རྩོམ་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
རྩོམ་པ་པོ། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་། ཕན་ཐོགས།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན། རྒྱ་ནག་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྐུལ་སྤེལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ ཉིན་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུ་རེད། བཅའ་ཁྲིམས་འདི་འདོན་འཕེལ་བྱུང་བ་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་ལ་ཉེ་བའི་བར་དུ་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་གནས་དོན་དེར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་གང་ས་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”གྱི་མིང་འཁྱེར་ནས། དོན་དངོས་ཐོག་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”སུ་འབོད་པའི་བོད་པ་གཙོས་པའི་མི་རིགས་གཞན་རྣམས་བཙན་གྱིས་མཉམ་བསྲེས་དང་རྒྱ་བསྒྱུར་ལས་གཞི་མགྱོགས་སུ་གཏོང་ཆེད་ཡིན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེན་གནང་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གི་མཐར་ཐུག་དམིགས་ཡུལ་ནི་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”རྣམས་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ་” 「中華民族價值觀」ཟེར་བ་རྒྱ་མིའི་ལྟ་བ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ནས། རྒྱ་གཞུང་དབང་འཛིན་པས་རྒྱ་གོང་བུ་གཅིག་འགྱུར་འོག་ཆབ་སྲིད་བརྟན་ལྷིང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལྷིང་འཇགས། ལྷག་པར་མི་རིགས་གཞན་ཐོག་དབང་སྒྱུར་བྱེད་བདེ་བ་ཡོང་ཆེད་ཡིན།
རྒྱ་ནག་གི་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྐུལ་སྤེལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》འདིར་དོན་ཚན་ ༦༥ ཡོད་པ་དང་། དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་” 「鑄牢中華民族共同體意識」ཞེས་པ་དེ་ཁྲིམས་ནང་བཅུག་ཡོད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་ཐེངས་དང་པོར་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་”ཞེས་པ་ཁྲིམས་སུ་བཅུག་པ་ཡིན་ལ། ༢༠༡༨ ལོར་རྒྱ་ནག་གིས་ཐེངས་དང་པོར་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་” 「中華民族」ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བཅུག་རྗེས། ད་ཐེངས་ཡང་བསྐྱར་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཀྱི་གནས་བབ་དེར་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་ནན་སྐུལ་བྱས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་བཅུག་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྒྲུབ་མ་ཐུབ་པའི་འདུན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་པའི་དམིགས་འབེན་ཞིག་དང་། ༢༠༡༨ ལོར་ཞི་ཅིན་ཕིང་གཞུང་གིས་མཐར་དམིགས་འབེན་འདི་སྒྱུབ་ཐུབ་པ་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
དུས་རབས་ ༡༩ པའི་མཇུག་ཏུ་“མི་རིགས་” 「民族」ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཉི་འོང་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་རྗེས། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཞེས་པའི་མི་རིགས་རིག་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་“ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་” 「大中華」རྒྱའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཕྱིན་པ་རེད།
“ཀྲུང་ཧྭ་”ནི་“ཀྲུང་ཡོན་ཧྭ་ཤཱ་” 「中原華夏」ལ་ཟེར་བ་དང་། ཀྲུང་ཡོན་ས་ཁུལ་ནི་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དབང་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ནི་“ཀྲུང་ཡོན་ཧྭ་ཤཱ་མི་རིགས་”ཏེ་རྒྱ་མི་ལ་ཟེར་བ་རེད། རྒྱ་མིའི་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་བསྡུར་ན། བོད་པ་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བའི་འབོད་སྟངས་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་སྲིད་དབང་ནི་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་དུ་བྱུང་བས། བོད་པས་རང་གི་མི་རིགས་ལ་“གངས་ཅན་བོད་པ་”དང་“གདོང་དམར་བོད་པ།” “བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད།” “བོད་པ་”ཞེས་འབོད་པ་མ་ཟད། “ཡར་ཀླུང་མི་རིགས་”ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་ཡོད།
“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”དང་“ཡར་ཀླུང་མི་རིགས་”ནི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གཉིས་ཡིན། འདི་གཉིས་རང་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་བཞག་ན་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དབང་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་“མི་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་” 「民族價值觀」ཞེས་པ་དེ་བཙན་གྱིས་ངོས་ལེན་བྱེད་དུ་བཅུག་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ་དང་རིགས་རྒྱུད་རིང་ལུགས་པའི་བྱེད་སྟངས་དམར་རྗེན་ཞིག་རེད།
