ཁ་སང་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་བཞི་ངྷ་སར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་གོ་སྒྲིག་འོག་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་བསྐྱངས་སོང་།
ཧྥ་རན་སིིའི་གྲོས་ཚོཊ་གོང་མའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོཊ་པའི་ཚོཊ་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཇན་ཧྥོང་སི་ཝ་སི་ཧོམ་བྷར་ཌི་ (Jean-Francois Humbert)ལགས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་འོག གྲོས་ཚོཊ་གོང་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་མེ་ཤར་བྷེར་སིན་ ( Mr Michel Berson) ལགས་དང་། སྐུ་ཞབས་བྷོར་ནཱར་ཌི་ཧྥོར་ནཱར་ (Bernard Fournier) ལགས། སྐུ་ཞབས་ཨན་ཊི་རིས་གྷ་ཌོན་ལེན་ (Andre Gattolin) བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བསྟི་གནས་བཞུགས་སྒར་ངྷ་རམ་ས་ལར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གྱི་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༢།༠༠ པའི་ཐོག བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུཊ་ཕྱི་དྲིལ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་ཚོཊ་ཁང་དུ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་འོག གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་བསྐྱངས་སོང་།
སྐབས་དེར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྐབས། ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་ཁོང་ཅག་བཞུགས་སྒར་དུ་འབྱོར་ཏེ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད་པ་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་ཡོད་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང་སོང་། སྐུ་ཞབས་ཇན་ཧྥོང་སི་ཝ་སི་ཧོམ་བྷར་ཌི་ལགས་ཀྱིས་ཁོ་རང་ངྷ་སར་ཡོང་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ད་རེབ་ཀྱི་ཁོང་ཅག་ལ་ཐུན་མོང་གི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་དང་། འདིར་ཕེབས་པའི་རོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཧྥ་རན་སིའི་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།
ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། འདས་བའི་ལོ་མང་རིང་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་པ་ཚོས་བོད་དོན་ཐོག་ཚོགས་འདུ་མང་པོ་ཚོགས་ཟིན་པ་དང་། ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་ཡོད་ཅིང་། འབྱུང་འགྱུར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་ལའང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་འདུག ཁོང་གིས་ “དེང་སང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་དྲག་སྤྱོད་ཐོག་སེམས་འཚབ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། བོད་ཀྱི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་འཐབ་རྩོད་འདི་ལ་ཐུགས་སྣང་ངོས་འཛིན་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་ཨང་བདུན་པ་གཞོན་ནུ་ཞིག་གིས་ ‘ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་རེད་དམ་’ ཞེས་བཤད་ཡོད། དེ་རིང་ང་ཚོས་དྲི་བ་དེ་རང་ཉིད་ལ་འདྲི་དགོས” ཞེས་བརྗོད་སོང་།
དེའི་རྗེས་སུ་སྐུ་ཞབས་མེ་ཤར་བྷེར་སིན་ལགས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ངྷ་སར་ཉིན་གསུམ་སྡོད་པའི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་ཐུང་ནའང་། བོད་དོན་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བོད་མི་ཚོར་རང་དབང་གི་མངོན་འདོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་སོགས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང་། ཡུ་རོབ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་དེབ་དང་པར་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཤེས་པ་ལས་དེ་ཙམ་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། ཁོང་ཅག་གིས་ད་རེབ་དངོས་སུ་མཐོང་ཐོས་བྱུང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་བོ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་སོང་། ཁོང་གིས་“ ང་ཚོས་ ༢༠༠༨ ལོར་ནས་བཟུང་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་གདུག་རྩུབ་སྲིད་བྱུས་འོག་དཀའ་སྡུག་ག་ཚོད་མྱོང་གི་ཡོད་མེད་ཧ་གོ་པ་རེད། བོད་མི་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་འདིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་དེར་ང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་གི་རིན་ཐང་ལ་བརྩི་མཐོང་མ་བྱས་པ་རེད། གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་པ་ཚོར་བསམ་ཚུལ་མ་འདྲ་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གིས་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ངས་ཧྥ་རན་སིའི་ནང་བཤད་མྱོང་ཡོད་ལ། དེ་རིང་ངྷ་རམ་ས་ལར་སླར་ཡང་བཤད་དགོས་བྱུང་པ་རེད” ཅེས་སོགས་བརྗོད་བྱུང་། མཇུག་ཏུ་ཁོང་གིས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་སེལ་ཏེ་བོད་མི་ཚོར་མིང་དོན་མཚུངས་བའི་རང་སྐྱོང་གི་རང་དབང་ཞིག་འཚོལ་ཐབས་གནང་གི་ཡོད་པ་དེར་ཚང་མས་རྡོག་རྩ་གཅིག་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་བྱུང་།
