས་ཁྲིམས་ལུགས་གཏན་འབེབ་ཀྱིས་གནས་སྤོར་བ་བཀག་སྡོམ་བྱ་རྒྱུ་དང་ལྷག་པར་དུ་ཨ་རིའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཡིག་ཆ་ངེས་གཏན་མེད་པའི་གནས་སྤོར་བ་འབོར་ཆེན་ཕྱིར་ཕུད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག དེ་སྔ་ཊོམ་ཕུ་སྐབས་ ༤༥ པའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཡིན་སྐབས། ཁོས་ཨ་རི་དང་པོ་ཞེས་པའི་སྲིད་ཇུས་(America First Policy) ལག་བསྟར་འོག ཨ་རི་པེ་རི་སི་གནམ་གཤིས་ཆིངས་ཡིག་ (Paris Climate Accord) དང་། འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས། ནུབ་ཆིངས་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་(NATO) སོགས་ནས་ཨ་རི་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས། ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་ཨ་རིའི་མི་མང་ལ་མཁོ་སྤྲོད་དགོས་པའི་སྲིད་ཇུས་བཟུང་མྱོང་ལ། ཡང་བྱང་ཀོ་རི་ཡ་དང་ཨུ་རུ་སུའི་མགོ་ཁྲིད་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་དཀའ་རྙོག་སེལ་དགོས་ཤིང་ཞི་བདེ་གལ་ཆེན་ཡིན་པའི་ལམ་སྲོལ་ཡང་བསྟན་ཡོད། སྤྱིར་ཊོམ་ཕུ་ནི་འབྱོར་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ནེའུ་ཡོག་དམག་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་ (New York Military Academy) རུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས། དེ་ནས་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་པེན་སིལ་ཝེ་ནི་ཡ་རུ་ཡོད་པའི་ཝར་ཊོན་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་ཚན་རིག་དང་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་རབ་འབྱམསཔའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན། ཁོང་ནི་ཆུང་དུས་ནས་ཚོང་དོན་ཐད་དོ་དབྱིངས་ཆེ་བ་མ་ཟད། ཚོང་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་དམ་འབུལ་ཞུ་གཏན་འཁེལ་ཡོད།
ཨུ་རུ་སུ་དང་ཡོ་ཁུ་རེན། བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་དམག་རོགས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་དྲག་པོའི་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཏེ། ཡུལ་གཉིས་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ནས་ད་ལྟ་ཟླ་གྲངས་ ༣༤ སྟེ་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་པོ་གཉིས་ལྷག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཨུ་ཡོ་གཉིས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་འཐབ་འཛིང་ཁྲོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོར་ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ (Donestk) ནང་འཐབ་འཛིང་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ་གྲོང་གསེབ་དང་གྲོང་ཁྱེར་མང་པོར་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཡོ་ཁུ་རེན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་ས་ཆར་བཙན་འཛུལ་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཡོད་པ་མ་ཟད། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱིས་ཨུ་རུ་སུའི་ནུབ་ཕྱོགས་གྲོང་ཁྱེར་ཁར་སི (Kursk)་དང་བྱང་ཕྱོགས་གྲོང་ཁྱེར་ (Belgorod) གཉིས་ཀྱི་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ས་ཁྱོན་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ ༡༢༠༠ ལྷག་དང་གྲོང་གསེབ་ ༩༣ ལྷག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་འདུག དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཨུ་རུ་སུས་བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་གོ་མཚོན་དང་དམག་མི་གྲངས་ ༡༡༠༠༠ ལྷག་གི་དམག་རོགས་བླངས་ཤིང་། བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་དམག་མིས་ཁར་སི་ (Kursk) རུ་ཡུ་ཁུ་རེན་གྱི་དམག་མིར་འཐབ་འཛིང་བྱེད་སྐབས། ཨུ་རུ་སུའི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མཁན་གྱི་བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་དམག་མི་ ༣༠༠༠ ལྷག་ཤི་རྨས་བྱུང་ཡོད་མོད། ཨུ་རུ་སུས་བྱང་ཀོ་རི་ཡའི་དམག་མི་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་སྦས་གསང་གིས། ཨུ་རུ་སུས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་རོགས་བླངས་མེད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ནང་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱིས་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁའོ་སྟེང་འཕུར་མདེལ་ ༡༠ ཙམ་འཕངས་ཏེ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་སའི་ཁུལ་དུ་གཏོར་སྐྱོན་ཤུགས་ཆེན་བྱས། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ནང་ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་སྟེང་འཕུར་མདེལ་ ༢༠༠ ལྷག་འཕངས་ཤིང་། དམིགས་བསལ་ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ སྟེ་ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་སྐབས་ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ (Ivano-Frankivsk) དང་དེ་བཞིན་ས་ཁུལ་གཞན་དུ་ཡོད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་ཁག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བྱས་སྟབས། ཡོ་ཁུ་རེན་ནང་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་དགུན་དུས་རིང་གློག་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱིན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ བར་ཨུ་ཡོ་གཉིས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད། ཤི་རྨས་ཐེབས་པའི་མི་གྲངས་ཁྱོན་ ༣༩༠༨༡ བྱུང་ཡོད་པ་ལས། མི་གྲངས་ ༢༦༩༡༩ རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་པ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གིས་བསྒྲགས་འདུག་ལ། ད་ལྟ་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ནུབ་ཆིངས་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་གོ་མཚོན་སོགས་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་དམག་རོགས་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་རེད།
རྒྱ་ནག་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད་འདུག
ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་རང་དབང་གི་སྙན་ཐོ་བཏོན་འདུག་ཅིང་། སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་། རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་གསར་འགོད་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བ་ ༡༨༠ ཡི་གསར་འགོད་རང་དབང་གནས་བབ་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་པ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་འདུག་ལ། གསར་འགོད་རང་དབང་ཆེས་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་ནི་ཨེ་ཊི་རེ་ཡ། སི་རེ་ཡ་དང་ཨབ་གྷ་ནེ་སི་ཐན། བྱང་ཀོ་རི་ཡ། ཨི་རན། ཊར་ཀེ་མན་སི་ཐན། ཝི་ཏི་ནམ། རྒྱ་ནག་དང་འབར་མ་ཨི་ཇིབ་ཊི་བཅས་ཡིན་པ་མངོན་འདུག ཡང་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགོད་རང་དབང་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔ་ནི་དང་པོ་ནོར་ཝེ་དང་ཌན་མག སི་ཝི་ཌན། ནེ་ཐར་ལན་ཌི། ཧྥི་ལན་ཌི་བཅས་ཡིན་པ་གསལ་འདུག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནོད་ཤུགས་འོག་གསར་འགྱུར་ལས་རིགས་དང་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཉེན་ཁ་འཕྲད་བཞིན་པའི་ཉེན་བརྡ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤེད་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་འགོད་པར་ཁྱད་གསོད་དང་བརྙས་བཅོས་སོགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད།
ཨི་ཛི་རལ་དང་པ་ལི་སི་ཐན་དམག་འཁྲུག དཀྱིལ་ཤར་ཡུལ་གྲུའི་གཡོ་སྐྱོམ།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༧ ཉིན་པ་ལི་སི་ཐན་གྱི་ཧ་མ་སི་དམག་དཔུང་གིས་གློ་བུར་དུ་ཨི་ཛི་རལ་གྱི་སྟེང་དུ་དྲག་རྒོལ་བྱས་པར་བརྟེན། ད་སྔའི་བར་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་མཚམས་མ་ཆད་པར་མུ་མཐུད་མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའ་འཕེན་རེས་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་མི་གྲངས་ ༤༦,༠༠༠ རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་ཞིང་། དེའི་ནང་ནས་པ་ལི་སི་ཐན་གྱི་མི་གྲངས་ ༤༤,༧༨༦ དང་ཨི་ཛི་རེལ་གྱི་མི་གྲངས་ ༡༧༠༦ རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མི་གྲངས་ ༡༠༧,༨༠༣ ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་པར་བཤད། ད་དུང་ཨི་པ་གཉིས་ཀྱི་འཐབ་འཛིང་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་གསར་འགོད་པ་ཁྱོན་ ༡༤༡ རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་ཟླ་ ༡༡ ནང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་དམག་འཁྲུག་དེའི་ནང་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པའི་མི་གྲངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པའི་པ་ལི་སི་ཐན་གྱི་མིའི་གྲངས་འབོར་ལས་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠ བུད་མེད་དང་བྱིས་པ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འདུག