རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁའ་དབྱིངས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཁང་སོགས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁུལ་དུ་ཚད་རིམ་ ༨།༨ ཅན་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཆེན་གཉིས་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་འདུག
ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་དང་བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་སོགས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་མང་པོའི་ནང་བོད་དང་བལ་ཡུལ། འབྲུག དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཅིག་དང་པ་ཀི་སི་ཐན་ཚུད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁུལ་དུ་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁའ་དབྱིངས་དང་ས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཁང་ཁག་ཅིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁུལ་དུ་ཚད་རིམ་ ༨།༨ ཅན་གྱི་ས་ཡོམ་ཐེངས་གཉིས་འབྱུང་སྲིད་པའི་སྔོན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ས་འགུལ་ག་དུས་འབྱུང་མིན་གྱི་དུས་ཚོད་དང་ས་གནས་སོགས་སྔོན་དཔག་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་མེད་ཀྱང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ས་ཡོམ་འབྱུང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། སྔོན་ཚུད་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་ཡང་བྱས་འདུག
ཐེངས་འདིའི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་དོན་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཨེམ་དྷ་བྷ་ཌི་རུ་ཡོད་པའི་མཁའ་དབྱིངས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཁང་དང་། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་མཁའ་འགྲུལ་དང་མཁའ་དབྱིངས་ཞིབ་འཇུག་ཚན་པ་ (NASA) དང་ཁེ་ལི་ཧྥོར་ནི་ཡའི་ཚན་རྩལ་ལྟེ་གནས་ཁང་ (California Institute of Technology) བཅས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་དང་འབུམ་རམས་པ་སི་རི་ཇི་ཐི་ (Dr KM Sreejith) ལགས་དང་། མཚོ་ཁའི་ས་ཁམས་རིག་པ་དང་ས་ཁམས་རིག་པའི་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་སློབ་དཔོན་སུ་ནིལ་ (Professor Sunil) ལགས། འབུམ་རམས་པ་ཨ་ཇི་ཤི་ (Dr Ajish P Saji) ལགས། མཁའ་དབྱིངས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཇ་སིར་ (Jasir) ལགས་སོགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ་དེ་ཨ་རིའི་ས་ཁམས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དུས་དེབ་སྟེང་བཀོད་ཡོད་འདུག
ཨ་རིིའི་སི་ཊ་ཧྥོར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ (Stanford University) གི་ས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་སའེ་མོན་ (Simon Klemperer) ལགས་ཀྱིས། གོ་ལའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་དང་། ས་འོག་རང་བྱུང་གི་སྒུལ་ཤུགས་ཆེ་བ། ས་བབ་བརྟན་པོ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་ས་ཡོམ་ཡང་ཡང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
སྙན་ཐོ་གསར་བའི་ནང་ས་ཡོམ་དེ་ས་གནས་གང་དུ་དང་དུས་ཚེས་ག་དུས་འབྱུང་སྲིད་པའི་སྐོར་ཁ་གསལ་བཤད་མེད་ཀྱང་། ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་དང་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ཁུལ་དུ་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ས་ཁུལ་དེ་གཉིས་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དང་ས་མཚམས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་ཡིན་འདུག་ལ། སྙན་ཐོའི་ནང་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༥༠ ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་དང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ས་ཁམས་གདོང་ཐུག་བྱུང་བ་ལས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་བྱུང་བ་དང་། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་འོག་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་ནི་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཆེན་ཡང་ཡང་བྱུང་སའི་ས་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། ས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་བལ་ཡུལ་དུ་ས་ཡོམ་ཚད་རིམ་ ༧།༨ ཅན་ཞིག་བརྒྱབ་སྟེ། མི་གྲངས་ ༩༠༠༠ ཙམ་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་ས་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་མངའ་སྡེའི་ཨུ་ཏར་ཁ་ཤི་ (Uttarkashi) གྲོང་ཚོ་རུ་ས་ཡོམ་ཚད་རིམ་ ༦།༨ ཅན་ཞིག་བྱུང་སྟེ་མི་གྲངས་ ༧༦༡ རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་ཨུ་ཏ་ར་ཁན་མངའ་སྡེའི་ཅ་མོ་ལི་ (Chamoli) རྫོང་དུ་ས་ཡོམ་ཚད་རིམ་ ༦།༦ ཅན་བརྒྱབ་སྟེ་མི་གྲངས་ ༡༠༣ རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན། འདི་ལོའི་ལོ་མགོར་བོད་དིང་རི་རྫོང་དུ་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་སྟེ་མི་གྲངས་ ༡༢༦ རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་ཡོད་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
