རྩོམ་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
རྩོམ་པ་པོ། དབྱར་མོ་ཐང་། ༢༠༢༥།༦།༢༤
ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁའི་ནང་གནས་ཡོད་པ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་རེད། འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་མེ་སྟག་ལྟ་བུ་ཞིག་འཕྲད་པར་སྒུགས་བཞིན་པའི་ཤིང་ཤུན་སྐམ་པོའི་ཕུང་པོ་དང་ཆེས་ཆ་འདྲ་པོ་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནས་སུ་གྱར་དགོས་བྱུང་བར་ཕྱི་ནང་གི་འགལ་རྐྱེན་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་སྨྲོས་མི་དགོས་ཀྱང་། གཙོ་བོའི་ནང་གི་གཙོ་བོ་ནི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་རྣམས་པས་རང་རང་གི་ཆོལ་ཁ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཆ་འཐབ་རྩོད་བསྟུད་མར་བྱས་པའི་ཉེར་ལེན་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནི་ལོང་བ་མིན་ན་མཐོང་གསལ་དང་གླེན་པ་མིན་ན་ཤེས་གསལ་རེད། འདི་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་སྟོང་ཉིད་དང་བརྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་ལྟར་ཧ་ཅང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གསང་གནས་ཤིག་མ་རེད་ལ། དེང་རབས་འཕྲུལ་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཁའ་གྲུ་བཟོ་བའི་རིག་རྩལ་ལྟར་རྙོག་འཛིང་གི་གནད་དོན་ཞིག་དེ་བས་ཀྱང་མ་རེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁོར་ཡུག་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་གི་ང་རང་ཚོའི་གནས་བབས་གང་འདྲ་ཞིག་ནང་ལྷུང་ཡོད་པ་དང་། དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་ཅུང་ཙམ་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་ལག་པ་བྲང་ཁར་སྦྱར་ནས་དཔྱད་ན་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་སླ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། མདོར་ན་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བོད་མི་རྣམས་ད་ལྟ་ཆིག་སྒྲིལ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དང་ཕན་ཚུན་དགྲར་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་འཕེལ་བཞིན་པ་འདི་བོད་མིའི་སྒྲིགས་འཛུགས་དང་། རྩ་དོན་འཐབ་རྩོད། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྒྱུད་འཛིན་བཅས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཅི་ཙམ་ཆེ་བ་ཡང་ཧ་ཅང་ཤེས་སླ་བ་རེད། མདོར་ན་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་འཆི་བའི་གནས་སུ་འཁྲིད་མཁན་ནི་ཆོལ་ནད་ནག་པོ་འདི་རེད་ཅེས་ཚིག་ཐག་ཆོད་པོས་བཤད་ཐུབ། མ་འོངས་པར་ལོ་རྒྱུས་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོས་ཀྱང་མཐའ་བསྡོམས་དེ་ལས་འདའ་རྒྱུ་མ་རེད། གཤམ་ལ་གུས་པས་ང་ཚོ་ཉེན་ཁ་འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་ཐབས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཁོ་ན་ལྷུག་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས་འདས་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་སམ་མི་སྒེར་དང་ཚན་པ་སུ་ལའང་ཉེས་འཛུགས་གང་ཡང་བྱ་རྒྱུ་མིན།
