རྒྱལ་ཚོགས་དང་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེ་ཚོགས་ཆུང་སོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ཨེ་རན་གྱི་བུད་མེད་ཐོབ་ཐང་འཐབ་རྩོད་པ་ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་འཕྲལ་དུ་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་འདུག
ཁ་སང་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན། བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཨི་རན་གྱི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པ་དང་། བུད་མེད་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་པ་ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་( Narges Mohammadi) ལགས་ལ་ནད་མནར་བྱུང་སྟེ་ཕྱི་རུ་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག་ལ། ཨི་རན་གཞུང་གིས་ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ཐེངས་ ༡༣ འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་ཏེ། ཁྱོན་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་པོ་ ༣༡ རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་འདུག ༢༠༢༣ ལོར་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཁོང་མོར་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཕུལ་ཡོད་འདུག
དེའི་སྐོར་ལ་ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ཀྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་མོ་སི་ཌ་ཧྥ་ནི་ལི་ལགས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཊུ་ཝི་ཊུར་ཐོག་ཏུ། སྨན་པའི་ལམ་སྟོན་འོག མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ཀྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་ཕྱིར་འགྱངས་ཀྱིས་ཉིན་གྲངས་ ༢༡ རིང་བཙོན་ཁང་ནས་བཏང་སྟེ་སྨན་བཅོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉིན་དེ་དག་རིང་ཁོང་མོའི་སྐྲན་ནད་ཕྱིར་འདོན་པ་དང་རུས་པར་གཤག་བཅོས་བྱེད་དགོས་པ་རེད། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་མོའི་སྐྲན་ནད་ཉེན་ཁ་ཅན་དུ་གྱུར་མེད་ཀྱང་། ཟླ་གསུམ་རེའི་ནང་དུ་ཐེངས་གཅིག་ངེས་པར་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དུ་འགྲོ་དགོས། ཞེས་བརྗོད་འདུག
ཁོང་མོའི་ཁྱོ་ག་ཊ་གྷི་རཱ་ཧ་མཱ་ནི་(Taghi Rahmani) ལགས་དང་ཁོང་མོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས། ཨི་རན་གཞུང་གིས་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ཉིན་གྲངས་ ༢༡ རིང་ཁྲིམས་ཆད་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་ཨི་རན་གཞུང་གིས་ཁོང་མོ་ཆ་རྐྱེན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་འཕྲལ་དུ་བཙོན་གྲོལ་གཏང་རྒྱུ་དང་། ཉུང་མཐར་ཡང་ཟླ་གསུམ་རིང་ཁོང་མོའི་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཆེད་དུ་ནད་དགོངས་སྤྲོད་དགོས། ཞེས་བརྗོད་འདུག
ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གི་འགན་འཛིན་ཇོར་ཇེན་ཝ་ཊ་ནི་ཧྥ་རེ་ཌི་ནི་སི་(Jorgen Watne Frydnes) ལགས་ཀྱིས། ང་ཚོས་ཨི་རན་གཞུང་ལ་ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་འཕྲོད་བསྟེན་དཀའ་ངལ་སླད་ཉིན་གྲངས་ ༢༡ རིང་ནད་དགོངས་སྤྲད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གཏན་དུ་བཙོན་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གཙོས་འཛམ་གླིང་གི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། ཉིན་གཅིག་ཁོང་མོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཤར་བའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་འདུག དེ་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པའི་མགྲིན་ཚབ་པས། ཨི་རན་གཞུང་གིས་ལྕམ་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་མྱུར་དུ་བཙོན་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པ་མ་ཟད། ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་རང་དབང་གི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་མཁན་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་བཙོན་འཇུག་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་པའི་ཨི་རན་གྱི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ཚང་མ་གློད་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་འདུག
ལྕམ་ནཱར་གྷེ་སི་མོ་ཧན་མཱ་དཱི་ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལོར་ཨི་རན་གྱི་ (Zanjan) མངའ་ཁོངས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་(Qazvin) གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ནས་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་ཐོག་སློབ་གཉེར་བྱས། ཁོང་མོས་སློབ་ཆེན་འགྲིམས་བཞིན་པའི་སྐབས་ནས་བཟུང་ཨི་རན་ནང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཀག་རྒྱའི་འོག་བུད་མེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བཀག་འགོག་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་མང་པོ་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལས་ཀ་མ་རག་པ་དང་ཉེས་ཅན་པའི་ཐོ་ཁོངས་སུ་བཅུག་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་རིམ་པར་འཕྲད་མྱོང་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཡས་མས་སུ་ཁོང་མོས་གསར་འགོད་པའི་ལས་ཞོར་དུ། བཅོས་སྒྱུར་དང་ཐབས་བྱུས། ཐབས་ལམ (The reforms, the Strategy and the Tactics) ཞེས་པའི་རྩོམ་རིག་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཅིག་བརྩམས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་ཨི་རན་ནང་བཅོས་སྒྱུར་གཙོ་འདོན་བྱེད་མཁན་གསར་འགོད་པ་རཱ་མ་ནེ་ (Rahmani) དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་མ་ཐག ཁོང་མོའི་བཟའ་ཟླ་ཨི་རན་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༡༤ བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་ཁོང་མོ་ཐོག་མར་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ བར་འཛིན་བཟུང་ཐེངས་མང་བྱས་མྱོང་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་བསྐྱར་དུ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༡༡ བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། འོན་ཀྱང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པ་དང་། ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་ཀྱིས་ཨི་རན་གཞུང་ལ་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཏེ་ཁྲིམས་ཆད་ཆག་ཡང་བཏང་ནས་ལོ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་ནས་ཀློད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་བསྐྱར་དུ་ཨི་རན་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ཁོང་མོར་ལོ་བཅུའི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ་ད་ལྟའང་བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བྱམས་པ་ཚེ་རིང་། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