ཨི་པ་གཉིས་ཀྱིས་ས་མཚོ་གནམ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་པར་མཱ་ལེ་ཤི་ཡ་དང་ལེ་བྷེ་ནོན་ (Lebanon)། དེ་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་མང་པོས་ཨི་ཛི་རལ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་འདུག འོན་ཀྱང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊོམ་ཕུ་དང་། ཉི་ཧོང་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་གྷ་ཛའི་དམག་འཁྲུག་ཐོག་ཨི་ཛི་རལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་འདུག ད་བར་ཨི་ཛི་རལ་དང་ཧ་མ་སི་གཉིས་བར་ས་མཚོ་གནམ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་སྟེ་ཨི་ཛི་རལ་གྱིས་པ་ལི་སི་ཐན་གྱི་སྟེང་དུ་འབར་རྫས་ཁྱོན་ཁྲི་ ༧ ལྷག་དང་། མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའ་ཁྱོན་ཁྲི་ ༢ ལྷག་འཕངས། ཧ་མ་སིས་ཨི་ཛི་རལ་གྱི་སྟེང་དུ་མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའ་ཁྱོན་ ༡༠,༦༠༠ འཕངས། དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་ཨི་ཟི་རལ་གྱིས་ཧ་མཱ་སིའི་མགོ་ཁྲིད་ (Ismail Haniyeh) བསད་པ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཡོངས་བསྒྲགས་གཏན་འཁེལ་བྱས། ཨི་ཛི་རལ་དང་ཧ་མ་སིའི་དམག་འཁྲུག་ལ་བརྟེན་ནས། ཨི་ཛི་རལ་དང་ལཱ་བྷོ་ནན་ (labonan) གྱི་ཧི་ཛི་བྷོ་ལཱ་ (Hezbollah) དམག་གི་རུ་ཁག་གཉིས་བར་འཐབ་འཛིང་ཤོར་ནས། ད་ལྟ་ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་ལྷག་འགྲོ་མུས་ཡིན་ལ། ཨི་ཛི་རལ་གྱིས་ཨི་རན་དང་སི་རེ་ཡ། ཡ་མན་སོགས་སུ་དྲག་དམག་གི་ཕྱོགས་ཁག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་མུས་ཡིན་འདུག
རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་ཐན་པ།
རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་སྟག་དང་སྦྲང་མ་ལེབ་རྡུང་གི་སྲིད་ཇུས་ཟེར་བའི་མིང་འོག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་དང་། རྒྱའི་བཙན་བཟུང་འོག་ཡོད་པའི་བོད་དང་ལྷོ་སོག ཡུ་གུར་སོགས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་ལྐོག་རྔན་བླངས་བ། དམར་ཤོག་གཞུང་ལ་བློ་སེམས་མི་དཀར་བ་སོགས་ཀྱི་ནག་ཉེས་འོག་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ནང་སོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་མགོ་ཁྲིད་ཟུར་པ་ཧུའུ་དབྱི་ཧྥེང་ཟེར་བས་རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༥༡༨༡ གི་ལྐོག་རྔན་བླངས་ཡོད་པའི་ནག་ཉེས་འོག་ལོ་ ༡༤ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་དང་། རྒྱ་སྒོར་ས་ཡ་གསུམ་དང་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་ཉེས་ཆད་བཅད། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཐེན་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གཉིས་པ་ཟེར་བས། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་མང་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཡིག་དང་། མགོ་ཁྲིད་གཞོན་པ་ལི་ཅེ་ཞང་ཟེར་བས་ལྐོག་རྔན་རྒྱ་སྒོར་བྱེ་བ་ ༨ དང་ས་ཡ་ ༨ ལྷག་བླངས་པའི་ནག་ཉེས་འོག་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཆད་དང་། མི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་གཞུང་བཞེས་བྱས། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་མཐུན་ཚོགས་ (Chinese Football Association) ཀྱི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་ཁྲིན་ཞེ་ཡོན་ (Chen Xuyuan) གྱིས་རྒྱ་སྒོར་ས་ཡ་ ༨༡།༠༣ གྱི་ལྐོག་རྔན་བླངས་པའི་ནག་ཉེས་འོག་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཆིང་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བས། མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་བཟོ་ལས་ཁང་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་དྲུང་ཡིག་གཞོན་པ་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་གཞོན་ཟུར་པ་ཝང་ཀྲུང་ཡུས་(王忠玉)ཀྱིས་ལྐོག་རྔན་རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༢༥༨༧ བླངས་བའི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཏེ་ལོ་ ༡༣ རིང་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་དང་། རྒྱ་སྒོར་ས་ཡ་ ༡ དང་འབུམ་ ༢ ཁྲིམས་ཆད། མི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་གཞུང་བཞེས་བཏང་། ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་རྒྱ་ནག་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་གཞོན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཁང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཟུར་བ་ཚུའེ་མའོ་ཧུའུ་ (崔茂虎) ཡིས་ལྐོག་རྔན་རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༡༠༤༣ བླངས་བའི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཏེ་ལོ་ ༡༡ རིང་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་དང་། རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༡༥༠ ཡི་ཁྲིམས་ཆད། དེ་བཞིན་མི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་གཞུང་བཞེས་བཏང་། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ ༡༣ པའི་དཔལ་འབྱོར་དང་དངུལ་རྩིས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀོས་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་སུང་ཀྲི་ཀང་གིས་ལྐོག་རྔན་རྒྱ་སྒོར་ས་ཡ་ ༨ ལྷག་བླངས་བའི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཏེ་སྲོག་ཁྲིམས་བཅད་ཡོད་ཀྱང་ལོ་གཉིས་རིང་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་ཡོད་ཚུལ་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྲུང་བློན་ཆེན་ཏུང་ཅིན་ (Dong Jun) ལ་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཉེས་མིང་འོག་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་བཞིན་འདུག་ལ། ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་རྒྱ་ནག་དབུས་དམག་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་དམག་ཇུས་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་མེའོ་ཧྭ་ཡིས་སྒྲིག་འགལ་ཚབས་ཆེན་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་ལས་གནས་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་སྟེ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སྐྱེས་པའི་རྐང་སྤོལ་རུ་ཁག་གི་སློབ་སྟོན་པ་ཟུར་བ་ལི་ཐའེ་ཟེར་བས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༠ ལྷག་གཡོ་ལེན་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྒྱ་ནག་བཅིངས་གྲོལ་དམག་གི་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཡུ་ཧའེ་ཐའོ་དང་། ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ཁུལ་གྱི་མཚོ་དམག་སྤྱི་ཁྱབ་ལི་ཧྥང་ཁྲང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིག་འགལ་ཚབས་ཆེན་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ལས་གནས་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་ཡོད།
ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་དཀའ་རྙོག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་གྱི་མཚན་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ཡུན་སུག་ཡོལ་ (Yoon Suk Yeol) གྱིས་གློ་བུར་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་དམག་ཁྲིམས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་ཤིང་། དེ་ནི་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ཆབ་སྲིད་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆེས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་རྩོད་རྙོག་ཅིག་ཆགས་ཡོད། ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་སྲིད་འཛིན་ཡུན་སུག་ཡོལ་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་དམག་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་དེར་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་ཁར། དེ་ནི་དབང་ཆ་ལོག་སྤྱོད་དང་རྩ་ཁྲིམས་ལས་བརྒལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བའི་ནག་ཉེས་འོག ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་རྒྱལ་སྲུང་བློན་ཆེན་ (Kim Yong Hyun) དང་། རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་ཁྱབ་ཉེན་རྟོག་དཔོན་ (Cho Ji Ho)། རྒྱལ་ས་སོལ་གྱི་ཉེན་རྟོག་དཔོན་སོགས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཤིང་། ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཡུན་སུག་ཡོལ་སྲིད་འཛིན་གྱི་གོ་གནས་ནས་གནས་དབྱུང་བཏང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ཁྲིམས་ཁང་ཞིག་གིས་ཡུན་སུག་ཡོལ་འཛིན་བཟུང་གིས་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཆོག་པ་དང་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་འདུག་ལ། ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་སྲིད་བློན་ཧན་ཌོག་སུའུ་ (Han