རྒྱ་ནག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་པ།

རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་ཞིབ་པ་མཁས་དབང་སྦ་ར་མ་ཆ་ལ་ནི་༼ Brahma Chellaney ༽མཆོག་གིས་བརྩམས་ཤིང་། ཕྱི་ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱ་གར་དུས་བབ་ཀྱི་ཚགས་ཤོག་ནང་དུ་བཏོན།

བོད་བསྒྱུར་མཁན།  བཀྲ་ལྷ་ཉི་མ་རྡོ་རྗེ།

བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ནས་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་ཉིན་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་འགལ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཉེ་བའི་ཆར་པེ་ཅིང་གཞུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་མཚན་སྨད་ཞུ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེར་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་༼འཆི་གསོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་༽ཞིག་ནང་ཚུད་ཡོད་པའི་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།  སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༣༠ ཉིན། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིར་སོན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྫུན་ཆས་སྤྲས་ནས་བོད་ཀྱི་མཐོ་སྒང་བརྒྱུད་དེ། ཉིན་ ༡༣ རིང་ངལ་དུབ་ཆེ་བའི་གོམ་བགྲོད་བཅད་དེ་འཕགས་བོད་ས་མཚམས་བརྒལ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བདེ་འབྱོར་བྱུང༌།  ཁོང་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཚུལ་དེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་ཉིན་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་ཤེས་ཚོར་མ་བྱུང༌། དུས་དེ་ནས་བཟུང༌། ཁོང་ནི་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་འགོག་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་གྱི་མཚོན་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

ཧང་སང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། ད་ཆ་མིག་དཔེར་འོས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགྲ་བོ་དྭངས་མ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ངོས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁོང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་བཞིན་གདུག་རྩུབ་དང་རང་ཤེད་ཆེ་བ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཆར་གཞི་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་ནང་གི་སྔར་ཡོད་ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ཉམས་དམས་སུ་བཏང་ཆེད་ཁོང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་བཏོན་ཏེ། བོད་ཀྱི་ས་ཆ་དུམ་བུར་བགོས་ཏེ་ས་ཁྲ་གསར་བཟོ་དང༌། ལོ་རྒྱུས་བསྐྱར་བྲིས། ལྷག་པར་བོད་མི་རྣམས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སུ་འགྱུར་ཆེད་རྒྱའི་ཧན་མི་རིགས་འབོར་ཆེན་བོད་ནང་གནས་སྤོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།     འོན་ཀྱང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཞི་འཇམ་གྱི་ནུས་སྟོབས་དེས་རྒྱ་གཞུང་ལ་མཚོན་ན་འགོག་ཏུ་མེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་འདིས་ཁོང་ཚོར་བློ་འཚབ་བཟོས་ཡོད། དེས་ན་དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་སུན་གཙེར་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་ནང་གཞིས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་བཟོད་བརླག་བྲལ་བའི་བཙན་གནོན་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་མཚོ་སྔོན་དང༌། ཀན་སུའུ། ཟི་ཁྲོན། ཡུའུ་ནན་བཅས་ཀྱི་ནང་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་ཡོད།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་མཐོར་བཏེགས་པ་འདིས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་སྟབས། འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་ངང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ཐབས་ལམ་ནང་བསྐྱར་ལོག་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཉེ་དུས་ཁོང་ལ་མཚན་སྨད་ཞུ་བར་ཆ་མཚོན་ན།  ༼ནང་པའི་ཆོས་གོས་གྱོན་པའི་སྤྱང་ཀི།༽ ༼གཅན་གཟན་གྱི་སྙིང་དང་མིའི་ངོ་གདོང་ལྡན་པའི་བདུད་སྲིན།༽

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་དེ་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ནས་དོར་ཟིན་རུང༌།  བོད་དེ་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་རྩོད་རྙོག་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་བཞིན་རྒྱ་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་བརྒྱུད་ལམ་ནང་ཁོང་ད་དུང་༼ཁ་བྲལ་བ་༽ཞེས་མིང་འདོགས་ཀྱིན་ཡོད།

ཉེ་དུས་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ནང་རང་གི་ཚོང་འབྲེལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ལ་ཐུབ་ཚོད་བཏང་ནས་རྒྱལ་ས་ཇོ་ཧན་སེ་སྦག་ལ་སྐོང་ཚོགས་བྱ་འཆར་ཡོད་པའི་ཞི་བའི་ཚོགས་འདུར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་བཅར་རྒྱུར་དགག་བྱ་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ནས་བོད་ལ་༼ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་དགོས་པའི་༽གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དང༌། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མ་ནས་རྒྱ་གཞུང་ལ་༼གཞིས་སྡོད་བོད་མིའི་ཐོག་དམ་དྲག་གི་སྲིད་བྱུས་འཕྲལ་དུ་མེད་པ་བཟོ་དགོས་༽ཞེས་གྲོས་ཆོད་ལོགས་སུ་བཞག་སྟབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། གོང་གི་གྲོས་ཚོགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་སེལ་ཐབས་འགོ་འཛུགས་གནང་བ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས་ཡོད།  ༡༩༥༦ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཆེད་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་སྐབས་སྲིད་བློན་ནེ་རའོ་མཆོག་༼རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་སྤུན་གྲོགས། སྤུན་གྲོགས།༽ཞེས་པའི་ནད་འབུས་མྱོས་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་པས་ཁོང་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་བདེ་འཇགས་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁོང་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་བློ་ཁ་བསྒྱུར། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སྤྱི་ལོ་    ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ    ༣    པའི་ཚེས་    ༡༧    ཉིན་ལྷ་སའི་ནོར་བུ་གླིང་ཁའི་ཕོ་བྲང་ནས་རྫུན་ཆས་སྤྲས་ཏེ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཐུབ་མེད་ན་ཁོང་ཡང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ལས་ངན་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་ངེས་པ་རེད། ༼ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༩༥ ལོར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་དགུང་ལོ་དྲུག་ལ་ཕེབས་སྐབས་པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་རྗེས་གར་སོང་ཆ་མེད་ལ་གྱུར་ཡོད། ༽