འོ་ན། ཀྲུང་ཡོན་རྒྱའི་རིག་གནས་ཀྱིས་མཐོང་ཆུང་བྱེད་སའི་“ཕྱོགས་བཞིའི་ཀླ་ཀློར་” 「四方蠻夷」འབོད་པའི་ཡ་གྱལ་བོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཆགས་པ་རེད་དམ། འདི་ནི་གནའ་བོའི་“རྒྱ་མིར་བསྒྱུར་ནས་མཐའ་འཁོབ་པ་བཅོས་པ་” 「以漢化夷」དང་“ཧྭ་ཤཱ་ཡིས་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་བ་” 「用夏變夷」ཟེར་བ་ནས། དེང་སང་གི་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་”ཞེས་པའི་བར། དེ་ཚོ་ཚང་མ་ནི་དབང་ཤུགས་ཅན་གྱིས་ཉམ་ཆུང་ལ་བཙན་གནོན་བྱེད་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་རེད།
བོད་པས་ནམ་ཡང་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཟེར་བ་དེར་ངོས་འཛིན་བྱས་མྱོང་མེད། རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་དུས་སྐབས་སུ་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་དུ་བཟོ་དུས་ཀྱི་བོད་པས་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་ལ། དེ་རིང་གི་བོད་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡིན།
ཐའེ་ཝན་ཀྲུང་དབྱང་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འབུམ་རམས་རིམ་པའི་ཆེད་དོན་ཉམས་ཞིབ་པ་དང་། རྒྱལ་སྲུང་སློབ་ཆེན་གྱི་ཆབ་སྲིད་དམག་འཁྲུག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཅན་ཅིན་ཧྲེང་ 「簡金生」 གིས་《བོད་པས་བོད་ཀྱི་སྐོར་གླེང་བ། རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་སྐབས་ཀྱི་བོད་པའི་བོད་ཀྱི་ལྟ་བ་》ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་གནས་ཚུལ་འདིར་དཔང་རྟགས་གནང་ཡོད།་ ཁོང་གིས་“རྒྱ་མིས་འདོན་པའི་‘ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་’དང་བོད་ལ་བདག་དབང་ཡོད་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ་དམིགས་ཏེ། བོད་པ་ཚོས་‘མི་རིགས་ལྔ་མཐུན་སྒྲིལ་’དང་‘མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ་’ཞེས་ལན་བཏབ་ཡོད། བོད་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ‘ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་’ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་རྒྱ་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུར་དམིགས་པ་ཞིག་རེད། ‘མི་རིགས་ལྔ་མཐུན་སྒྲིལ་’ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན། ཉུང་མཐར་ཡང་གོ་གནས་འདྲ་མཉམ་གྱི་བོད་རིགས་ཤིག་ཡོད་པར་བརྩི་བ་རེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ན། བོད་པའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྲོལ་རྒྱུན་དེ་བརླག་འགྲོ་བ་མཚོན་གྱི་ཡོད།” ཅེས་གསུངས་ཡོད།
དེ་རིང་ཡང་། བོད་མི་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་རིགས་ངོ་བོ་དང་རིག་གཞུང་ངོས་འཛིན། ཆོས་དད་རང་མོས། མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྩ་ཆེའི་ཚེ་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ར་སྤྲོད་བྱུང་བའི་ནང་། བོད་ཨ་མདོ་མགོ་ལོག་དགའ་བདེ་རྫོང་ལུང་སྔོན་དགོན་པའི་ཁྲི་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསྐོས་པའི་པཎ་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ནོར་བུར་སྣེ་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ཁས་མ་བླངས་པའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༤ པར་ཁོང་ཝི་ཏི་ནམ་ 「Vietnam 」ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལྐོག་གསོད་བྱས་པ་ར་འཕྲོད་བྱུང་ཡོད། ༢༠༢༢ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༥ ཉིན། བོད་ཀྱི་གཞས་པ་གྲགས་ཅན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་ལྷ་སའི་པོ་ཏཱ་ལའི་མདུན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་རྗེས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། ན་གཞོན་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་འདས་རྗེས་ཁོང་གི་ཕ་ཆོས་རྒན་ལགས་སུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་འདྲི་རྩད་དང་བསུན་པོ་མང་དུ་བཟོས་ཏེ་སྡུག་བཟོད་མི་བདེ་པ་བསུན་གཙེར་བྱས་རྐྱེན་ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་རང་སྲོག་བཅད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད།
བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”རྒྱ་བསྒྱུར་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་ར་བ་ཞིག་ཡིན།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ས་ཡོངས་སུ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་ཞི་རྒོལ་ཆེན་པོ་གནང་བར། དེ་མ་ཐག་རྒྱ་ནག་གིས་དྲག་གནོན་བྱས། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སློབ་གསོ་”ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་མིག་དཔེ་འདེམས་སྒྲུག་དང་གཟེངས་བསྟོད་”ཀྱི་ལས་འགུལ་ཡང་བསྟུད་མར་སྤེལ་བཞིན་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བས་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་མིག་དཔེ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་བསམ་འཆར་》བཏོན་ཏེ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སློབ་གསོའི་དཔེ་སྟོན་གཞི་རྟེན་”འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། ༢༠༡༡ ལོར་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་འཛུགས་སྐྲུན་དང་མིག་དཔེ་འདེམས་སྒྲུག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་བསམ་འཆར་》བཏོན། ༢༠༡༣ ལོར་《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་མིག་དཔེ་འདེམས་སྒྲུག་གཟེངས་བསྟོད་བྱེད་ཐབས་》བཟོས།
གཞན་ཡང་། ༢༠༡༠ ལོར་《བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། ༢༠༡༤ ལོར་《མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》དང་《མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》བཏོན་པ། དེ་ནས་ ༢༠༡༦ ལོའི་《དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》 ༢༠༡༩ ལོའི་《རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》 ༢༠༢༠ ལོའི་《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་མིག་དཔེ་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྲོལ་ཡིག་》མཐའ་མ་ ༢༠༢༣ ལོར་《མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྐུལ་འདེད་སྲོལ་ཡིག་》ལག་བསྟར་བྱས་པ་བཅས།
དེ་ནས་རྒྱ་གཞུངགིས་ ༢༠༢༣ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ 《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྐུལ་སྤེལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》ཟེར་བའི་ཁྲིམས་དེ་སྐབས་འདིའི་མི་དམངས་མཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛུགས་རྣམ་གྲངས་ནང་བཅུག་ཡོད། ༢༠༢༤ ལོའི་ཟླ་༧ ཏང་གི་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཐོག་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་ཁ་གསལ་བཏོན་ཡོད། ༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་༨ པར། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ནས། 《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》ཀྱི་འཆར་ཟིན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་དང་། ༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་༣ པའི་ཚེས་༡༢ ཉིན་དངོས་སུ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས།
རྒྱ་གཞུང་གིས་བཤད་པར། ”འདི་ནི་ལོ་ངོ་30ལྷག་ཙམ་རིང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཁྲིམས་གཞི་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དེ་ཁྲིམས་འཛུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་པ་དང་། འཆར་ཟིན་འགོད་པ། གྲོས་ཞིབ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་ཡོད།”
རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ས་ཡོངས་སུ་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》ཟེར་བ་སྔ་ས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་མིག་དཔེ་འདེམས་སྒྲུག་གཟེངས་བསྟོད་”ཀྱི་ལས་འགུལ་ཡང་མུ་མཐུད་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
སྔར་རྒྱུན་བཞིན་བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དྲག་གནོན་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་ར་བ་ཡིན་ལ། ཐེངས་འདིའི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”གྱི་མིང་ཐོག་ནས་མི་རིགས་རྒྱ་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་འདིའང་དེ་བཞིན་ཡིན། བོད་ནང་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྲོལ་ཡིག་》གི་ཚོད་ལྟ་རིམ་པར་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། གཞི་ནས་ད་ལན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་”འདི་གཏན་ལ་ཕབ་ཐུབ་ཡོད།
ང་ཚོས་དྲན་གསོ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཁྲེན་ཆོན་གོ་ 「陳全國 」ནི་བོད་དང་ཤིན་ཅང་ནང་དྲག་གནོན་སྲིད་བྱུས་སྤེལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོའི་མིང་ངན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཁྱབ་ཡོད་ལ། བོད་ནང་གི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”ཤུགས་སྣོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་ཡང་ཁྲེན་ཆོན་གོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་དམར་ཤོག་གི་དྲུང་ཆེ་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་“གྲུབ་འབྲས་”ཤིག་ཡིན།
