འབའ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་ཐོག་མར་ལྷ་སར་ཡོང་སྟེ་སྡེ་བ་གཞུང་གི་སྐུ་དྲག་དང་དབང་ཆ་ཡོད་མཁན་ཚོར་འབྲེལ་བྱས་ནས་བོད་ནང་གསར་བརྗེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་སྟབས། ཕྱིའི་རྒྱབ་བརྟེན་གུང་ཁྲན་དམག་མི་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པར་འཁྲིད་ཡོང་བ་རེད་ཟེར།
ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༦ ཉིན་གྱི་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༢།༠༠ སྟེང་། ངྷ་ས་མེག་གྷན་ཉིན་སློབ་ཚོཊ་ཁང་དུ་ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དང་བླངས་སློབ་མ་ཁག་ཅིག་གི་གོ་སྒྲིག་འོག ༼མི་རིཊ་ཀྱི་དཔའ་བོ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་ལ་མྱ་ངན་རྗེས་དྲན་བགྲོ་གླེང་༽ཞེས་པ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་སོང་ལ། བགྲོ་གླེང་གི་གདན་ཞུ་སྐུ་མགྲོན་དུ་སྤྱི་འཐུས་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལཊ་དང་རང་དབང་ཉམས་ཞིབ་པ་ཨ་ཚོགས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་ལཊ། ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དགེ་རྒན་གཙང་ཕྲུག་སྟོབས་ལཊ་བཅས་དང་། དེ་བཞིན་ངྷ་ས་ཁུལ་གྱི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོཊ་བཅས་མི་ ༡༠༠ ཙམ་འཛོམས་སོང་། བགྲོ་གླེང་ཐོག་འབའ་བ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་མཆོག་གི་ནང་མིར་ཐུཊ་གསོའི་འཚམས་འདྲི་དང་སྐར་མ་གཅིག་རིང་ངག་བཅད་མྱ་ངན། གོ་སྒྲིག་པས་དམ་པ་ཁོང་གི་མི་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་དང་བགྲོ་གླེང་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་དམིགས་ཡུལ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་གནང་རྗེས། བགྲོ་གླེང་བ་གསུམ་གྱིས་དམར་ཤོག་རིང་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་གླེང་བ་ཞེས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕུན་དབང་རྒྱལ་གླེང་བ། བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་གླེང་བ་བཅས་བརྗོད་གཞི་གསུམ་གྱི་ཐོག་གཏམ་བཤད་དང་མཇུག་ཏུ་དྲི་བ་དྲི་ལན་བཅས་གནང་སོང་།
སྐབས་དེར་སྤྱི་འཐུས་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལཊ་ཀྱིས་དམར་ཤོག་རིང་ལུཊ་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་གླེང་བ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་སྐབས། ༡༩༠༤ ལོར་འབའ་བར་མི་མང་ཡར་ལངས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་མན་ཇུའི་ཨམ་བན་ལས་རོཊ་དང་དམག་མི་ཚང་མ་བསད་པ་དང་། མན་ཇུས་དམག་མི་བཏང་སྟེ་འབའ་བའི་མི་མང་པོ་དམར་གསོད་བཏང་བའི་ཁོར་ཡུག་ནང་འབའ་བ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱིའི་མི་རིཊ་ཀྱིས་སོ་སོའི་ལུང་པར་བཙན་གནོན་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ལས་སྐྱོབ་ཆེད་ཁོང་རྒྱ་ནག་ནང་སོང་སྟེ་མ་ཁེ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུཊ་ཀྱི་མི་རིཊ་ལྟ་གྲུབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་ཕྱི་སྲིད་རིང་ལུཊ་བཅས་ལ་སློབ་སྦྱོང་རིམ་པ་གནང་སྟེ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིཊ་ལ་འདྲ་མཉམ་དང་གཉའ་གནོན་མེད་པའི་སྒྲིག་འཛུཊ་ཤིག་འཛུཊ་ཆེད། ༡༩༣༩ ལོར་ཁྲོན་ཆིན་དུ་ཚོཊ་འདུ་ཤིག་གི་སྐབས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་དང་། མཐའ་མར་ཁོང་རང་ལྷ་སར་བསླེབས་ནས་བཀའ་བློན་དང་སྐུ་དྲག གནད་ཡོད་མི་སྣ་བཅས་ལ་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བར་འབད་བརྩོན་གནང་ནས་བོད་སྤྱི་ཡོངས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཆེད་ལྷ་སར་དགེ་རྒན་བྱས་པ་དང། དེ་དུས་ཁོང་གིས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཚེ། བོད་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་བསམ་བློ་འཁུར་ནས་ཡོང་བ་དང་། སེམས་ནང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་བསྐྲུན་རྒྱུ་བསམ་ཡང་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་སྟབས། ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ནང་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བའི་ལམ་ཁ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་མིའི་གཡོ་སྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་གསལ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོའི་ཆིན་ཏོ་མི་རིགས་ཚོགས་འདུ་སྐབས་མི་རིགས་ལྟ་བ་དང་རྒྱ་ནག་མི་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་བར་རྩོད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟབས། རྒྱ་མིས་ཁོང་གི་ལངས་ཕྱོཊ་གསལ་བོ་ཤེས་ཏེ་ཁོང་མུ་མཐུད་བོད་ནང་བསྡད་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་ཡོད་པ་ཤེས་ནས་པེ་ཅིན་དུ་བོས་ནས་ལོ་ ༡༨ རིང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་སྐོར་སོཊ་བརྗོད་སོང་།
ཡང་ཁོང་གིས། “ མི་རིཊ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཆོག་པ་མ་ཁུ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུཊ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ངོ་མ་རེད། གལ་སྲིད། མི་སུ་ཞིག་གིས་མི་རིཊ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་ངོས་ལེན་མེད་ཚེ། དམར་ཤོག་རིང་ལུགས་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་ཞེས་ལེ་ཉིན་རིང་ལུཊ་ནང་བཤད་ཡོད། ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་ལཊ་ཀྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་ཆོག་པའི་ལངས་ཕྱོཊ་སྲིད་བྱུས་བོད་ནང་ལ་འཁྱེར་ཡོང་བར་ཁོང་བཙོན་ཁང་འགྲོ་དགོས་པའི་ནག་ཉེས་ཆེ་ཤོས་ཡིན། ཡིན་ནའང་། ཁོང་ཀློད་གྲོལ་བཏང་རྗེས། ༡༩༨༢ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་སྐབས་མི་རིཊ་རྩ་ཁྲིམས་སྐོར་ལ་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོ་ཁོང་རང་ཆཊ་བསྡད་ཡོད། ཁོང་གིས་མ་ཁེ་སིའི་མི་རིཊ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་མི་རིཊ་འདྲ་མཉམ་རེད། མི་རིཊ་འདྲ་མཉམ་མེད་ན་མི་རིཊ་མཐུན་སྒྲིལ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཡོང་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་མི་རིཊ་འདྲ་མཉམ་དང་མཐུན་སྒྲིལ། ཕན་ཚུན་རོཊ་རམ་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོཊ་རིང་ལུཊ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་འཛུཊ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བར་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་ནང་མི་རིཊ་འདྲ་མཉམ་བརྩད་ཡོད།” ཅེས་བརྗོད་སོང་།
ཡང་ཁོང་གིས། “ འབའ་བ་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་སྐུ་གཤེཊ་ཚར་དུས་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱེད་ཀྱིན་འདུག ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་འབའ་བ་ལ་གདེང་འཇོག་གནང་བའི་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོན་པོ་རེད། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ནང་ཁོང་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་ཡོང་སྐབས། ཁོང་གིས་བོད་ལྭ་གྱོན་པ་མ་ཟད། ང་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་རེད་ཅེས་གསུང་བ་དེ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གདེང་འཇོག་གནང་སྟངས་ཤིག་རེད། ཡིན་ནའང་། དེའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་བལྟས་ཡོང་དུས། སྐབས་དེར། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཕྱག་འཚལ་རོགས་རྗོད་སྐབས། ཀྲང་གིས་ང་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ཞིག་གིས་ཕྱག་འཚལ་ན་མི་འགྲིག་པར་བཤད་པ་དང་། ཁོ་རང་ལྷ་སར་བསླེབས་ནས་ཀྱང་མའོ་ཡི་བཀའ་བཀོད་ལྟར་ཕྱག་འཚལ་རྒྱུ་