དོན་དངོས་ཐོག་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་མིའི་སྒེར་ལངས་ཆེན་མོ་ལངས་དགོས་པའི་མཐའ་མའི་རྐྱེན་དེ་ཡང་རྒྱ་དམག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་སྐུ་སྲུང་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་རྒྱའི་དམག་སྒར་དུ་འཁྲབ་སྟོན་ལ་གདན་ཞུ་བྱས་པ་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་མིས་བཙན་འཁྲིད་བྱ་རྒྱུར་འཇིགས་ནས་ལངས་བ་ཞིག་རེད། ལོ་གཅིག་ལྷག་རིང་གི་སྒེར་ལངས་ཆེན་མོ་དེ་ཁྲག་དྲི་དྲོ་བའི་ངང་བཙན་གནོན་བྱས་ཡོད།

གལ་སྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཐུབ་མེད་ཚེ་རྒྱ་གཞུང་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྫུན་མ་ཞིག་ཁྲི་འདོན་བྱས་པ་བཞིན། སྔོན་མ་ཞིག་ནས་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་ཀྱིས་རང་འདོད་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡང་རྫུན་མ་ཞིག་ཁྲི་འདོན་བྱས་ཡོད་ངེས། ཡིན་ཡང་ད་ཆ་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་བྱོལ་ལ་བཞུགས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་རྒྱུར་བསྒུག་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་གང་ཡང་མེད། དེས་ན་རྒྱ་གཞུང་གི་འཆར་གཞིར་དོ་ཕོག་གཏོང་ཆེད་ཞལ་བཞུགས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་འགྲོ་ལུགས་སྒྲིག་འཛུགས་གསལ་པོ་ཞིག་འདིང་དགོས།

དོན་དངོས་ཐོག སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༣ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༣ མཆོག་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་ནང་ཞལ་བཞུགས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔར་ཕེབས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་མ་བཞེས་པའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་རིང་གི་བར་སྟོང་རིང་མོ་ཞིག་ལྷག་པ་དང་དེའི་རིང་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འཛུལ་འགོ་བཙུགས་ཚར་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་རང་བཙན་ཤོར་ཡོད།  དེ་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།  དགོས་ངེས་ལས་རིང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བར་སྟོང་ཆེན་པོ་ལྷག་པ་དང༌། ༡༩༤༩ ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་ཡུན་ནང་རྒྱ་ནག་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁ་ཐོར་དུ་གནས་དུས། བོད་དེ་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ར་སྤྲོད་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ཆེད་དུ་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཁོངས་སུ་འཛུལ་མེད་པ་བཅས་རེད།
སྔར་ལྟར་ཤུལ་འཛིན་གྱི་རིང་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྷག་ན་དེས་བོད་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་རག་རྒྱུར་འགོག་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཞིག་བཟོ་ངེས། དེས་ན་ཁྲི་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དེ་སྔོན་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་བཞིན། སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་དེ་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་ལས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པའི་བོད་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་མིན་པ་སོགས། སྐུ་ཕྲེང་ ༡༥ པའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁ་གསལ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ཡང་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི། ༡༩༩༩ ལོར་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་པའི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བདུན་པ་མཆོག་གིས་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ངང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཤུལ་འཛིན་ཞིག་བྱ་ཐུབ་མིན་དེ་ཡིན།

རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན་བོད་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་དེ་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་དེ་ས་ཆའི་གནས་བབ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པར་དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གནའ་དུས་ཀྱི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་བོད་དེ་བཟས་སྟབས་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་སུ་གྱུར།

ཉེ་ལམ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གྲོས་ཆོད་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོར་ཐུགས་འཁུར་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་གནས་ཚང་གཡར་བའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། དེ་ནི་རླབས་ཆེན་རོགས་འདེགས་ཙམ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་འཐབ་བྱུས་ལ་མཁོ་བའི་རྒྱུ་ནོར་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་མེད་ན་རྒྱ་གར་དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ལས་དམག་དཔུང་གི་སྡེ་ཤོག་འགའ་ཤས་ཀྱི་སྐྱོ་བ་ཆགས་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལ་ཤེས་ཡོན་དང་དགོས་མཁོའི་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་རྒྱུ་ཚུད་པའི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ལྟ་རྟོག་བྱེད་རྒྱུར་འོས་འགན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད།  ད་ཆ་རྒྱ་གཞུང་གི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་དྲྭ་ཐོག་ནས་ས་ཐོག་བར་གྱི་བྱ་བཞག་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ནས་ཁྲི་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལྐོག་གསོད་བྱེད་རྒྱུའི་ངན་ཇུས་ཤོམ་རྒྱུར་དོགས་ཟོན་བྱེད་དགོས།།