གཞན་ཡང་། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་སྤེལ་བའི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་མིག་དཔེ་འདེམས་སྒྲུག་གཟེངས་བསྟོད་”ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་ནི། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་“དམར་སྲུང་དམག་” 「紅衛兵」དང་“ཧུར་བརྩོན་ཅན་”「積極分子」འདེམས་སྒྲུག་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཧུར་བརྩོན་པ་” 「民族團結積極分子」རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ལ་དགའ་ཞེན་དང་ཟོལ་མེད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་དང་གོ་སྐབས་རག་ཐབས་བྱེད་དགོས། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། རྒྱ་གཞུང་གིས་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”གཏོར་བཤིག་གཏོང་མཁན་གྱི་དོགས་ཡོད་མི་སྣའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཚེ། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་མེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་ངོས་བཟུང་ནས་མི་དེ་དག་གི་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་བཟོ་བ་དང་། གོ་སྐབས་དང་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཡང་མི་རེག་པར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཟུར་དུ་འབུད་ཀྱི་ཡོད། ཚབས་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བཤིག་”དང་། “སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་གཏོར་བཤིག” “རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་”སོགས་ཀྱི་ཉེས་མིང་བཀལ་ནས་ཆད་པ་གཅོད་པ་དང་བཙོན་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གིས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་དང་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་ཉེན་ཁར་ངོས་འཛིན།
རྒྱ་ནག་གི་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》འདི་ནི་“མཐུན་སྒྲིལ་”གྱི་མིང་ཐོག་ན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་བཅའ་ཁྲིམས་འདིའི་ནང་དོན་དང་། བརྗོད་ཚིག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་སོགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ན། འདི་ནི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ། འདི་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་མ་ཡིན་ལ། འདྲ་མཉམ་གྱི་གནས་སྟངས་འོག་མཉམ་གནས་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་མི་རིགས་གཞན་རྣམས་རྒྱ་མིའི་འོག་མཉམ་བསྲེས་དང་། མི་རིགས་གཞན་རྒྱ་བསྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་རེད། ཁྲིམས་དེའི་དོན་ཚན་ནང་ཡང་ཡང་འཁོད་པ་ནི་ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས། སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་སོགས་སྲིད་དབང་བརྟན་སྲུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤ་སྟག་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》ཀྱིས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་རིག་གནས་མཚོན་སྟངས་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་འཛིན། ལོ་རྒྱུས་ཉམས་ཞིབ་སོགས་ཚང་མ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞིབ་བཤེར་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བཅུག་ཡོད། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། རྒྱ་ནག་གིས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་དབང་ཆ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་“སྤེལ་རེས་གསུམ་” འགྲོ་འོང་དང་སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་ 「三交政策，即是交流、交往、交融」ཞེས་པའི་སྲིད་བྱུས་ནི། “ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་”ཡི་འདུ་ཤེས་འོག་ནས། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རིག་གནས། ཆོས་ལུགས། ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་“ཀྲུང་གོ་ཆེན་པོ་”དང་མཐུན་པའི་“ངེས་ཚིག་”དང་“འགྲེལ་བཤད་”གསར་པ་རྒྱག་པ་དེ་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་ལངས་ཕྱོགས་ནི། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་“ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་”རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་བ་བཏགས་དགོས་པ་དང་། “ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་”ཡི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་ནས་མ་གཏོགས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”གསོན་གནས་བྱེད་འཇུག་གི་མེད།