Duck-soo) ཡིས་བར་མའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་འགན་འཁུར་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཧན་ཌོག་སུའུ་ཡིས་སྲིད་འཛིན་ཟུར་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་གནས་དབྱུང་བཏང་། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ནང་སྲིད་རྩོད་རྙོག་དང་འབྲེལ་ནས་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྲང་ལམ་དུ་ཐོན་ནས་ཡུན་སུག་ཡོལ་ལ་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས། ད་ལྟའི་ཆར་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ནང་ཆབ་སྲིད་རྩོད་རྙོག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཟིང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་བྱུང་དང་འབྱུང་མུས་ཡིན་ཁར། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབྲེལ་ལམ་འགག་པ་དང་། ཚོང་དོན་དང་འབྲེལ་ནས་དཔལ་འབྱོར་ཐད་དཀའ་ངལ་མང་པོ་འབྱུང་བཞིན་འདུག ཕྱོགས་འགལ་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཚད་ལྡན་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་ཉག་གཅིག་ནི་གྱེན་ལོག་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཡོངས་རྫོགས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་དང་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་བབ་ཉམས་ཉེས་སུ་བཏང་བར་ཉེན་ཁ་བཟོ་མཁན་གྱི་ཆབ་སྲིད་པ་རྣམས་རྩ་མེད་གཏོང་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་འདུག་ལ། ད་ལྟའང་ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ནང་སྲིད་འཁྲུག་རྩོད་ཞི་འགྲིག་བྱུང་མེད་ཅིང་། མུ་མཐུད་ཕྱོགས་འགལ་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པ་དང་གཞུང་འཛིན་མི་དམངས་སྟོབས་ཤུགས་ཚོགས་པ་གཉིས་བར་ནང་འཁྲུག་རྒྱག་མུས་ཡིན་འདུག
ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོའི་དོན་གཉེར་བ་ ༤༥ ལ་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐད་བཅད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཉེས་མིང་སྣ་ཚོགས་གཡོགས་ནས་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ལྕམ་ཁྲོ་ཧང་ཐུང་ (Chow Hang Tung) ཚུད་པའི་ཧོང་ཀོང་བ་དྲུག་གིས་སྒེར་གྱི་ངོ་དེབ་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་ཡི་གེ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་དྲུག་བཞིའི་དོན་རྐྱེན་རྗེས་དྲན་གྱི་ལས་འགུལ་ནང་མཉམ་ཞུགས་དགོས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བར་བརྟེན། ཧོང་ཀོང་ཉེན་རྟོག་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་མཁན་དང། དྲ་ལམ་བརྒྱུད་གྱེན་ལོག་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཉེས་མིང་འོག་མི་དྲུག་པོ་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས། གནད་དོན་དེའི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པས་ (Amnesty International) ། གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་དྲུག་བཞིའི་དོན་རྐྱེན་རྗེས་དྲན་སྲུང་གཙི་འགོག་ཐབས་སུ་དྲག་གནོན་དང་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་ནི་ངོ་ཚ་དགོས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་པས། འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་དྲུག་དེ་འཕྲལ་དུ་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཧོང་ཀོང་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཧོང་ཀོང་གི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོས་ཡོད་པའི་ཉེས་མིང་འོག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ཧོང་ཀོང་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཧོང་ཀོང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་དཔོན་བྷིན་ནི་ཐའེ་ (Benny Tai) ལགས་དང་། དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཇོ་ཧྲ་ཝང་ (Joshua Wong) གཉིས་ཀྱིས་གཙོས། ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་མི་གྲངས་ ༤༥ ལ་ལོ་བཞི་ནས་བཅུ་བར་གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་འདུག ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཧོང་ཀོང་གིས། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་ལས་འགུལ་བ་དྲུག་འཛིན་བཟུང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཏེ། ཁོ་ཚོ་འཛིན་བཟུང་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཁོ་འདོན་མཁན་ལ་ཧོང་ཀོང་གི་ཌོ་ལར་ས་ཡ་ ༡ གཅིག་གི་བྱ་དགའ་སྤྲོད་རྒྱུ་བྱས་ཡོད་ལ། འདི་ལོར་ཧོང་ཀོང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་ལས་འགུལ་བ་ཁྱོན་ ༡༩ འཛིན་བཟུང་བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཡིག་བསྒྲགས་ཡོད་པར་བརྟེན། ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཀྱིས། ཧོང་ཀོང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོའི་དོན་གཉེར་བ་ཁག་ཅིག་ལ་འཛིན་བཟུང་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་ཏེ་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པར་ངོ་རྒོལ་དང་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་འདུག་པ་མ་ཟད། གནད་དོན་དེས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚང་མར་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ཡོད་པའི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་སོགས་ལ་རྡོག་རོལ་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། འཛིན་བཟུང་བཀའ་རྒྱ་དེ་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་འདུག འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ནང་ཧོང་ཀོང་ནང་ཁྲིམས་ཡིག་ཨང་ ༢༣ ཞེས་པ་གཏན་འབེབ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། ཧོང་ཀོང་མང་ཚོགས་ཁྲོད་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་ཁ་གཏན་དུ་ལངས་མཁན་རྣམས་ལ་རྒྱལ་འཚོང་བ་དང་ཁ་བྲལ་བ། གྱེན་ལོག་པ། རྒྱལ་ཁབ་མགོ་རྟིང་སློག་མཁན་སོགས་ཀྱི་ཉེས་མིང་འོག་ཁྲིམས་ཆད་ནན་མོ་གཅོད་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་ཧོང་ཀོང་ནང་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཟེར་བ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཇུག་མཐའི་དམངས་གཙོའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་བཙན་གྱིས་བཅུག་ཡོད་ལ། ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོའི་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ལ་རྡོག་རོལ་ཐེབས་མགོ་བཙུགས་ཡོད།
གོ་ལའི་ཚ་དྲོད་དང་རང་བྱུང་གོད་ཆག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༡ ནང་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གནམ་གཤིས་རིག་པའི་ལྷན་ཚོགས་ (World Meteorological Organization) ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས། སྐབས་དེར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་གནས་སྟངས་སླར་ཡང་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ཚད་གཞིར་ཐོན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ནས་ ༢༠༢༤ བར་ལོ་བཅུའི་ནང་ཚ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། འཁྱག་རོམ་ཞུ་ཚད་མྱུར་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་དཀའ་ངལ་ཤུགས་ཆེན་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་འདོན་བྱས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གཞོན་པ་ཨན་ཊོ་ནིའོ་ (Antonio Guterres) ལགས་ཀྱིས། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་ཕྱིན་པ་དེས་མིའི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་། འཚོ་གནས་གོང་འཕེལ་སོགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་གི་ཡོད་ལ། དཀའ་ངལ་འཕྲད་སླ་བའི་མི་དག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ད་ལོ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཚ་བ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལོ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོའི་ལོ་མགོའི་བར་དེ་ལྟར་གནས་རྒྱུའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་འདུག གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་བྱུང་རྐྱེན་ངན་ཆུ་ལོག་དང་། ཐན་པ་སོགས་བྱུང་སྟེ་མིའི་འཚོ་གནས་ལ་དོ་ཕོག་ཤུགས་ཆེན་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འདི་ལོར་ཨི་ཊ་ལི་དང་ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཁ་སོགས་ལ་ཐན་པ་བྱུང་བ་དང་། སུ་ཌན་དང་ཡུ་རོབ་ནང་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེན་བབས་ཏེ་ཆུ་ལོག་གི་དཀའ་ངལ་འཕྲད། དེ་བཞིན་མེཀ་སི་ཀོ་དང་དཀྱིལ་ཤར་གྱི་སོ་ཌི་ཨ་ར་བྷི་ཡ། ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་སོགས་ལ་ཚ་བ་ཤུགས་ཆེན་བབས་ནས་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཉི་ཧོང་ནུབ་ཁུལ་གྱི་མཚོ་ཁ་རུ་ཡོད་པའི་ཧོན་ཤུ་ (Honshu) གླིང་ཕྲན་གྱི་ས་གནས་ཨི་ཤི་ཀ་ཝ་ (Ishikawa) ས་ཁུལ་དུ་ཚད་རིམ་ ༧།༦ ཅན་གྱི་ས་ཡོམ་བྱུང་སྟེ། མི་གྲངས་ ༥༠༤ རྐྱེན་འདས་དང་མི་གྲངས་ ༡༣༠༠ ལྷག་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་འདུག་ལ། ཁང་པ་དང་གཞུང་ལམ་སོགས་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡོད་འདུག