རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་གྱི་མངའ་སྡེ་གཉིས་དབར་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར།

ཉེ་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཤར་མངའ་སྡེ་ཨ་སམ་དང་མི་ཛོ་རམ་(Mizoram)དབར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ནས་ཡོད་པའི་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་གི་གདོང་ཐུག་བྱུང་སྟེ་ཨ་སམ་གྱི་ཉེན་རྟོག་པ་ ༥ རྐྱེན་འདས་དང་མི་གྲངས་ ༨༠ ལྷག་ལ་རྨས་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད་འདུག

Assam CM Himanta Biswa Sarma lays wreath and pays tribute to six Assam police personnel who lost their lives in Assam-Mizoram border clash, at SP office in Cachar district, on July 27, 2021; (PTI Photo)

དེ་ཡང་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཨ་སམ་དང་མི་ཛོ་རམ་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་ས་མཚམས་གྲོང་སྡེ་ལེ་ལ་པུར་ (Lailapur) དུ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་པའི་དབར་མེ་མདའ་གཞུ་རེས་བྱས་ཏེ་ཨ་སམ་ཕྱོགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཕོག་པར་བརྟེན། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧི་མན་ཏ་བྷི་སི་ཝ་སར་མ་ (Himanta Biswa Sarma) ཡིས་སྒེར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཊུ་ཝི་ཊར་སྟེང་། རང་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ཏེ་མངའ་སྡེའི་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་གྱི་ང་ཚོའི་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ཉེན་རྟོག་པ་དྲུག་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པར་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང་། ངས་ཁོང་ཚོའི་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་ཞེས་བརྗོད་འདུག་ལ། ཕྱིས་སུ་མངའ་སྡེའི་ལས་ཁུངས་ངོས་ནས་ཉེན་རྟོག་པ་ ༥ རྐྱེན་འདས་སོང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད་པ་རེད། ཡང་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སར་མ་ཡིས། གདོང་ཐུག་ཁྲོད་རྐྱེན་འདས་སོང་བའི་ཉེན་རྟོག་པའི་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་རྣམས་ལ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་ ༥༠ རེ་དང་། ཁྱིམ་མི་གཅིག་རེ་ལ་གཞུང་གི་ལས་ཀ་སྤྲོད་རྒྱུ། དེ་བཞིན་གདོང་ཐུག་ཁྲོད་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པ་རྣམས་ལ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་རེ་དང་། རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་ས་མཚམས་སུ་བགོ་འགྲེམ་བྱེད་པའི་ཉེན་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཟླ་གཅིག་གི་གླ་ཕོགས་འཕར་མ་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ས་མཚམས་ཁུལ་དུ་དམིགས་བསལ་དྲག་དམག་ ༤༠༠༠ འགྲེམ་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་ཡང་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།

ཨ་སམ་གྱི་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་ངོས་ནས་ཐེངས་འདིའི་གདོང་ཐུག་དེ་ནི་མི་ཛོ་རམ་གྱི་མི་སྐོར་ཞིག་གིས་ལེ་ལ་པུར་གྲོང་སྡེར་ཡོད་པའི་ཨ་སམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣའི་ཐོག་རྡོ་གཞུས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་འདུག་ནའང་། མི་ཛོ་རམ་གྱི་ནང་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི་གསལ་བཤད་ནང་། ཨ་སམ་གྱི་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་པ་ ༢༠༠ ལྷག་ཅིག་བཙན་དབང་གི་ཐོག་ནས་དབུས་གཞུང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ཉེན་སྲུང་འོག་ཡོད་པའི་འཛིང་རགས་བརྒལ་ཏེ་མི་ཛོ་རམ་མངའ་སྡེའི་ནང་འཛུལ་བ་མ་ཟད། གཞུང་ལམ་སྟེང་གི་རླངས་འཁོར་འགའ་ཤས་ལ་གཏོར་བཅོམ་བཏང་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་དུའང་ཕྱོགས་གཉིས་བར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིས་མངའ་སྡེ་གཉིས་ཀའི་ས་མཚམས་ཁུལ་དུ་དབུས་ཀྱི་གཏན་འཇགས་ཉེན་རྟོག་པ་འགྲེམ་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