བོད་པ་མི་མང་དཀྱུས་མ་རྣམས་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཞེ་འཁོན་དང་དགྲར་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐོག་མ་ནས་མེད་པར་གུས་པས་བརྒྱ་བརྒྱ་ཐམས་པ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། དེས་ན་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་ནི་ཆོལ་ཁའི་ཁོངས་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་པས་བོད་སྤྱིའི་འཐུས་མི་མ་བྱས་པར་སོ་སོར་འོས་འཕེན་མཁན་གྱི་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་ཁ་ལ་ཁྱེར་ནས་རང་ཉིད་ཁོ་ནའི་དབང་ཆ་དང་འདོད་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒེར་གྱི་གཏིང་ནད་སྤྱི་པའི་སྡེང་ཆར་སྤུངས་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་བོད་མི་དཀྱུས་མ་རྣམས་མགོ་རྨོངས་པ་དང་ལོག་ལམ་དུ་ཁྲིད་ཅིང་བོད་སྤྱི་པའི་མདུན་ལམ་མུན་ནག་ཏུ་གཡུག་བཞིན་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདི་ནི་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གའི་སྤྱི་འཐུས་ནང་ལ་ཡོད་པ་ལས་ཆོལ་ཁ་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་ལ་ལེ་བདའ་བྱེད་ས་གང་ཡང་མེད། ནང་ཁུལ་གྱི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་རྣོ་ངར་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་གསལ་རེད། མེ་ལྟ་བུ་འབར་བཞིན་པ་དེ་མུ་མཐུད་ཤུགས་ཆེ་རུ་དང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་སྦར་ཐབས་སུ་ཟད་མཐའ་མེད་པའི་སྣུམ་ཚན་དང་བུད་ཤིང་བཟང་པོ་ནི། ལ་ཕར་རྒྱབ་ནས་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་གསལ་རེད།
རྒྱུ་མཚན་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ནི།
༡ ད་ལྟའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིར་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་ཆོས་ལུགས་སྤྱི་མཐུས་མི་དགོས་པ།
༢ ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་འཛུགས་དགོས་པ།
༣ བོད་མིའི་སྒྲིགས་འཛུགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་རང་བཙན་ལ་བསྒྱུར་དགོས་པ།
༤ སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ཡོང་ཁོངས་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་མ་ཡིན་པར་ས་གནས་སོ་སོ་ནས་འདེམས་དགོས་པ།
འདི་ཚོ་ནི་རྩ་བ་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཁོ་ན་རེད་ལ། གལ་ཏེ་ལག་བསྟར་བྱས་ཀྱང་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་དཀའ་ངལ་ཏེ། ཆོལ་ཁ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྡང་སེམས་མེད་པར་བཟོ་མི་ཐུབ། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་ནི་ཕན་པ་ལས་གནོད་ཆེ་བའི་འཆལ་གཏམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདི་ཚོར་དཔྱད་རིན་དང་ལག་ལེན་བསྟར་རུང་བ་གང་ཡང་མེད་པས་འདོར་བ་ལས་འོས་བབ་མེད་དོ།
འོ་ན་དེ་དག་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་ཞིང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་ལ་སུས་ཀྱང་བསམ་མ་ཕོད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཐོད་རྒལ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཏམ་ཞིག་ངས་བཤད། ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ད་ལྟའི་དཀའ་རྙོག་འདི་ལས་ཐར་ཐབས་སུ་གཤམ་གྱི་དོན་དག་རྣམས་ངེས་པར་དུ་སྒྲུབས་དགོས། གལ་སྲིད་མ་བསྒྲུབས་ན་ཤི་རྒྱུར་སྒུག་རྒྱུ་ལས་ང་ཚོ་སྐྱབས་མཁན་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་པ་ཤེས་དགོས།
གུས་པའི་བསམ་འཆར་དངོས་ནི་ད་ལྟའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་གཏོང་མི་དགོས། ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོ་ལ་གྲོས་ཚོགས་འོག་མ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས། དེ་ཡང་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་རྣམས་ཆོལ་ཁ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གིས་འོས་འདེམས་བྱེད་མི་ཆོག གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ཆགས་པ་ལ་འཐུས་མི་ཞིག་ལ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ག་ནས་ཉུང་མཐར་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་ཐོབ་དགོས། བརྒྱ་ཆ་བརྩི་ཚུལ་ནི་ལོ་དེར་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་འོས་འདེམས་ནང་ཆ་ཤས་ལེན་མཁན་ག་ཚོད་བྱུང་བ་དེའི་ནང་ནས་བརྩི་དགོས། གོ་བདེ་ཙམ་བཤད་ན། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མིར་བཞེངས་མཁན་ཞིག་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གའི་མིའམ་བོད་མི་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་གཏམ་བཤད་དང་། བགྲོ་གླེང་། སོ་སོའི་ལས་འཆར་སོགས་ཞུས་ཟིན་རྗེས་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་འོས་མི་དེ་ལ་ལོ་དེར་དབུས་གཙང་བ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཁོངས་ནས་ཉུང་མཐར་བརྒྱ་ཆ་སུམ་བཅུས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་མ་ཟད་མདོ་སྟོད་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དང་། མདོ་སྨད་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ན་འཐུས་མི་དེར་ཆོལ་ཁ་གཅིག་གམ་གཉིས་ནས་འོས་གྲང་ཇི་ཙམ་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང་རྩིས་མེད་ཡིན། ལག་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ། གྲོས་ཚོགས་འོག་མིའི་དངོས་གཞིའི་འོས་འཕེན་སྐབས་འོས་འཕེན་པ་མི་མང་མི་རེ་ངོ་རེ་ནས་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་ཉུང་མཐར་མི་བཅུ་རེ་ངེས་པར་དུ་འདེམས་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་འོས་མི་རྣམས་ལ་ཆོལ་ཁ་གཞན་གཉིས་ནས་ཉུང་མཐའི་བརྒྱ་ཆ་མི་ལོན་པ་སྲིད། གྲོས་ཚོགས་འོག་མར་འཐུས་མི་སུམ་བཅུ་ལས་མི་དགོས་ཤིང་ཁོང་རྣམས་པའི་ལས་ཡུན་རྫོགས་ཚེ་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་འཁེལ་མི་རུང་།
གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་འདི་ནི་མང་གཙོའི་གཞུང་མང་ཆེ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་དེའི་དགེ་མཚན་ཡོད་ཚད་འདིར་བགྲང་ག་ལ་ལངས། གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་འགྲོ་ལུགས་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིགས་གཞི་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་བར་དཀའ་ངལ་མི་ཆེ། འཛམ་གླིང་ནང་མང་གཙོའི་གཞུང་གཞན་ནས་ལེགས་ཆ་ལེན་ཆོག་ཆོག་ཡོད། དེ་ལ་ང་ཚོས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དང་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་སོགས་གང་ཡང་བརྒྱུད་མི་དགོས་པར་ལག་ཏུ་ལེན་ཆོག་ཆོག་ཡོད། གྲོས་ཚོགས་གཉིས་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ཐག་ཆོད་དཔེར་ན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱི་རིགས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་སྲིད་ཇུས། ཀ་བ་གསུམ་གྱི་མཛད་གཙོ་རྣམས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་འོས་འདེམས། ལྷག་པར་དུ་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གང་རུང་ཡོངས་རྫོགས་འཕོ་འགྱུར་དགོས་རིགས་སོགས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན། ད་ལྟ་བར་བཙལ་བྱོལ་བོད་མིར་༧གོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཡོད་པས་དེ་ཙམ་ཐག་ཆོད་ཆེ་རིགས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་ངོས་ལེན་ཡོད་པ་དེ་རིགས་བྱེད་དགོས་ཐུག་མེད་ཀྱང་། མ་འོངས་པར་གནས་སྟངས་དེ་རང་སོར་གནས་རྒྱུ་མིན་པ་ཇི་གསལ་རེད།
མཐའ་དོན་དུ་༧སྤྱི་ནོར་གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་རིང་དུ་བརྟན་པ་དང་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་འགྲུབ་པའི་སྨོན་འདུན་དང་བཅས་སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་བདུད་རྩི་འདིས་ཆོལ་ནད་དུག་ཆུ་ཁོལ་མིའི་ཚ་གདུང་ལ་ཡིད་ཐང་ཆད་པའི་ལྷད་མེད་དྭངས་གཙང་གི་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ལ་རྣ་བའི་བུ་རམ་དུ་འགྱུར་བར་སྨོན།། །།
