དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཇི་མི་ལའེ་ལགས་ལ་ཧོང་ཀོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ངན་པ་ལག་འབྲེལ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་བཙུགས་ཏེ་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་འཆར་ཡོད་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཧོང་ཀོང་མཐོ་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བས་ད་ལྟ་བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་ཕྱུག་བདག་དང་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་སྐུ་ཞབས་ཇི་མི་ལའེ་ལགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་བའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་མཉམ་དུ་ལྐོག་འབྲེལ་བྱས་པའི་ཉེས་པ་གཉིས་དང་།སྤྱི་ཚོགས་འཁྲུག་རྐྱེན་གྱི་དཔེ་དེབ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་གཡོགས་ཡོད་སྟབས། ཧོང་ཀོང་མི་མང་གིས་ཁོང་ཚེ་བཙོན་དུ་འཇུག་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག
བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཁྲིམས་ར་ཚོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཧོང་ཀོང་གི་ཁྲིམས་དཔོན་ཨེ་སི་ཐེར་ཐོ་ཧ་(Esther Toh)་ཡིས། ཇི་མི་ལའེ་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ལོ་མང་རིང་སྡང་སེམས་དང་འཁོན་འཛིན་བཅངས་ཡོད་པ་ཐེ་ཚོམ་མེད་སྐོར་བསྒྲགས་ཡོད་འདུག
གནད་དོན་དེའི་སྐོར་ལ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊོམ་ཕུ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཞི་ཅིན་ཕིང་ལ ཇི་མི་ལའི་ལགས་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་ཅེས་བསྒྲགས་ཡོད་པ་དང་། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཡ་ཝི་ཌི་ཀོ་པེར་ (Yvette Cooper) ལགས་ཀྱིས། ཇི་མི་ལའེ་ལགས་ནི་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་རང་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། རྒྱ་ནག་དང་ཧོང་ཀོང་གཞུང་གིས་དམིགས་འབེན་དུ་བཟུང་ཡོད། འདི་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཀུན་སློང་ལས་བྱུང་བའི་ཞུ་གཏུགས་ཤིག་ཡིན་པས། ངས་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས།སྐུ་ཞབས་ཇི་མི་ལའེ་ལགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་དང་འགལ་བའི་ཉེས་མིང་འོག་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་དེས།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་རྣམས་གྲགས་འགུལ་མེད་པ་བཟོས་པ་ཞིག་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དབྱིན་ཡུལ་དང་མཉམ་དུ་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད། ཐོབ་ཐང་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེས་ཆད་ཕོག་མཁན་ནི་སྐུ་ཞབས་ཇི་མི་ལའེ་ལགས་གཅིག་པུ་མིན། ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་གསལ་བ་ལྟར་ན། སྐུ་ཞབས་ལའེ་ལགས་བཙོན་ཁང་དུ་ཉིན་གྲངས་ ༡༨༠༠ ལྷག་གི་རིང་བསྡད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་གི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད། ང་ཚོས་གནས་ཚུལ་འདི་མགྱོགས་མྱུར་མཇུག་བསྒྲིལ་ཐུབ་པ་དང་།སྐུ་ཞབས་ལའེ་མྱུར་དུ་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ཅེས་བསྒྲགས་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་དབྱིན་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་འོག་ཧོང་ཀོང་རྒྱ་ནག་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཧོང་ཀོང་གི་གཞི་རྩའི་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལྟར་ཧོང་ཀོང་ནང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་འདུ་འཛོམས་རང་དབང་སོགས་ཁག་ཐེག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཧོང་ཀོང་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་དང་མཉམ་དུ་ཉེས་ཅན་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱ་རྩིས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན། དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་གཞུང་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ལས་འགུལ་ཁྲོད་དྲག་པོའི་དོན་རྐྱེན་ཡང་བྱུང་ཡོད་སྟབས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བར་དམིགས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཞེས་པ་ཞིག་གཏན་འབེབ་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་དང་མགོ་རྟིང་སློག་པ། གྱེན་ལོག་གིས་མཚོན་པའི་བདེ་སྲུང་ལ་གནོད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཁག་བཀག་འགོག་བྱེད་པར་ཁ་གཡར་ཏེ་ཧོང་ཀོང་གི་ལས་འགུལ་བ་ཚོ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དང་། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་ཅན་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ་སོགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱས་ནས་ད་བར་མི་གྲངས་ ༣༠༠ ལྷག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཀུ་ཤུ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གཙོས་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་སྒེར་གཉེར་ཚགས་པར་ཁང་སོགས་སྒོ་བརྒྱབ་ཡོད་འདུག
ཇི་མི་ལའེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་ནག་ཀང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་ཀོང་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ ༡༢ སྟེང་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་བསྡད་དེ་ཧོང་ཀོང་དུ་འབྱོར་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༡ ཨེ་ཤ་ཡ་ཇི་ཨོར་ཌ་ནོ་(Giordano)ཆས་བཟོ་ཚོང་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ ༣༠ ལྷག་གི་ནང་ཚོང་ཁང་ ༢༤༠༠ དང་ལས་བཟོ་བ་༨༠༠༠ ལྷག་ཡོད་འདུག ཁོང་ནི་དུས་རྒྱུན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་མཁན་དང་། ཀུ་ཤུ་ཉིན་རེའིི་ཚགས་པར་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱེད་མཁན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ཧོང་ཀོང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ངན་འབྲེལ་བྱས་པ་དང་། ཁྲིམས་མཐུན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་འཛོམས་ནང་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་མིང་འོག་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། བྱམས་པ་ཚེ་རིང་། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