ཡང་ཨ་སམ་གྱི་ཉེན་རྟོག་པས་ད་ལན་གྱི་རྩོད་རྙོག་གི་རྐྱེན་རྩ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི། མི་ཛོ་རམ་གཞུང་གིས་མངའ་སྡེ་དེའི་ས་མཚམས་གྲོང་ཚོ་ཝེ་རེང་ཊི་ (Vairengte) ནས་ཨ་སམ་གྱི་ས་མཚམས་གྲོང་ཚོ་ལེ་ལ་པུར་ (Lailapur) བར་དུ་མོ་ཊའི་ལམ་ག་བསྐྲུན་ཐབས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ས་ཁུལ་དེ་ནགས་ཚལ་སྲུང་སྐྱོབ་ལྟེ་གནས་ (Reserve Forest) ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས་མི་ཛོ་རམ་གྱིས་ཁུལ་དེར་ཉེན་རྟོག་ས་ཚིགས་ (police post) ཤིག་ཀྱང་བཙུགས་ཡོད་པར་བརྟེན། ཨ་སམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་སྐོར་ཞིག་ས་ཁུལ་དེར་ཆེད་སྐྱོད་ཀྱིས་མི་ཛོ་རམ་གྱི་མི་སྣར་གྲོས་མོལ་བྱེད་སྐབས། མི་ཛོ་རམ་གྱི་མི་མང་སྐོར་ཞིག་གིས་ཨ་སམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣའི་ཐོག་རྡོ་སོགས་འཕངས་ཏེ་རྨས་སྐྱོན་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་ཛོ་རམ་གྱི་ཉེན་རྟོག་པས་ཀྱང་ཨ་སམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣའི་ཐོག་མེ་མདའ་གཞུས་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་འདུག

Tensions have been building between the two states since last month when officials in Mizoram alleged that Assam police had taken over a border post [File: EPA]

སྤྱིར་ད་ཐེངས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་དེ་ཟླ་གཅིག་གོང་ཙམ་ནས་མགོ་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཉེ་ཆར་གྱི་མེ་གདའི་དོན་རྐྱེན་དེ་མ་བྱུང་སྔོན་ཏེ། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་ཨ་མིཊ་ཤཱ་ (Amit Shah)མཆོག་གི་བཀོད་འདོམ་འོག མེ་གྷ་ལ་ཡའི་ (Meghalaya) ཤིས་ལོང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཤར་མངའ་སྡེ་ ༨ ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཨ་སམ་དང་མི་ཛོ་རམ་གྱི་ས་མཚམས་དཀའ་རྙོག་སྐོར་ནང་མོལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐོངས་ཡོད་ཅིང་། ཚོགས་ཐོག་དེར་དབུས་ཀྱི་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་ཕྱོགས་ནས་མངའ་སྡེ་གཉིས་ཀས་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ལམ་བུ་ཞིག་འཚོལ་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བྱས་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་གྲོས་མོལ་དེ་གྲུབ་ནས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་ལས་མ་འགོར་བར་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་བར་བརྟེན། ད་ལྟ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་བསྐྱར་དུ་དབུས་གཞུང་ངོས་ནས་འདུམ་སྒྲིག་གནང་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

ཨ་སམ་དང་མི་ཛོ་རམ་གྱི་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་དེ་ཡར་དེད་ན་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྔོན་བར་གཏུག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་ད་ལྟའི་མི་ཛོ་རམ་མངའ་སྡེ་དེ་ཉིད་དེ་སྔ་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་སྐབས། ཨ་སམ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་རྫོང་ཁག་ཅིག་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་ས་ཁུལ་དེར་ལུ་ཤའེ་ལུང་གཤོངས་ (Lushai Hills) ཞེས་སུ་འབོད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ནས་ལོ་ ༢༥ རྗེས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལོར་ལུ་ཤའེ་ལུང་གཤོངས་དེ་ཨ་སམ་དང་ཁ་གྱེས་ཏེ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་ཐད་སྐྱོང་ཁུལ་ (Union Territory) ཞིག་བཅས་པ་དང་། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་གཞི་ནས་མངའ་སྡེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ད་ལྟ་ཨ་སམ་དང་མི་ཛོ་རམ་དབར་ལ་སྤྱི་ལེ་ ༡༦༤ ལྷག་གི་ས་འབྲེལ་ཡོད་ནའང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༥ དང་ ༡༩༣༣ ལོའི་ས་ཁུལ་དབྱེ་མཚམས་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ད་བར་ཨ་སཱམ་དང་མི་ཛོ་རམ་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་མུ་མཐུད་ལྷག་མུས་ཡིན་པ་རེད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ནང་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་ས་མཚམས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོད་རྙོག་མང་པོ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཀྱང་། ཕན་ཚུན་གྱི་ཉེན་རྟོག་པའི་དབར་དངོས་སུ་གདོང་ཐུང་བྱུང་བ་དཀོན་པོ་ཡིན་འདུག