བཅའ་ཁྲིམས་དང་གནས་སྟངས་ལས་འཕྲོས་པའི་བསམ་ཚུལ། 

རྩོམ་པ་པོ་དང་བོད་སྒྱུར་བ། བསྟན་འཛིན་འཆི་མེད།
རྩོམ་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།

གཅིག བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྟན་དོན། 

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་དཔྱད་གཏམ་འདི་འབྲི་བའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་ནི། ད་ལྟའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་མེད་སྟངས་མེད་ལུགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ་དང་། ལེགས་བཅོས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའི་དོན་ཚན་དགུ་པའི་ནང་། “བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚང་མ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། ཕོ་མོ་དང༌། རིགས་རུས། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། སེར་སྐྱ། དབུལ་ཕྱུག སྐྱེས་ཡུལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། གོ་གནས། གནས་སྟངས་གཞན་དག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ལེའུ་འདིར་འཁོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཆོག་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀོད་ཡོད་མོད། ལག་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཁྲིམས་དང་ཐོབ་ཐང་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་གནད་ཆེ་བར་མཐོང་།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པ། དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་ནང་།

༡   བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད་བཅུ་རེ་དང༌། དེའི་ནང་ཉུང་མཐར་བུད་མེད་གཉིས་རེ་དགོས།

༢    རྙིང་མ་དང༌།  བཀའ་བརྒྱུད།  ས་སྐྱ།  དགེ་ལུགས།  གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་རེ།

༣    བྱང་ཨ་རི་དང་། ལྷོ་ཨ་རི་ཁུལ་གནས་སྡོད་བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས།

༤    ཡུ་རོབ་དང་། ཨ་ཕི་རི་ཀའི་ཁུལ་གནས་སྡོད་བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས།

༥    རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཨེ་ཤི་ཡ་དང་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལེ་ཤི་ཡའི་ཁུལ་གནས་སྡོད་བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཅིག་བཅས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་རྩ་འབོར་ ༤༥ ཡིན་པ་རེད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཆོལ་ཁ་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་གཞིར་ཞུགས་པ་དང་འོས་ཤོག་འཕེན་མི་ཆོག

གཉིས། ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་སྟངས། 

དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་ནང་ཚན་གཉིས་པའི་ནང་།  “རྙིང་མ་དང༌།  བཀའ་བརྒྱུད།  ས་སྐྱ།  དགེ་ལུགས།  གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་རེ།” ཞེས་པ་དེའི་སྐོར་ནས་གླེང་ན། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་། དྭང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ལག་དེབ་བམ་དེབ་ལྗང་ཁུ་ནི་བོད་ཀྱི་མི་སེར་ཡིན་པའི་དཔང་པོ་དང་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཆོག་དང་མི་ཆོག་གི་གཞི་འཛིན་ས་ཆགས་ཡོད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་སྐབས་དེབ་འདིར་གཞི་འཛིན་སྟངས་ནི་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་དང་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་ངོ་བོ་གསལ་པོ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

ད་ལྟའི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག གྲྭ་པ་དང་བཙུན་མ། སྔགས་པ་དང་སྔགས་མ་བཅས་ལ་རང་གི་ཆོལ་ཁ་ (མདོ་སྟོད། མདོ་སྨད། དབུས་གཙང་།) དང་ཆོས་བརྒྱུད་ (ས་སྐྱ། བཀའ་བརྒྱུད། རྙིང་མ། དགེ་ལུགས། གཡུང་དྲུང་བོན།) ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་འོས་གཉིས་འཕེན་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། དེར་བསྡུར་ན། མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཡོངས་ལ་ཆོལ་ཁའི་སྤྱི་འཐུས་ལས་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ལ་འོས་འཕེན་མི་ཆོག་པས། [དྭང་བླང་དཔྱ་དངུལ་འབུལ་བས་མཚོན་ཡུལ་མིའི་ལས་འགན་སྒྲུབ་མཁན་]མི་སེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ཏེ་རིགས་གཅིག་ལ་འོས་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་། རིགས་གཞན་ལ་འོས་གཅིག་གི་ཐོབ་ཐང་མ་གཏོགས་མེད།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་དགུ་པའི་ནང་། “བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚང་མ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། ཕོ་མོ་དང༌། རིགས་རུས། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། སེར་སྐྱ། དབུལ་ཕྱུག སྐྱེས་ཡུལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། གོ་གནས། གནས་སྟངས་གཞན་དག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ལེའུ་འདིར་འཁོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཆོག་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་གོང་གསལ་གྱི་འོས་བསྡུའི་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཐ་དད་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅིག་ཞེས་པའི་མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འགལ་ཡོད།

དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། འོས་གཉིས་འཕེན་ཆོག་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁའི་འཐུས་མི་སུམ་ཅུ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་འཐུས་མི་བཅུའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་། མི་སྐྱ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་དེ་མེད། བོད་ཀྱི་མི་སེར་གཅིག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་དེ་འདྲའི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་མེད་པ་ནི་མཚོན་དོན་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། གྲངས་ཀའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད།

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་ནི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྒྱབ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་བཤད་མི་དགོས་པ་ཡིན་མོད། ལམ་ལུགས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་གནས་དགོས་པ་གལ་ཆེ་ནའང་མང་གཙོའི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ལས་གལ་ཆེ་བ་ཡིན། བོད་ཀྱི་མི་སེར་ལ་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་གནས་ན་མ་འགྲིག་པ་གང་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་། བོད་མི་ཚང་མར་འོས་འཕེན་པ་དང་རང་གི་སྐུ་ཚབ་འདེམས་པའི་ཐོབ་ཐང་གཅིག་མཚུངས་དགོས་པ་ཡིན།   བྱས་ཙང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་ནས། བོད་ཀྱི་མི་སེར་ཚང་མར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅིག་དང་། ཡང་ན། མི་ཚང་མར་འོས་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གནང་ནས་མང་ཉུང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡོད་ན་ལེགས་པར་མཐོང་།

གསུམ། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སྡོད་མཁན་ནས་འོས་འཕེན་སྟངས། 

བཅའ་ཁྲིམས་ནང་། “རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཆོལ་ཁ་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་གཞིར་ཞུགས་པ་དང་འོས་ཤོག་འཕེན་མི་ཆོག།” ཅེས་གསལ་བ་ལས་འཕྲོས་ནས་གླེང་ན་གསལ་པོ་ཡོང་ཐུབ།

དཔྱད་ཞིབ་འདིའི་ཆེད། ཕྱི་ལོ་  2021 ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་བསྡུའི་གྲངས་ཀ་ལ་བལྟས་ན།  TIBETSUN དྲ་རྒྱའི་ནང་གསལ་བའི་འོས་བསྡུའི་བསྡོམས་གྲངས་ནི། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནས་ཁྱོན་བསྡོམས་འོས་འཕེན་མཁན་མི་གྲངས་ 41702 དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་ཁྱོན་བསྡོམས་འོས་འཕེན་མཁན་མི་གྲངས་ 21577  བྱུང་འདུག བྱས་ཙང་། ཕྱི་ལོ་ 2021 ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་བསྡུའི་ནང་གི་ཁྱོན་བསྡོམས་འོས་གྲངས་ནས་བརྒྱ་ཆ་ 34% ཙམ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། མདོར་ན། འོས་འཕེན་མཁན་ཚང་མའི་ནང་ནས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆ་ 34% ལ་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་འཐུས་མི་འདེམས་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་རག་མེད་པ་རེད།