ད་བསམ་འཆར་འདོན་མཁན་འདུག་པ་ཡག་པོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་བསམ་བློ་ཡག་པོ་བཏང་ནས་གསུང་དགོས་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ། སྤྱི་ལ་ཕན་པའི་བསམ་འཆར་ཡིན་བསམས་ན་ཡང་གནོད་སྐྱོན་ཡོང་གི་ཡོད་མེད་ལ་ཐུགས་བསམ་ཡག་པོ་བཞེས་དགོས་འདུག་བསམ་གྱི་འདུག ། རང་ཉིད་ཤེས་ཚད་ཡར་ཐོན་ཐོག་ཕྱི་ནང་གི་ཤེས་ཡོན་ཡག་ཐག་ཆོད་དང་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་ཆ་ཚང་བ་ཤེས་པའི་ངང་ནས་བསམ་བློ་རྣམ་དག་གིས་སྤྱི་ཕན་གྱི་བསམ་འཆར་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དེ་བཞིན་རང་བཙན་ཡིན་པའི་གཞུང་ཞིག་མ་རེད། ང་ཚོར་བོད་རང་བཙན་ཡོད་ན་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་བཙུགས་ནས་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གྱི་གོ་གནས་ལ་འོས་བསྡུར་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོར་དེ་འདྲའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་སྟབས་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཆོས་ལུགས་ཆོལ་ཁ་ཚང་མ་ནས་སྤྱི་འཐུས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དགོས་པ་ཡང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་ལྷ་བླ་མའི་མདུན་དུ་བོད་དང་བོད་མི་སྤྱི་པ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱག་ལས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ནས་གནང་གི་ཡིན་ཞེས་དམ་བཅའ་ཕུལ་ཡོད་རེད། དེ་ལྟར་མི་མང་ཚང་ཚོས་ཀྱང་ད་ག་རང་གནང་གི་རེད་བསམས་ནས་འོས་འདེམས་གནང་གི་ཡོད་རེད། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་ཆོས་སེམས་རྣམ་དག་གིས་སྤྱི་ཕན་སྤྱི་མཐུན་གནང་གི་རེད་བསམས་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་རེད། དེ་ལྟར་མ་གནང་ན་ཐབས་སྐྱོ་པོ་དང་རང་ཉིད་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཡིན་པའི་མིང་དོན་མ་མཚུངས་པ་མིན་ནམ་ཞུ། དངོས་གནས་ཞུས་ན་ཆོས་པ་ཚོས་སྤྱི་ཕན་གྱི་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་སྤྱི་ཕན་སྤྱི་མཐུན་ཡོང་བ་གནང་དགོས་རེད་ལ་དེ་ལྟར་གནང་དགོས་པ་ཡང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་དང་རང་ཉིད་ཆོས་པ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འོས་ཀྱང་གནང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་རང་ཀྱིས་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་མཁྱེན་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཕྱག་ལེན་ཡང་གནང་ཐབས་གནང་ན་མིང་དོན་མཚུངས་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་ཞུ། ང་ཚོའི་ད་ལྟའི་བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་སྟངས་དེ་ཡང་དེ་སྔ་ང་ཚོ་སྤྱི་མཐུན་མེད་པར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ལ་བློ་མཐུན་མེད་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དགོས་དོན་རས་སུ་བོར་ང་དང་ཁྱོད་ཟེར་སྤྱི་མཐུན་མེད་པ་དང་སྤྱི་པའི་ཕྱག་ལས་ལ་འཐུས་ཤོར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རེད་དམ། ད་དུང་ང་ཚོ་༧རྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་བཀྲིན་བསམ་ཤེས་ཐོག་གང་གིས་རྒྱུན་དུ་ང་ཚོ་སྤྱི་མཐུན་གནང་དགོས་་གསུང་གི་འདུག་པ་རྣ་བས་གོ་ཙམ་དང་དེ་ལྟར་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་པ་རྣམ་གཞག་ཙམ་མིན་པར་ང་ཚོ་ངོ་རེ་ངོ་རེ་ནས་ལག་ལེན་ལྟར་དགོས་འདུག་ཞུ།