གལ་ཏེ་མི་རིགས་ཤིག་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་བཤད་པ་དང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མེད་ཚེ། དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་བརླག་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད། གཟུགས་པོ་གནས་ཡོད་ཀྱང་། གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མི་རིགས་འདི་རྩ་མེད་དུ་སོང་བ་དང་ཆ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁྱོད་རང་མི་གཞན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱ་ནག་གིས་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་”ཟེར་བ་འདི་ནི། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་རིག་གནས་རྩ་མེད་བཟོ་བ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་ལས་འགུལ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་དམར་རྗེན་གྱིས་མངའ་ཁོངས་བཙན་བཟུང་དང་མེ་སེར་སྤེལ་བའི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད།
རྒྱ་ནག་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་ “མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་” དེ་ “བདེ་འཇགས་ཀྱི་གནད་དོན་”དང་འབྲེལ་བ་སྦྱོར་བ་དང་། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་” དེ་ “ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་”དང་འབྲེལ་བ་སྦྱོར་གྱི་ཡོད། ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་དྲག་གནོན་བྱས་རྗེས། བོད་ནང་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སློབ་གསོ་”ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་ནི་དཔང་རྟགས་གསལ་ཤོས་ཞིག་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༦ ཉིན། བོད་ཁམས་སྐྱེ་དགུ་མདོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་པ་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་གིས། New York Times ཀྱི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་ནས་སྐྱེ་དགུ་མདོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ཉག་ཁྲ་བའི་གནས་སྟངས་བརྗོད་པར། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་“རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གྱི་ངན་བསྐུལ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་”འོག་ལོ་ ༥ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། ཁོང་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ད་ལྟ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་སོ་ལྟའི་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད།
བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་གི་གནད་དོན་དེས་ར་སྤྲོད་བྱས་པ་ནི། རྒྱ་ནག་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཆབ་སྲིད་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་དངོས་ཡོད་རེ་འདུན་རྣམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་དང་འབྲེལ་བ་བཏགས་པ་དེ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་ལྟ་བ་དང་གཏན་འབེབས་བྱ་ཐབས་འདི་འདྲའི་འོག་ནས། མི་རིགས་དབར་གྱི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་དང་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཉེན་ཁར་ངོས་འཛིན་པ་དང་། “མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ཐེངས་འདིར། རྒྱ་ནག་གི་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལྟ་བ་དང་གཏན་འབེབས་བྱ་ཐབས་དེ་ཚོ་ཁྲིམས་ལུགས་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་རེད།
རྒྱ་ནག་གིས་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་”སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་བོད་ནང་ཅི་ཞིག་བྱས་ཡོད་དམ།
རྒྱ་ནག་གི་《མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་》ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་”ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་མི་རིགས་ངོ་བོ་རྩ་མེད་བཟོ་བ་དང་། “ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་”ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་བཙན་གནོན་བྱེད་པ། “རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་བ་”ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་བཟོ་བ་བཅས་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་བདེ་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དང་ཉེས་དོན་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་དབང་ལི་ཝན་ཅིན་ 