མང་གཙོའི་རྩ་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ནི་མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅིག་ཅེས་པ་དེ་རེད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་འོས་ཤོག་ཐོབ་ཐང་མང་བ་སྤྲད་པ་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཁག་ཅིག་ལ་དེ་བས་ཐོབ་ཐང་མང་བ་སྤྲད་པ། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ནང་གནས་སྡོད་པ་རྣམས་ལ་ཆོལ་ཁའི་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་དང་། གྲྭ་བཙུན་སྔགས་གསུམ་གང་ཡིན་རུང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་མི་ཆོག་པ། དེ་དང་དེ་འདྲ་བའི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་འགྱུར་བཅོས་གནང་ན་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཆགས་ངེས་ཡིན།

རྩིས་ཤིག་བརྒྱབ་ན། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འོག མི་འབོར་གཉིས་ཆ་གསུམ་ལ་སྐུ་ཚབ་བཅུ་དང་ལ་ལར་བཅུ་གཉིས་འདེམས་རྒྱུ་ཡོད་པ་གང་ཞིག་ལ། མི་འབོར་གསུམ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ལ་སྐུ་ཚབ་ལྔ་འདེམས་རྒྱུའི་ལམ་ཁ་མ་གཏོགས་མེད།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ཞེ་གཉིས་པའི་ནང་། “སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་མ་འཚོགས་པའི་སྐབས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དགོས་པར་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་རེ་དང༌། ཆོས་བརྒྱུད་རེ་ནས་སྤྱི་འཐུས་རེ་” ཞེས་བཀོད་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ 2021 ལོའི་སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་མཚུངས་བསྡུར་བྱས་ན།

མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་བཅུ་པར་འོས་ཤོག 1017

མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་བཅུ་པར་འོས་ཤོག  4593

དབུས་གཙང་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་བཅུ་པརའོས་ཤོག 7793

ལྷོ་བྱང་ཨ་རིའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་གཉིས་པར་འོས་ཤོག 4519

རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཨེ་ཤ་ཡ་དང་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལེ་ཤི་ཡའི་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག་ 739

ཡུ་རོབ་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་གཉིས་པར་འོས་ཤོག 2884

ས་སྐྱའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག  276

རྙིང་མའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག  637

བཀའ་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 364

དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 3727

བོན་པོའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 119

སྤྱི་འཐུས་གྲངས་འབོར་ 45 ནང་ཆོལ་ཁའི་སྤྱི་འཐུས་ 30 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་ 6 ལས་མེད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་ཆོལ་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་ཚད་དེ་བརྒྱ་ཆ་ 20% ཆགས་ཡོད།

ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་ 10 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་ 5 ཡོད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་ཆོས་བརྒྱུད་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་ཚད་དེ་བརྒྱ་ཆ་ 50% ཆགས་ཡོད།

རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་ 5 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་ཁོང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་ཚད་དེ་ཀླད་ཀོར་ཡིན།

གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་ཡིན་པར་བརྟེན། ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་། ཆོལ་གསུམ་མི་སྐྱ་རྣམས་ཀྱི་འབོད་སྒྲ་ཆུང་སར་བཟུང་བ་དང་། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་འབོད་སྒྲ་ཆེ་སར་བཟུང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་མི་མང་གི་འབོད་སྒྲ་རྩིས་མེད་གཏོང་བའི་ལམ་ལུགས་འདི་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དགོངས་དོན་ལས་འགལ་བ་དང་ཐ་དད་ཆགས་པ། ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་ས་ལ་འདྲ་མཉམ་ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་གསལ་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

མཆན། གོང་བཀོད་རྩོམ་ཡིག་དེ་རྩོམ་པ་པོའི་དགོངས་ཚུལ་ཡིན་པ་ལས་འདི་ག་གསར་ཁང་གི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ།

བོད་འགྱུར་འདིའི་ནང་མ་དག་པ་ཡོད་ན་མ་ཡིག་ཨིན་ཡིག་ལ་ཚད་འཛིན་གནང་རོགས། https://en.tibettimes.net/2025/11/06/charter-vs-times/