ལྗང་ཁུ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཨན་ཊི་རིས་གྷ་ཌོན་ལེན་གྱིས་ “ ང་ཚོར་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དངོས་ཡོད་བདེན་པ་བརྗོད་རྒྱུའི་འོས་འགན་ཡོད། ང་ཚོས་ཐེངས་འདིར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རེ་འབོད་འཁྱེར་ཏེ། ང་ཚོའི་ཧྥ་རན་སའི་གཞུང་བརྒྱུད་ནས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་གི་བྱེད་སྟངས་ལ་བསྟུན་ཏེ་སྲིད་བྱུས་གསར་བ་གཏན་འབེབས་དང་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣ་དག་ལ་རེ་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་ནག་ནང་བོད་རིགས་གཅིག་པོ་མིན་པར་ནང་སོག་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་དག་ཚོས་ཀྱང་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོས་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་གཟིགས་སྐོར་པེ་ཅིན་དུ་མ་ཕེབས་སྔོན་ལ་རྒྱལ་སྤྱིིིིའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོས་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་གཞུང་དང་སྲིད་འཛིན་ཧོད་ལན་ཊི་གཉིས་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ལྷག་པར་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་གསར་བ་ཞི་ཅིན་ཕིན་ལ་ཐུགས་འཕྲད་སྐབས་གླེང་སློང་བྱེད་དགོས་པའི་སྣོན་ཤུགས་སྤྲད་སྟབས། ཧྥ་རན་སའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོ་འདིར་མ་ཡོང་བའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ། ཧྥ་རན་སིར་མི་མང་གི་བསམ་ཤོག་ཅིག་བསྡུས་པའི་ནང་ ༨༠ བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུའི་རྒྱ་ནག་ལ་ཞེད་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ༧གོང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་ཧྥ་རན་སིའི་མི་མང་གིས་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག ཁོང་གིས་ “ འཛམ་གླིང་གི་སྲིད་གཞུང་ཚང་མས་རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་སྟེང་ནས་བདེན་པ་བརྗོད་དེ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་ན། རྒྱ་ནག་ལ་ཏན་ཏན་འགྱུར་བ་འགྲོ་ངེས་རེད་ ” ཅེས་བཤད་སོང་།
མཐའ་མའི་གསུང་བཤད་ནང་སྐུ་ཞབས་བྷོར་ནཱར་ཌི་ཧྥོར་ནཱར་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ཧྥ་རན་སི་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་རང་དབང་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་རེད། འདས་པའི་ལོ་བཅུའི་ནང་བོད་དོན་ལས་ཀ་གནང་སྐབས། མཚམས་རེར་བོད་མི་ཚོར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་མ་མཚམས་རེར་གྲོགས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཡོང་གིན་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སོགས་བརྗོད་བྱུང་།
ཐེངས་འདིའི་ཧྥ་རན་སའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་བཞིའི་ནང་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཚོགས་པ་དང་ལྗང་གུ་ཚོགས་པ། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ། མི་མང་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་རེད།
སྤྱིར་བཏང་ཡག་པོ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་བ་དེ་ཚོར་ཕར་འབྲེལ་བ་བཟུང་། ཁོང་ཚོ་ཚུར་སྐད་བཏང་དེ་འདྲ་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད། བོད་དོན་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྒྱ་ནག་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་གི་ཁ་གཏད་ནས་བོད་པ་ཚོའི་མངོན་འདོད་ལས་བསླ་བོར་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་བྱ་བ་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་ཚང་མ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རོགས་རམ་ཁོ་ནར་བརྟེན་དགོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་འགྲིག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེས་ང་ཚོ་སྒྱིད་ལུགས་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་མགོ་སེར་དེ་ཚོ་གཞུང་འབྲེལ་འགྲོ་སོང་ཐོག་ནས་འདིར་ཡོང་སྟེ་སྐད་ཆ་སྙན་པོ་རེ་ཤོད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནའང་ཕྱོགས་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས། ཆབ་སྲིད་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ཁོ་རང་ཚོས་ཁོ་རང་ཚོའི་གཟི་བརྗིད་འདྲ་བོ་ཞིག་ཏུ་རྩི་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
ད་རེས་གཅིག་པུ་མ་རེད་ལོ་ལྟར་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་དང་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་མང་པོ་ཞིག་རྡ་རམ་ས་ལར་བཅར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་དང་དམངས་གཙོ་དང་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པ་མང་པོ་སྔ་རྗེས་སུ་འབྱོར་ཡོད་པ་རེད། འདིར་ཡོང་སྟེ་རྡ་སའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་དགོན་སྡེ་ཁག། ལས་ཁུངས་ཁག་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་རེ་གནང་སྟེ་སྐད་ཆ་སྙན་པོ་རེ་བཤད་རྗེས་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་བ་རེད། ཁོང་ཅག་འདིར་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་ཁྱེད་ཆག་གིས་བོད་དོན་ལ་ད་བར་གྲུབ་ཟིན་པ་ག་རེ་ག་རེ་ཡོད། མ་འོངས་པར་དུས་ཚོད་རྒྱས་བཅད་ནང་ག་རེ་ག་རེ་བསྒྲུབ་འཆར་ཡོད། དེ་འགྲུབ་པར་གྲ་སྒྲིག་དང་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་ཀྱི་དྲི་བ་གཏོང་མཁན་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁྱེད་ཀྱི་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ།། ཟེར་ནས་བསྡད་པ་རེད། འདི་ང་ཚོའི་ཞན་ཆ་རེད།