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པར་འབའ་བ་ལ་ཀྲང་ཅིན་ཝུའུ་ཡི་ཚབ་བྱས་ནས་ཕྱག་འཚལ་བཅུག་པའི་སྐད་ཆ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན། སྐབས་དེར་ཁོས་བོད་ལྭ་གྱོན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡང་འདྲ་བོ་ཡོད་ཀྱང་། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིའི་དབང་བསྒྱུར་དང་ལེན་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཁོ་ཚོས་བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་གུས་ཞབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་པའི་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་བཤད་སྟབས། འབའ་བས་བོད་ཀྱི་ལྭ་བ་གྱོན་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་འབའ་བས་དགའ་མོས་ཐོག་ནས་གྱོན་ཡོད་མེད་བཤད་ཁག་པོ་རེད། ༧གོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་ལ་མཚོན་ན་འབའ་བ་སྐུ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་གསུང་འཕྲིན་དུས་ཐོག་བསྩལ་བ་དྲིན་ཆེན་ལ་དྲིན་ལན་གནང་སྟངས་ཤིག་རེད་བསམ་ཀྱི་ཡོད། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་དེ་སྔ་ནས་ང་རང་ནང་པ་ཕྱེད་ཀ་དང་དམར་ཤོག་ཕྱེད་ཀ་ཡིན་གསུངས་ཡོད། ༧གོང་ས་མཆོག་དམར་ཤོག་ཕྱེད་ཀ་བཟོ་མཁན་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་རེད། ” ཅེས་བརྗོད་སོང་།
ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དགེ་རྒན་གཙང་ཕྲུག་སྟབས་ལགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གླེང་བ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་སྐབས། ༡༩༡༤ ལོ་ནས་བཟུང་དེ་སྔོན་ཡུ་རོབ་ནང་དེང་དུས་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་བསྐྱོད་མཁན་ལུང་ཤར་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རྒྱལ་གྱིས་མགོ་ཁྲིད་ནས་སྐབས་དེའི་བོད་གཞུང་ལ་གསར་བརྗེ་བྱེད་སྐབས། ཁོང་གི་རང་གཤིས་ལ་ལྟ་སྟངས་ཡོད་པ་དང་ཚོགས་པའི་ནང་ནང་རུལ་བ་བྱུང་ནས་ཁོང་གི་གསར་བརྗེ་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་རེད། དེའི་རྗེས་ཀ་ལོན་སྦུག་ཏུ་ནུབ་བོད་ལེགས་བཅོས་སྐྱིད་སྡུག་ཅེས་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ཀྱང་། ཚོགས་མིའི་སྦོམ་མདའ་རབ་དགས་གོ་མིན་ཏང་གི་དངུལ་བཟས་པའི་གནས་ཚུལ་ལྷག་པ་དང་ཚོགས་མི་རྣམས་བོད་གཞུང་གིས་ཕྱིར་འབུད་བྱས་པ་རྐྱང་ཡིན་སྟབས། བོད་གཞུང་དང་བོད་མིས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཐབས་མེད་པས་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད། དེའི་རྗེས་ཕུན་ཚོཊ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བོད་རིགས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་བཙུགས་ཏེ། བོད་ནང་གསར་བརྗེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་དུས། ཁོང་རང་འབྲི་ཆུ་ཤར་བརྒྱུད་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་གསར་བརྗེའི་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་འཁྲིད་ཡོད་པས་ལས་འགུལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་དེ། བོད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གསར་བརྗེ་བཙན་བྱོལ་ནང་བསླེབས་རྗེས་གཞི་ནས་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐུགས་རེའི་ནང་ཡོད་པ་བཞིན། ༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་ཆེན་པོས་སྐུ་ལས་མང་པོ་བསྐྱོན་ནས་མང་གཙོ་ཀ་བ་གསུམ་གྱི་གཞུང་ཞིག་གསར་འཛུཊ་ཐུབ་ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་སོང་།
གསར་འགོད་པ། ལྷ་སྐྱབས་རྒྱལ།
བོད་ནང་རྒྱ་མི་དང་པོ་འཁྲིད་མཁན་གྱིས་དཔའ་བོ་རེད་
གོ་སྒྲིག་གནང་མཁན་གྱི་དགོངས་པ་ཡག་པོ་ཁྱེར་ཡོད་ན་ཡང་། ཕུན་དབང་གླེང་མཁན་གྱི་མི་འདི་འདྲ་རྐྱང་རྐྱང་རེད་བྱ། ཁོང་ཚོས་བཤད་པ་ཡོད་ཚད་རྣ་ཐོས་གོ་བརྒྱུད་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་ཀྱི་ཕུན་དབང་རྩ་བ་ནས་གླེང་མི་འདུག