「李玟瑾」གྱིས་དེ་སྔ་གསུང་བཤད་ཅིག་གི་ནང་དུ། “ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། འཇིགས་སྐུལ་གྱི་གནད་དོན་དང་མི་རིགས། དད་མོས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་རྣམས་ལྷན་དུ་འདྲེས་ཡོད། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡིན། དེར་ཁྱད་པར་གྱི་གནད་དོན་ཡོད་པས། སྐབས་རེར་བརྟན་ལྷིང་མེད་པའི་གནད་དོན་ཡོང་གི་ཡོད། ད་ལྟ་ས་ཁུལ་འགའ་ཤས་ལ་ང་ཚོར་ཐབས་ཤེས་མེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དམག་དཔུང་འབོར་ཆེན་དེར་བཏང་ནས་སྲུང་བཞིན་ཡོད།” “ང་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་མི་ལ་བཤད་དུས་སློབ་གསོའི་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་སློབ་གསོ་ལའང་ལོ་ཚད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད། དོན་དངོས་ཐོག་ས་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་དགོས་སམ་ཞེ་ན། བུ་བཅོལ་ཁང་འཛུགས་དགོས་པ་དེ་རེད། གལ་ཏེ་ལོ་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་སུ་སློབ་གསོ་འདི་དམ་འཛིན་བྱས་ན། དེ་ནི་དམའ་འབྲིང་དང་ཆེད་ལས་སློབ་ཆེན་ལས་སྙིང་པོ་ཆེ་བ་ཡོད།” ཅེས་བཤད་ཡོད།
ལི་ཝན་ཅིན་གྱིས་ལོ་ ༦ མ་ལོན་པའི་གོང་གི་་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”བྱིས་པ་རྣམས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་རྒྱ་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་དང་། ཁོ་མོས་ད་དུང་མཁས་པའི་བསམ་འཆར་འདི་དག་རྒྱ་ནག་དབུས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཕུལ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཡོད།
དེར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གིས་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་”ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཟེར་བ་དེའི་ཆེད་དུ། སྔ་ས་ནས་ཕམ་ཉེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱི་ཕྱོགས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་“ཁུང་ཙི་སློབ་གླིང་” 「Confucius Institute) 」བོད་དུ་སྤོས་ཏེ། “ཁུང་ཙི་སློབ་ཁང་” 「孔子學堂」ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱ་མིའི་ཁུང་ཙིའི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསར་འགྱུར་ལྟར་ན། ༢༠༢༣ ལོ་ནས་བཟུང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་རྣམ་གླིང་རྫོང་གཅིག་པོའི་ནང་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་དང་བུ་བཅོལ་ཁང་བཅས་ ༡༡༠ ནང་“ཁུང་ཙི་སློབ་ཁང་”བཙུགས་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་བཤད་པར་རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ནི་གཏིང་ཟབ་པའི་ངོས་འཛིན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་རྩ་བ་ཡིན། “ཁུང་ཙི་སློབ་ཁང་”འཛུགས་པ་ནི་“ངོས་འཛིན་ལྔ་”ཡི་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་པ་དང་། རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་བསྒྲགས་ཡོད།
རྒྱ་ནག་གི་བྱེད་སྟངས་འདི་ནི་“མཐུན་སྒྲིལ་”གྱི་མིང་ཐོག་ནས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་དང་བོད་མི་རྒྱ་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱའི་ཁུང་ཙིའི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་སྤྱད་དེ། བོད་པའི་གདོད་མའི་ནང་ཆོས་བསམ་བློ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བོད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་འཛིན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་བཅས་སྲབ་ཏུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
པར་རིས། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་དྲ་བ་ནས། རྣམ་གླིང་རྫོང་དམའ་འབྲིང་གཉིས་པའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་ཁུང་ཙི་སློབ་ཁང་ནང་《论语》 「Analects of Confucius 」ཀློག་བཞིན་པ།
དེ་བཞིན་དུ། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ནི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གནས་སའི་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་གིས་ནམ་ཡང་ཉེན་ཁ་ཅན་དུ་རྩི་བ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་དྲག་གནོན་སྲིད་བྱུས་དེ་དགོན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༤ ཉིན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཨ་མདོ་མགོ་ལོག་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་པ་མང་པོའི་ནང་། ལོ་ཚད་ ༡༨ མ་ལོན་པའི་བྱིས་པ་དགོན་པར་ཞུགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་བཀག་སྡོམ་བྱས། སྲིད་བྱུས་དེ་ནི་ ༡༩༩༣ ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་ས་གནས་མང་པོར་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་པ་དང་། ༢༠༠༨ ལོའི་གཡས་གཡོན་ནས“བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་”ནང་དམ་པོའི་ངང་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་བཀག་སྡོམ་འདི་ཁམས་དང་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། རྔ་བ་ཀིརྟི་དགོན་པ་གཙོས་པའི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡང་ཡང་བཙན་གྱིས་ལོ་ཆུང་གྲྭ་པ་རྣམས་དགོན་པ་ནས་ཕྱིར་འཕུད་དེ། གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭར་ནང་བཙན་འཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ཡང་རྒྱ་ནག་གིས་“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་བ་”ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས། བོད་ས་ཡོངས་ཀྱི་སྒེར་བཙུགས་སློབ་གྲྭ་རྣམས་བཙན་གྱིས་སྒོ་བརྒྱབ་བཅུག་རྗེས། གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭ་「 Boarding Schools」 དང་བུ་བཅོལ་ཁང་འབོར་ཆེན་བཙུགས་ཡོད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་བ། འབུམ་རམས་པ་རྒྱལ་ལོ་ 「Gyal Lo」 ལགས་ཀྱིས་བོད་ནང་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙན་གྱིས་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭ་བརྒྱུད་ནས་སློབ་གྲྭའི་གནོན་ཤུགས་དང་ཆད་པ་ནན་པོ་གཅོད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་བོད་པའི་བྱིས་པ་དང་ཕ་མ། ཕ་སྐད། སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས། ཐ་ན་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཅད་དེ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་རྩ་མེད་བཟོ་བར་རྩོམ་བཞིན་པའི་ངན་བྱུས་དེ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྔ་ས་ནས་ཤེས་གསལ་རེད།
ཐེངས་འདིའི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་”ཀྱི་དོན་ཚན་ ༡༥ པའི་ནང་དུའང་།་“ ལོ་ཆུང་བྱིས་པས་རྒྱ་སྐད་ཤེས་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་ ”ཟེེར་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་བྱེད་སྟངས་འདི་དག་ནི་ལི་ཝན་ཅིན་གྱིས་བཏོན་པའི་ལོ་ ༦ མ་ལོན་པའི་སྔོན་ལ་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་དང་རྒྱ་བསྒྱུར་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་ལག་ལེན་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི། བོད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་རང་གི་ནང་མི་དང་ཁ་བྲལ་དུ་བཏང་སྟེ། ནང་མིས་བྱིས་པར་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས། ཕ་སྐད་སོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་རྒྱུ་མེད་པར་བཟོས་ནས། རྩ་བ་ནས་བོད་པ་རྣམས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་རྒྱ་བསྒྱུར་དམིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།
མདོར་ན། རྒྱ་ནག་གི་“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་”འདི་ནི་“མཐུན་སྒྲིལ་”གྱི་མིང་ཐོག་ནས། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་”སྙིང་པོར་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་ཐོག་“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་དང་དམིགས་གསལ་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་ཉེན་ཁར་ངོས་འཛིན་ནས་། མི་རིགས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་རིག་གཞུང་གི་ངོས་འཛིན། ཆོས་དད་སོགས་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་བཙན་གནོན་གྱིས་མི་རིགས་རྒྱ་བསྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་ངན་པ་ཞིག་རེད།
འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་“ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་” 「大中華」རྒྱའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་བྱ་ཐབས་འོག་ “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”ཀྱི་རིག་གནས་རྩ་མེད་བཟོ་བ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་ལས་འགུལ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་དམར་རྗེན་གྱིས་མངའ་ཁོངས་བཙན་བཟུང་དང་མེ་སེར་སྤེལ་བའི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ཀྱང་རེད།
རྒྱ་ནག་གི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”རྣམས་“ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་”ཟེར་བའི་རྒྱ་མིའི་ལྟ་བ་ཅན་ཏུ་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་ནས། “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་”རྣམས་“ཀྲུང་ཧྭ་ཆེན་པོ་”རྒྱ་མིའི་ངོས་འཛིན་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཅི་གསུང་བཀའ་སྒྲུབ་བྱེད་མཁན་ཤ་སྟག་བཟོས་ནས། རྒྱ་གཞུང་གིས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་བདེ་བ་ཡོང་ཆེད་ཡིན།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཁག
http://hprc.cssn.cn/gsyj/shs/ssmzf/201712/P020180416411936627602.pdf
https://rikaze.xzdw.gov.cn/xwzx_455/ttxw/202604/t20260401_660097.html