ས་ཡོམ་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ རྗེས་ནས་ཉི་ཧོང་དུ་བྱུང་བའི་ས་ཡོམ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་འདུག འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཀེ་ར་ལ་ (Kerala) ཡི་ཝ་ཡ་ན་ཌི་ (Wayanad) རྫོང་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཅུ་རལ་མཱ་ལཱ་ (Chooralmala) དང་ (Mundakkai) གྲོང་གསེབ་ཏུ་ས་རུད་བྱུང་ནས་མི་གྲངས་ ༢༣༠ རྐྱེན་འདས་དང་མི་གྲངས་ ༡༣༠ བོར་བརླག་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་རུད་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲོང་གསེབ་དེ་གཉིས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སེ་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེན་བབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆུ་ལོག་རྒྱུག་སྟེ་མི་གྲངས་ ༢༣༡ རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་སོགས་ཕྱི་ལོ ༢༠༢༤ ལོར་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཆུ་ལོག་དང་། ས་རུད། ས་ཡོམ་སོགས་རང་བྱུང་རྐྱེན་ངན་གྱི་དོན་རྐྱེན་གང་མང་བྱུང་སྟེ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་དོ་ཕོག་ཤུགས་ཆེན་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།
རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་བར་ས་མིང་བརྗེ་བསྒྱུར་གྱི་རྩོད་རྙོག་བྱུང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ ༣ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་རྒྱ་ནག་དམངས་སྲིད་ལྷན་ཁང་ (Ministry of Civil Affairs) གིས་རྒྱ་གར་ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་རི་ ༡༢ དང་། རྒྱུག་ཆུ་ ༤། མཚེའུ་ ༡། ལ་ཆུང་ ༡ དང་མི་མང་གནས་སྡོད་བྱ་ཡུལ་ ༡༡ བཅས་སུ་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་ཕིན་ཡེན་ཡོད་པའི་མིང་གསར་པ་བཏགས་ཏེ། རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁུལ་ཡིན་པའི་ཧམ་བཤད་བྱས་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་མིང་གསར་པ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་མངའ་དབང་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་མི་ཐུབ་པའི་རྒོལ་གཏམ་བསྒྲགས་འདུག རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་མངའ་སྡེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷོ་མོན་ས་ཁུལ་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁུངས་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་འཁྱོག་བརྗོད་ལན་མང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ལན་ཧ་དོང་ལ་ཟེར་བ་དང་། ཁྲི་ལམ་ཚོ། འབེ་རྩེ་གླིང་། མཁར་མང་ཆུ། མག་སྒོ། རླི་ཚོ། འཁྱགས་བཏུམ་རི། འབྲས་སྤྲུངས་རི། མཐོ་ལྕོག་རི། བདེ་པོ་རི། ཅི་ལོ། མཐོ་པོ་ལ། ཨ་ཤིང་རྩེ་ལ། སྤྲིན་དཀར་ལ། སྤང་སྒོར། མོ་ཤིང་། ཀུན་རིན། རིན་རྐང་། རྟ་སྒ་ལ། གཡང་བཟང་ཆུ། ཉ་མོ་རི་ཆུ། ཆུ་སྒང་། རྡོ་རི། ལུང་འགོ་ཁ་ལ། སྤང་ཁུག་ཆུ་འཛོམས། སོ་ལྟ་མཚོ། ད་བུ་ཧོ་གོང་། ཟླ་བ་སྒང་། གཉའ་ཨ་ཤ་བི་ལ་ཆུ། སྟ་ཀ་ཤིང་ཟེར་བ་སོགས་ལ་མིང་གསར་པ་བཏགས་ཡོད་འདུག ས་མིང་བརྗེ་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་ནས་ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེ་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་པདྨ་མཁའ་འགྲོ་མཆོག་གིས། སྤོབས་པར་འོས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་དང་ཨ་རུ་ན་ཅལ་གྱི་ས་གནས་ས་ཐོག་གི་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས། རྒྱ་ནག་གིས་ཨུ་རུ་ན་ཅལ་གྱི་ས་མིང་བརྗེ་བསྒྱུར་བཏང་བར་ང་དང་ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེ་མི་མང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་གསུངས། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཧི་མན་ཌི་ (Himanta Biswa Sarma ) ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བྱེད་འབབ་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་དྲག་པོ་བྱས་པ་དང་བསྟུན། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་གར་ས་གནས་ཁག་ཏུ་དོན་མེད་མིང་གསར་པ་བཏགས་པར་རྒྱ་གར་གྱིས་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་ངེས་པར་དུ་རྒོལ་ལན་ཤུགས་ཆེན་སློག་དགོས་པའི་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཡོད།
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
